MUSTAFA BORAK

FERHENGA BIWEJAN

YVeşanen Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê i 42 Rêzeya Ferhengsaziyê ¡ 3 Ferhenga Biwêjan I Mustafa Borak

Desteya Şevvre I Zana Farqînî, Samî Berbang RûpelsaZî I Aysel Çetin

Çapa Yekem I Piişper 2005 Çapxane I İmaj Matbaacılık

ISBN 1 975-8262-38-X

© Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê

ZEND BİLİM KÜLTÜR EĞİTİM BASIN YAYIN LTD. ŞTİ.

Çınar Mh. İstanbul Cd. İlhanlar İşlıanı No: 57 Kat: 6-7 Bağcılar/İST

Tel: (0212) 634 62 79 - 634 18 83 Fax: (0212) 634 58 25

Web I www.enstituyakurdi.org - Mail I info@enstituyakurdi.or

PEŞ EK

Dewlemendiya zimanekî tenê bi piraniya peyvan û wateyên wan ên cuda nayê hesi-bandin. Biwêj ji vî aliyî ve xwedî taybetiyeke girîng in. Ji ber ku biwêj gencîneyên zengîn ên ziman û zargotina wî zimanî ne, divê ku ew jî di nav vê hesibandinê de be. Bi saya biwê-jan, bi mirov re hêza vegotinê zêdetir dibe. Bi biwêjan mirov hîn bêhtir dikare hest û nestên xwe, hizir û ramanên xwe bide der. Bi biwêjan mirov hêza xwe ya vegotinê geştir dike. Bi gotina kin û kurt, biwêj xeml û rewşa ziman in. Bi wan ziman dixemile. Bi saya wan mebest û armancên mirov xweştır tên fêmkirin.

A ji ber van sedeman û yên din, hewcedariyeke mezin bi ferhenga biwêjan heye. Bi qasî ferhengê nebe jî, ji bo zimanê nivîskî û ji. bo bipâşveçûn û geşbûna zimên, pêwîstî bi ferhenga biwêjan jî heye. Ew jî amrazeke jênager e.

Ev ferhenga biwêjan, di warê xwe de tekane ye. Ferhengên biwêjan ên ku heta niha li bakur û Tirkiyeyê hatine çapkirin, hem aliyê qewareyê (hecmê) ve biçûk bûn û hem jî bi du zimanan bûn. Lê ev ne wisan e, hem ferhengeke biwêjan a berfireh e û hem jî yekzimanî, ne duzimanî ye. Ango ev ferhenga hanê bi kurdî-kurdî ye. Bi gotineke din li hemberî biwêjên bi kurmancî bergind an jî raveka wan a bi kurmancî hatiye dayîn. Li hember her biwêjekê, çend wateyên wê hebin ferq nake, şîroveya wê bi kurmancî hatiye kirin û berginda wê ya bi kurmancî hatiye dayîn. Ji lew re, ji vî aliyî ve taybetiyeke vê ferhenga biwêjan a cihê heye.

Ev xebata ku ji aliyê endamê enstîtuya me Mustafa Borak ve hatiye kirin, encama xebateke dûr û dirêj û kedeke mezin e. Ev bi salan e ku birêz Borak bêwest û rawest li ser mijara biwêjên kurdî serê xwe diâşîne û di nav keftûleftekê de ye.

Ji bilî ku birêz Mustafa Borak di ber amadekirina wê de kedeke mezin daye û xwêdaneke mezin rêtiye, her wisa hevala me Aysel Çetin jî nêzî pêne mehan li ser sekinî û ji aliyê zunan ve jî sererast kir û ediland. Li aliyê din hevalên me Zana Farqînî û Samî Tanjî, ji bo amadekirina vê berhemê şâwirmendî kirin.

Em wek Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, ji ber amadekirin û weşandina vê berhemê xwe serbilind dibînin û em pê şanaz in ku em berhemeke wiha pâşkâş dikin.

ENSTÎTUYA KURDÎ YA STENBOLÊ

PEŞGOTIN

Te zanîn ku ferheng bîra gelan in. Giredayî ve gotine, mirov dikare bibeje ku biwej û gotinen peşiyan jî dîroka bîr û baweri û kesayetiya gelan in. Çimkî yen ku bikaribin baş meze bikin, dikarin di van gotinan de rewş û timtela gelan bibinin.

Wer te xuyan ku heya mirovahî hebe, pediviya nasandina civake jî de tim xwe bide peş. Ji bo nasandine jî folklora gelan ango giyan û rewşa gelan a hundirîn jî tu car pewîstiya xwe winda nake. Di ve derbare de gelek tişt hatine gotin, we ben gotin jî.

Wekî ku te zanîn, zargotin, bi evîna dilan, bi lorîn û axîna dayîkan, bi lîstiken zarokan, bi merxasiya lehengan û bi îxaneta xayînan hatiye honandin. Zargotin, bi agiren Newrozan, bi tekoşîna li hemberî zordaran jî kemiliye. Bi li ser kulave bave keçan rûniştine, bi gazinen kal û piran, bi şere xesû û bûkan xeimliye. Zargotin, bı hena deste bûk û zavayan, bı stranen li ser şîn û şahiyan hatiye hasilkirin. Bi geşa li ser kahniyan, bi deng û renge berîvanan, bi şîreten kal û bavan hatiye kelandin.

Loma zargotin pir girîng e. Loırıa te zanîn ku zargotin, jiyana borî û encama rihe îroyîn e. Çimkî zargotin eynika giyane ye, çimkî zargotin kesayeta gelan e.

Ev taybetmendî ji bo zargotina hemû gelan rast in. Le ji bo kurdan taybetiyeke zargotine ya cuda heye. Ew jî ew e: Derfeten kurdan en nivîsandine zede çenebûne; ji ber we jî giraniya xwe bi xwezayî dane ser hüner û wejeya devkî. Her çi hebe li we bar kirine. Dîroka xwe, wejeya xwe, baweriya xwe derd û kulen xwe, şîn û şahiyen xwe sîtem û zanînen xwe de ave-tine nava we. Zargotin ji xwe re xistine 1-cewar, xistine bîra heyînen xwe. Zargotin bûye arşîv û hatiye bi hewariya kurdan ve. Bi vî awayî di nav wejeyen dinyaye yen devkî de ya kurdan bi dewlemendiyä xwe cihekî bilind girtiye. Gele kurd digel ew qas dijwarî û zextan, hebûna xwe ya îroyîn deyndarî ve zargotina zengîn e.

Mixabin rewşenbîr û rexistinen kurdan heya niha jî zede guh nedane van nirxen heja. îro ew bermahiyen ku zede nemane jî ji dest me diçin. Beguman di ve derbare de her lekolîn û legerîn we ji bo ronîkirina peşeroje ji me re bibe fanoseke heja. Ji bo we jî dive rewşenbîren kurdan di nav we bîre de doç bibin, bigerin û wan xezîneyan derxînin ser rûye erde, binincinin û bikin xizmeta kurdan û mirovahiya cîhane.

Gelek şaxen zargotine hene. Ji wan şaxan berî ku em deıbasî mijara biwej û gotinen peşiyan bibin, dive em girîngî û hejahiya straıı û dengbejan carek din bi giramî destnîşan bikin. Gelek bûyeren dîrokî, weje, tore, hest û kesayetiya kurdan di van stranan de hatine honandin. Di gelek stranan de rewş wekî ku bi kameraye hatibe kişandin, bi awayeki bedew li ber çavan hatine raxistin. (Bi taybetî dive televîzyonen kurdan cih û reze bidin dengbejan. Le sed carî heyf ku di ve derbare de îro TV'yen kurdan di nav çewtiyeke xeternak de ne.)

Heke em bi gelemperî qala biwej û gotinen peşiyan bikin, em dikarin ve bibejin: Biwej û gotinen peşiyan clev hare duristayî, sextekari, şadî û herse, ewled û exrebeyan, nıerdî û tıınahkariye, zexelî û dilovaniye de, der bare de û bavan, jin û meran, cîran û dostan de bi kurtasî der bare jiyane de rewşa xwezaye û psîkolojiya mirovan bi awayeki bedew û watedar dıyarî me dikin.

Bı awayekî din em dikarin bibêjin ku biwêj û gotinên pâşiyan, der barê dad û dîrokê, çand û zanînê, felsefe û ferasetê, edet û toreyan de, der barê psîkolojî û aboriya civakê de, agahiyan didin. Asta wêje û hunerê, asta rêveberî û sebra gel bi me didin ronîdardikin. Kesayetiya civakê diyar dikin. Bi kurtasî biwêj û gotinên pâşiyan pileya hêzên berhemdar û têkiliyên hilberînên civakê radixin ber çavên me.

Ev gotinên hêja ku bi tecrubeya hezar salan hatine parizandin; nifş bi nifş di karvaniyê de hatine ceribandin, dû re bûne berhemên civakî. Tov û rengê gelan in, giyan û keda civakê ne. Bi gotineke din karpêkên dest û lepên gel bi xwe ne. Loma jî wisa fotografê wan nîşanî me didin. Ji ber wê tê gotin ku ev gotin nirxên gelan in. Bi van nirxan rewş û ramana gelan dixuye.

Di naveroka biwêjan de jî helbet nasandina civakê heye; lê bi taybetî nasandina ziman zêdetir xwe dide der. Çêj, feraset, huner û estetîka zimanan di biwêjan de xwe bi xeml û moçikeke bedew li ber çavan radixin. Zanebûn û erka li ser ziman bi taybetî xwe di bikaranî-na biwêjan de nîşan didin. Zanebûna ziman, bi zanebûn û tâgihîştina biwêjan tê pîvan. Biwêj ¡1 bo zanebûna zimanan wekî qeyseke sereke tê dîtin. Çimkî kûrahî û rihê zimanan di biwêjan de veşartî ye. Yên ku ji biwêjên zimanekî fêm nekin, nikarin bibêjin em ji wî zimanî baş fêm dikin.

Bawer im ku hêz û kelîja nivîskaran bi van gotinan bêhtir dikemile. Çimkî bi biwêjan hêza nivîsê xurttir dibe. Ji bo şayesân xurt, biwêj dibin reng û giyan, di nav gotinê de şax vedidin. Bi van gotinên bijarte û taybet lingê şayesan erd digire, rihê ziman şad dibe û bi vî awayî zêdetir kaw û kubariya ziman xwe dide der. Lê mixabin divê bê destnîşankirin ku nivîskarên kurd di vê derbarê de hê jî qels in.    .

Heke zimanekî wekî zimanê kurdî ku bı salan qedexe be û ji bilî qadên rojane di hêla wêje, zanyarî û hwd. de zêde neyê bikaranîn, qels dibe, nuxs dibe û çirûsa xwe winda dike. Gelek caran jî dikeve ber sekerata mirinê.

Iro ev derfet û firsendên ku gelé kurd bi bedelên giran bi dest xistine, rûmet û baleke zêde dixwaze. Pêwîst e, rista vê yekê baş bê nirxandin. Çi dibe bila bibe, divê bi her awayî û di her qadê de ev ziman bê xurtkirin, bedewiya wê bê berzkirin û moçik bi moçik bê neqişandın.

Bêguman ev pâşveçûn jî girêdayî pâşvebirin û geşkirina wêjeya nivîskî ye. Jixwe geşedan û kemilandina ziman jî girêdayî pâşvebırina nivîsê ye. Heya ku di her warê jiyanê de ev ziman bi awayekî nivîskî neyê bikaranîn, kêmasî neyên temamkirin, pâşeroja me ji xeteriyan xelas nabe. Ev zimanê tîbûyî ancax bi nivîsê bê avdan û geş bibe.

Di nav mijarên çand û ziman de xebatên wekî biwêj û gotinên pâşiyan xebatên pir dijwar in. Ne tenê dijwar, di heman demê de xebatên nankör in jî. Berî her tiştî xebatên wer, demeke gelekî dirêj dixwazin. Berhevkirın û sinifandina wan demeke gelekî dirêj digirin. Lê digel wê dijwariyê, berhemên xwe jî wisa zû nadin. Mîna roman, çîrok, helbest û hwd. zû belav nabin. An jî zû nayên serfkirin û nayên xwendin. Lê wekî gelek berheman jî zû bi zû nayên jibîrkirin. Berhemên bingehîn in. Gelek caran bêyî wan jî nabe. Divê tim di bin destê nivîskar, lêgerîner û lêkolîneran de cihê xwe bigirin. Her çiqas giran bên talepkirin jî, bi salan bandora wan kêm nabe, lê her ku diçe zêde jî dibe.

Divê dîsa dubare bikim ku xebatên wer, xebatên saziyên birêkûpêk in. Xebatên kom û ekîban in. Pêwîst e bi organîzosyoneke mezin ev karan bên meşandin. Herêm bi herêm, gund bi gund lêgerîn û lêkolînên zanîstî bên pêkanîn. Ev lêkolîn û lêgerîn pêwîst e ji hêla komek zanyar ve bên darivandin û tasnîfkirin. Lê mixabin ku derfet û zerengiya me hê negihîştiye wê radeyê, yan jî rêxistin, rêveber û pâşengân me jî zêde girîngî nedane van mijaran.

Bawer im ku rojek wê bê ev xebat jî tevî xebatên bi vî cureyî dé baştir bê nirxandin. Ji nav hinek gotin dê bên derxistin û gelek tiştân nû jî dê lê bên zêdekirin.

Wekî mînak di vê derbarê de xebatên ferheng, gotinên pâşıyan û biwêjên tirkî balkâş in. Di destpêkê de TDK (Saziya Zimanê Tirkî) bi serê peyvan pere dane û gotinên pöşiyan û biwêjên xwe civandine. Bi vî awayî ferheng amade kirine. Bi pêvajoya demê re ev xebat di çav re hatine derbaskirin û guherandin. Kêmasiyên wan hatine têkûzkirin û ev pirtûk ji nû ve hatine birêkûpêkkirin. Gelek caran nêzîkî nîvê pirtûkan hatine derxistin ango betalkirin. Wekî mînak ji 29.000 biwêj û gotinên pâşiyan, yên ku bi zanyarî hatine pejirandin, tenê lı dorhêla 8.000'an in.

Ev yek jî dide xuyandin ku di vê derbarê de hê riyeke dirêj li pâşiya me ye. Bawer im ku ev xebat jî wê di pêvajoya demê de ji layê zimanzan, wêjezan û nifşân nû ve bê guherandin, bê têkûztirkirin.

Bi hêviya wan rojên berhemdar, azad û geş...

Mustafa Borak Sermawez 2004

DER BARE VE XEBATE DE ÇEND AGAHÎ

Ji ber gelek sedeman dive der bare ve xebate de hinek agahiyan bidinı. Di sala 1993'yan de min dest bi ve xebate kir. Di van heft salen dawi de giraniya dema min tene li ser ve xebate derbas bü. Mixabin der bare ve yeke de ango li ser gotinen peşiyan û biwejan xebateke birekûpek bi taybetî li heia Bakur tune ye. Yen heyî jî gelekî qels û tevlihev in. Min kijan xebat da deste xwe, hema bigiıe nîvî biwej nîvî jî gotinen peşiyan bûn. Ji ber we min ev xebat jî wekî xebata min a li ser gotinen peşiyan tene li ser biwejan pek anî, le helbet ji ber hebüna kompilier û hin derfeten din ev xebat ji ya din tekûztir bü.

Di xebaten ku heya niha hatine weşandin de kesî biwej weld ve xebate bi wate û bı mînak nenivîsîne. Her çiqas di xebata Ahmet Cengiz Çaııılibel a bi nave "îdyomen Kıırdî" de tene mînak hatibin dayîn jî. le mixabin ew jî xebateke pir qels e. Ji ber we gelek caran der bare wateya biwejen di pirtûk, kovar û rojnameyan de gelek astengî hate kişandin.

Li hela bakûre welat ev xebat, lıgel xebata Ferhenga Tirkî-Kurdî ya yekemîn e. Di ve peşveçûne de bi taybetî kelîja Enstîtuya Kurdîya Stenbole û xebaten we yen lı ser feıiıengan gelekî südewar bûm.

Iro li Tirkiyeye tene li ser gotinen peşiyan en tirkî ji 700'î zedetir xebat hatine weşandın.

1 ,ı dinyaye di ve mijaıe de gelek xebaten girîng ten pekaııîn. Li gorî lekolînan li dinyaye gotinen peşiyan en nivîskî cara yekemîn li Mezopotamyaye hatine bidestxistin. Ev yek jî dive ji ine re bibe moral û hezele. Beguman ji van agahiyan jî diyar dibe ku he riya me direj e û bin-bariya me zede ye.

Mijareke din jî tekili û danûstendina çanda di nav gel û neteweyan de ye. Dı pevajoya ve xebate de min hinek gotin û biwejen azerî, ûrisî û bi taybetî jî yen tirkî jî ji di çav re derbas kirin. Der bare ve yeke de mirov dikare bibeje ku di dinyaye de tu zimanek an jî çandeke ji sedî sed saf û xwesei tune ye. Çawa ku cîran di nav tekiliyeke danûstendine de ne, her wisa çanda gelaıı jî di nav tekiliyeke wisa de ye. Bi taybetî tekılıya kurd û tırkan balkeştır e. Jı ber ku lı Tirkiyeye kurdî qedexe ye û zimane tirkî fennî ye, kurd dema ku dipeyîvin, bi taybetî biwej û gotinen peşiyan werdigerinin zimane tirkî. Le ligel we, gelek caran kurd jî biwej û gotinen peşiyen tirkan werdigerinin kurdî. Her çiqas her du çand jî ji hev û din bikelijînin jî, bi dîtiııa min di ve hele de qedexebüna kurdî zedetir zimane kurdî xistiye astengiyan.

Ji bilî we, ji ber ku lekolîner û legerîneren tirk dema ku lekolîn û legerînan dikin, gire-dayî zagona "Mîsak-i Mîllî" xebaten xwe li dorhela Kuıdistane jî dimeşînın. Ev yek jî dibe sedema bi tirkî nîşandina gotinen kurdî.

Jı ber heman mantiq û ramane çand û ponijandina gelan nezîkahiye nîşanî hev didin. Di gelek zimanan de biwej û gotinen peşiyan bi heman wateye û bi heman şayese ten nirxandin. Wekî mînak bere biweja "Çave xwe girtin deve xwe vekirin " min wekî biwejeke tirkî nirxand û ew nexiste nav ve xebate. Le piştî ku min di antolojiyeke nivîskaren kurd a başûre Kuıdistane de ew biwej dît, dû re min ew nivîsî. Her wekî we gelek gotinen wer en ku min bi we gumane hilnedane nav ve xebate hene.

Lı gorî dîtiııen gelek pisporan, biwej zedetir ji bûyeran derketîne. An jî bi gotineke din çîrok an jî serboriya gelek biwejan heye. Dı ve xebate de ji bo zede berhevkirina çîroken biwejan jî min gelek hewl da xwe. le bawer im ku di peşeroje de ez e li ser ve mijare jî he bi kûrayî bixebitim. Çimkî ev çîrok ji bo çand û hunera gele me nirxen giranbuha ne. Li hela din biwejen ku çîroken wan ben zanîn, zû bi zu nayen jibîrkirin û kelîja wan he zedetir dibe.

Di ve xebate de ji sedî zedetir çîroken biwejan cih girtine. Ji wan hinek cefen (fabl) in, hinek wekî çîrçîrokan in, hinek jî serpehatıyen rast û kifş m ku hinek ji wan li ku dere û ji aliyen ke ve hafine jiyîn nav bi nav kifş in. Yen ku ez bi xwe nas dikim jî hene.

Min bı xwe, zor da xwe ku biwejen ku çîroken wan hene bi dest bixim, le yen ku min bi dest nexistin gelek in. Dive ev nirxen heja ben berhevkirin. Çimkî di wan çîrokan de feraset û zanîneke behempa û aqilmendiyeke bilind heye. Çimkî beguman ev çîrok bi hiş û estetîkeke hevpar ji aliye gelek kesen jîr ve û di pevajoya deme de hûrik hûrik hatine honandin. Bi hişmendiyeke tûj ji aliye gelek kesan ve hatine parastin û bi bedewiyeke spehî gav bı gav hatine kemilandin. Di pevajoya deme de hin tişten din le hatine zedekirin û wisa gihîştine dema me. Dema ku mirov wan dixwîne, bi rastî jî le hewes û hejmekar dimîne.

Çîrok û cefenen biwejan, min hema di bine biweje de nivîsîn. Armanc di cihe cih de bi germî hewisandin û di dil de helandina wan e. Ji wan hinek wek çîrçîroken xweser û direj in. Bawer im ew de ji nifşen nû re bibin sedema nasandina nirx û demboriya kal û baven wan.

Dı ve xebate de sere serî ji ferhenga Zana Farqini û İzolî min gelek sûd wergirt. Ji bilî we, her dıı çilden dorfıreh en li ser zargotina kurdî ku Celîle Celîl û Ordixane Celîl amade kirine, dîsa pirtûka A. Balî, Anted Tigris, Hııseyîn Denîz, Alımed Cengiz Çaınlibel û hwd. ji min re bı ker lıatin.

Bilî we hinek çavkaniyen Enstîtuya Kıırdî ya Stenbole, Rojnenıaya Azadiya Welat, Hawar, kovaren wekî Rewşeıı, Jiyana Rewşen, Nûbihar, Kurmanci, Gıılîstan û her cure pirtûken bi zimane kurdî hatine nivîsandin ji min re bûn çavkanî. Disa xebata Firat Ceweri ya bi nave “Antolojiya Çîroken Kurdî", ji bo mînakdayîna hinek nivîskaran bû seıbare ser xebate. Ji bo keda van nivîskaren ku me li jor qala wan û berhemeıı wan kir, spasdar im. Ji bilî we ji reveber û xebatkaren Enstîtuya Kurdî ya Stenbole re û bi taybetî jî ji keda we ya ji bo redaksiyone ji Aysel Çetin re spasiyen xwe peşkeş dikim. Spasdar im ji wan kesan re ku bi kurdî dinıvîsin û dibin sedema kemilandina zimane kurdî.

Tevî xebaten li ser pirtûk, rojname û kovaran, ez bi xwe jî di dema pevajoya amadeki-rine de bi pey van gotinan ketim. Berî her tiştî bi malbaten Kurdistane yen cure cure, bi taybetî jî di nav civaten jinan de min gelek biwej bi dest xistin. Min di van cıvînan de yen di dest xwe de xwendin da ku ben bîra wan û ew jî yen nû bıdin ser. Ew her hebın, wan her dem dewlemendiya xwe ya çandî be şik nîşan dan. Ji bilî we di dawet, serxweşî (taziye) û mewlûdan de penûs di deste min de, ez bum bendeware biwej û gotinen peşiyan.

Beguman, ev xebat di heman deme de bi her awayî xuyanga rewşa folklora kurdan e. Ji bo we jî caı inan li ser hinek efsane, dîtin, baweri, edet, tore, kesayet û cira kurdan jî agahiyen kurt cih digirin. Wekî mînak: Beran berdatı, deste yeki şiv girtin, li ser Newroze, li ser bext, li ser toreyen çere eşîran, li ser efsane û feraseta zivistane û hwd. Bawer im ku ev agahî ji bo xeba-teke wiha pewîst in. Beguman ev agahî ji bo nifşen nû û yen peşeroje de bibin çavkanî û reber.

Helbet ji bo her biwejeke jj nivîskaren kurd mînakek dayîn xweş te xuyan, le ev yek ji gelek aliyan ve ne guncan e. Hela ku rewşa wejeya kurdî ya nivîskî ku mirov dide ber çavan rewş baştir te femkirin. Le dîsa jî di ve xebate de ji heş sedî (800) zedetir mînak, ji pirtûk û nivîsen nivîskaren kurd hatine dayîn. Ev heşsed mînak ji dusedî (200) zedetir nivîskarî hatine hilgirtin û naven wan hatiye nivîsandin.

LI SER BIWÊJ Û GOTINÊN PÊSIYAN

Berî lier tiştî divê cudatî û taybetiyên biwêj û gotinên pâşiyan bên zelalkirin. Lê berî ku derbasî vê mijarê bibim, dixwazim qala hevpariyeke wan bikim. Her çiqas ji hev û dm cu-datir bin jî, carinan mirov di jihevveqetandina biwêj û gotinên pâşiyan de dikeve tengasî û dudiliyê.

Bi rastî jî hinek gotin hene ku hem wekî gotinên pâşiyan, hem jî wekî biwêjan tên xuyan. Mirov dikare wan gotinan ji bo her du hêlan jî binivîse. Wekî mînak:

"Kal hû, tehl bit. "

"Nizanim, rehetcan im. "

"Ziman e, ne kaş e, ne kenclal e. "

"Ji yekî re jî ho, ji hezarî re jî ho. "

"Ez kor, tu kor, kî (dê) mehîrê bibe jor?!"

"Ez axa tu axa, kî golikan bibe nav baxan. "

"Dayîk liât ji der ve, Xwedê rabû di ber de. "

"Zimanê sor e, pişiyi ne gelî ye, ne zihor e. "

"Xîret avêtine ber segan, segan qebûl nekiriye (nexwariye). "

"Miıîşk nikulé xwe di avê de dike, berê xwe ber bi Xwedê ve dike. "

Taybetî û cudatiyên gotinên pcşiyan

Bi gelemperî di hêla tâşe, peyam û şâwaza gotinê de biwêj û gotinên pâşıyan gelekî ji hev û din cuda ne. Heke ku mirov taybetî û cudatiyên gotinên pâşiyan û biwêjan bide ber hev dikare ji bo her yekê gelek xalên bingehîn rêz bike.

Ji bo gotinên pâşiyan mirov dikare van cudatî û taybetiyên jêr bîne ziman:

1.    Beri her tiştî di gotinên pâşiyan de darizandin heye. Hukim dide ku ev yek wiha wiha û wiha ye. Bi gotineke din, rewşâ dinirxîne, sentezan dike û biryara erênî yan jî neyînî dide nişandan. Wekî mînak:

"Dinya dùv e, aqil kêr e. "

"Alimekji ber alemekê ve ye. "

"Goşte niêran ne bi kişandine ye. "

"Kinc têne pînekirin, gotin nayên pînekirin. "

”Heciyo, neçe hecê, solan neqetîne li rê, hec ew e ku tu lê. "

'Bela mirovekî xerab li guııdekî, ya gundekî li heft gundan dikeve. "

"Kinca ku kete ber pîneyan, serê ku kete ber şîretan, xêr jê nayê. " û hwd.

2.    Taybetiya duyemîn gotinên pâşiyan bi girêdayî van biryar û darizandinan pend û şîretan dikin, ango rê nîşanî mirov didin. Wekî mînak:

"Nêvî, jê meke hêvî. "

"Hevalê te şekir be xelas neke. "

"Mêrê bêbext pir be di ser re derbas nebe. "

"Li her siya roví de nebe, hila şer te bixwe. "

"Tu dnhn next çirayê, çira mnî nade. " û hwd.

"Tu ku çûyî gundekî heke hemû Ices bi çavekî be, tu jî çavekî xwe derxîne. "

"Bi qîzan re neçin qîz ter in, bi jinebiyan re neçin zehf diğerin, bi dayîkên dergûşan re herin, zû vegerin. "

"Yek, deq e; dudu ne, ben li stû ne; sise ne, bi hev asê ne; çar in, bi hev neyar in; pêne in, bi hev sêne in; şeş in, bi hev xweş in. "

3.    Taybetiyeke din; gotinên peşiyan giyan û naverokeke gerdûnîjî di xwe de disêwirînîn. Gelek ji wan ji bo hemû mirovahiyê û ji bo hemû deverên dinyayê rastiyeke gelemperî tinin ziman û ew biryar an jî nirxandin gelek caran ji bo her însanî û li her devera dinyayê rast in. Weld mîııak:

"Zor zora zorê dibe. "

"Berê daré darê dixemilîne. "

"Çavê kul, ji çavê kor çêtir e. "

"Yê ku kete govendê, wê bilîze. "

"Av lieta girik nebe, zelal nabe. "

"Zor zane, zêr zane, zanîn zane. "

"Barê biaqilan, li pişta bêaqilan"

"Çil heranıî nikarin rûtekî bişeluûn."

4.    Gotinên pâşiyan bi gelemperî fermanê didin mirov. Dibêjin divê tu vê bikî yan jî nekî. Weki mînak:

"Kerê keti raneke. "

"Her çi çû, nede dû. "

"Tu hû mir, Xwedê neke ji bîr. "

"Ger tu nizanî, bipirse ji cîranî. "

"Bide nefirse, bistîne şeriri neke. "

"Yan neke nericife yan jî (tu) dikî nericife. "

"Nan bidin nanpêjan, nanekî jî zêde bidin."

"Tu duduyê xwe dibêjî, yeka hevalê xwe jî bibêje. " û hwd.

5.    Wate û naveroka gotinên pâşiyan, bi gelemperî ne. Zêde têkiliya wan    bi    herêman    ve

tune ye. Zêdetir mijar û gotinên rasteqîn û mayînde destnîşan dikin. Weld mînak:

"Qencî qenciyê ttne. "

"Dara xweziyê şîn nabe. "

"Axirî heya derê gorê ye. "

"Barê keti li erdê namîne. "

"Malê dinê li dinê diniîne. "

"Axiriya xêrji sibê de xêr e. "

"Tu çi bikî ew ê bê pâşiya te. "

"Çiya hewceyî çiyayan dibin. "

6.    Ji ber ku tim şîretan dike, ferman û biryaran dide, taybetiyeke din a    gotinên    pâşiyan    jî

ew e ku hevok zêdetir di dema fıreh de tên bikaranîn. Wekî mînak:

"Béxíret béíman in."

"Ziké cliyan buxçe ye."

"Gíliayé hewşe tehl e."

"Wens ku diqete, dibe çar serî."

"Beyi Xwedé dibe, béyí xwedi nabe."

"Zor zane, zér zane. devé tivinga nıor zane. "

"Sale herí silt anî, mellé herí mévaní, her roj herí, li cihé sanî."

"Mala bavan zeynet in, ava céré wan şerbet in, dayîk ku dimirin, zeyî ten bal jinbiran, bérúmet in."

7.    Xaleke din jí ew e ku carinan ji teşe zédetir, raman girîng dibe. Ango hinek gotin bi teşe naşı bin gotinén peşıyan, le ramana ku didin a gotinén peşiyan e. Bi gotineke din, gotinén peşiyan ne rewşeke le ramaneké, fíkreké, biryareké yan jî dîtineke tînin ziman. Wekî mînak:

"Şerhi Ic teze ye, av şîrîn e. "

"Berdana jiné edeta diñé. "

"Li ku dere Iconıek, li wir kedek."

"Ne méré şermok, nejina kenok."

"Bext bexté pé.fín, war ware lıeşîrı."

"Dem bi detné re her dem bi Xwedé re."

"Ez geriyam li Şaııı û dine, xelas nebûın ji mirine."

"Diñé ké xwar? Jin û mere ku ji hev û din re bûn yar."

8.    Ne tené yén biwéjan, lé her wisa hindik be jí hinek çîroken gotinén pâşiyan jí hene. Ji ber çîroken wan min ew ji hildan nav beşa biwéjan. Weki mínak:

"Esli hû, neslî hû."

"Pişti kéfé kefaret e."

"Jijinan dotnıam, ji şûran ,$úré Şam. "

"Heya tu ya tehl nexwe, ya şîrîn bi ser de nayé."

"Rasta salox û sewal tune, xwar é belaya xwe bibinin."

"Ziinané bigere he dor, dike lingé mirov gíznién sîp û sor."

"Hoste necar, rabe rimé weke her car, Xwedé yeke derge hezar."

9.    Gotinén peşiyan ji weki biwéjan gotinén xweser û taybet in.    Ji bo wé jí peyvén    wan    û

teşeyân wan weld qaliban cihé xwe girtine û nayén guherandin. Heke bén    guherandin,    jixwe

taybetmendî û reseniya (orjînalîta) wan namîne. Heke peyvek jé derkeve yan jî peyveke din bikeve nav, ango ew qalibé wan î ku bi xwezayí cihé xwe girtiye nebe, peyama xwe bi cih nayîne. Wekî mînak :

"Berxé nér, ji bo kér."

Vé gotiné mirov nikare wergeríne, "Peza nér, ji bo kér" yan jî bibéje: "Berxé nér, ji bo şerjekirinâ ye."

"Keré ketî raneke,"

Ev gotina peşiyan jî dîsa weld, "Hepsé ketî raneke. " nayé qulibandin.

"Her teyr hi basken xwe difire. "

Weld ku me li jor anî ziman, ev gotin jí weki: "Her çûk, bi baskén xwe difıre. " (yan jî) "Her çivîk bi baské xwe difire." nayé guherandin. Heke ku wer bé gotin bandora we û bedewiya wé namîne.

10. Gotinen peşiyan jî gelek caran bi awayekî mecazî peyaman didin. Bi gotineke din, di gotine de destnîşanî hiııek tiştan dikin, le esas mijar li ser tişten din in. Ango di gotine de qala tiştekî dikin, le peyam ji bo mirov û jiyane û tişten he bi gelemperî ne. Wekî mînak:

"Berxe ner, ji bo kâr. "

Di vir de mebest ne berx an jî beran e, le zayenda ner û bi taybetî mer e.

"An barek mewûj an jî kelemekî tûj."

Di ve biweje de mijar ne mewûj û kelem in, le berevajîtiya helweste ye.

"Aş diğere, çeqçeq direme xwe dişkîne."

Di vir de jî ji bo kesen bedenge û kar û vatiniyen xwe nizanin mînaka aş û çeqçeq te

dayîn.

"Adare seg kete bine dare."

Di ve biweje de jî mijar helbet ne ketina segan a bin daran e, le rewşa hewaye ya destpe-ka bihare tîne ziman.

"Ziınane bigere bedor, dike linge mirov gîzmen sîp û sor. "

Dîsa di ve gotine de mebest gizmen sor an jî tiştekî din nîn e, le bedelen gotinen xerab û ne di cih de kişandine tîne ziman.

"Xwaro bi erde re, rasto bi Xwede re."

Helbet ne xerab bi erde re dikişin, ne jî yen baş diçin bal Xwede. Peyama ve gotine ew e kıı mirove xerab ziyane dibînin, en baş jî serbilind û serfıraz in.

"Wexta xeran lıat, gûye sewiyan hat."

Beşansiya sewiyan tîne ziman.

"Ker tevî bare xwe direqise. "

Di ve gotina peşiyan de jî dîsa qala reqasa kere na, le qala hüner û qoçaxiya mirov çawa be, li gorî we xwe dide xuyandin û rûmete dibîne dike.

11. Gotinen peşiyan wekî biwejan rojane hema li her dere nayen bikaranîn. Zedetir ji bo rewşen taybet, axaftinen zanyarî, di dema nesîhetkirine de ten xebitandin.

Lewma me di destpeke de bı taybetî ji bo nivîskaran girîngiya biwejan anî ziman.

Taybetî û cudatiyen biwejan

Berevajî gotinen peşiyan, rewş an jî teşeyen biwejan gelek cudatiyan nîşan didin. Heke em van cudahî û taybetiyan destnîşan bikin, dikarin van xalen jerîn rez bikin:

1. Berî her tiştî biwej ji aliye teşeyî ve xwediye awayen cihereng in an jî ya he rasttir, biwej teşeyeke hevpar zede nadin xuyandin. Hinek tene ji du gotinen kurt pek ten. Weld mînak:

"Dil rıeçıın "

"Enî qelîşîn"

"Dil nekirin "

"Çav le bîın"

"Çav berdan "

"Agir tefandin "

2.    Hinek biwêj bi serê xwe wekî kurteçîrokan dirêj in. Tê de çîroka bûyerekê tê xuyan. Ango mirov dikare di serê xwe de wê çîrokê dirêj dirêj xeyal bike. Weld mînak:

"Got: 'Bavo ez ê te bifıroşim. ’ Got: ‘Lawo mirov qet bavé xwe difiroşe? ’ Got: 'Bavo ez ê buhayekt wisa bibëjim kıt tu kes nikaribe te bistîne.

"Mir gote cliya xwe: 'Xwezî tişte mê nebûna li dinê. ’ Dé lê vegerand: ‘Ku çêlek nebûya, dé gayê cot nebûya, ku bizin nebûya dé konê reş nebûya, ku ez nebûma dé miré wek te nebûya.

“Got: ‘Ez li zikê te dixim, tu dibêjî, wey pişta min! ’ Got: 'Wekî kesek li pişta min hebûya te nikaribû li zikê min bixista.

"Got: ‘Ziyaretê, min gelek cara h bi te derew sond xwar, te tiştek bi min nekir. ’ Got: ’Min jî gelek caran mala te xera kir, haya te jê tune.

"Gotin: ‘Gayê te dizîn!' Got: ‘Wey dîkê min.’ Gotin: 'Çima wisa dibêjî?'Got: ‘Wekî min H dîkê xwe bipirsiya, gayê min nediçû. '"

“Gur got: 'Te li pîreka xwe bixista, wê jî li qîza xwe bixista, hinek mû (bend) birista, lingê kerê reş bixista, min jî li van sirtan ew ııekıışta.

"Gotin: ‘Kul liatiye gund wê ji her malê du kesan bibe. ' He mû kesî li çavên xulain nihêrî. Xularn got: 'Belê yek ez lê ka yê din?

“Navbera min û kîjan cinarên min xera bibe jina min diçe li ber deriyê wan teşiya xwe dir ê se. ”

3.    Gelek biwêj ji bo ku rewş û helwestekê yan jî mijarekê şîrove bikin, ne di hevokê de, lê ji bo binavkirinê bi tâşeya raderî tên bikaranîn. Wekî mînak:

"Balgî kirin "

"Bar liilgirtin "

"Kûkekûk kirin "    _

"Wekî diya bîika bêcihêz, li hev çûn û hatin"

"Ne bi azana mele, ne jî ji zirîna kerê bawer kirin"

4.    Hinek biwêj di forma pirsê de ne. Lê di bin wê pirsê de rewş û ramaneke balkâş heye. Wekî mînak:

"Ba ji tehtê çi dibe?!"

"Tir li ku. das li ku?!"

"Şam dû re. ma nıişar jî dûr e?!"

"Ma dar telli e, berê darê şîrîn e?!”

"Ma paniya diya min pê xwîn bûye?!"

"Merzelê ji nêzdan miriyan li ku ye?!"

"Ma qey tu ji xatûnê, ez ji cêriyê me?!"

"Ma morîkên diya min li wir qetiyane?!"

"Ma di nav çiyayan de derziya diya min winda bûye?!"

"Dermanê her fişti xwê ye, lê xwê xera bibe dermanê wê çi ye?!"

5.    Carinan hinek biwêj jî ji bo kesên ku ew nebihîstibin, tenê wekî çend peyvên bêwate lên xuyan. Bi gotineke din carinan em rastî biwêjinên wisa tên ku wekî biwêj dîtin li aliyekî, mirov nikare tu encamekê ji wan derxe. Wekî mînak :

"He!a çê"

"Lê dibêje. "

"Guro hejaro!"

"Egela ji te re!"

"Ey.)'ike, ji xwe şike"

"Hay lo lo, hay loo!"

"Ling have in in ling!"

"Aha guié biliar, aha guié zivistan. "

6.    Ji bo ku arınanca xwe bidin femkirin, biwéj hinek caranjî weld helbestan bi awayeld hevdeng, li hev hatî û bi aheng ten gotin. Biwéj bi şewazeke wisa xweş ten xemilandin ku tu dibéjí bi we xweşikahiya xwe dikin ku xwe bigihînin asta férbúna méjiyan a herí bilind. Wekí mínak:

"Ax nezani nezaní, nezani tu dizaní."

"Çiıııa razim li cihé kaş, çima bibîninı xewnén şaş."

"Elhodan, elhodan, van şex û mela(yan), mala me dan."

"Apé sorvirçî, ji desté wi gurí derlcet, Icete desté wî hirçî. "

"Hat nav malan tirí, Zeyno da béjingé li dor henderé zivirí."

"Néqírvano, rabe kéré túj (bi)ke, di bintara te de hem xezal e, hem kergûşk e."

"Dayé belayé, xwîşke talhişke, jiné erekolika miné, te bigerínim li dora diñé."

"Feleka find û finaz, firindé piçûk û baz, geh da me şalw gerdan, ew ji bi minet û naz." "Kî dibéje: ’Were kar.1 Li dile min dibe azar. Kî dibéje: Were taşti.' Li dilé min gelek xweş té." "Hat Hemoyé Takî, réxa wî ya gayekî, di mala wî de nîn e arvané xewareld, her roj xwe diguhere bi awayeki."

"Heta qeliya me hebû, mamik bûka me bû; roja qeliya me xelas bû, mamik çiı-tek da xwe ji me derbas bû."

7.    Hinek biwéj tené bi dubarekirina peyvan pék tén. Weld mínale:

"Zar û zéç "

"Axir soxir "

"Kozí lailJet"

"Bilebil kirin "

"Nîzenîz kirin "

"Kutekut kirin "

"Piı tepirt kirin "

"Porteport kirin "

8.    Pirî caıan şibandin jî dikarin peywira biwéjan bı cih bînin. Weld mínale

"Wekí tava teyroké bûtı"

"Mina maré nig di zik de"

"Wekí holika golikan bûtı"

"Wekí híva çardelışevî bûın"

"Ñola gayé di nav golilcan de"

"Wekí kefa devé seyé har bün"

"Ñola gayé di nav golikan bün"

"Mina keviré li nav heriyé ketí"

"Mina céwriké li şûrıa wara mayi"

"Wekí nıişa ku bikeve nav lepé koran"

"Mina deveya ku ji hamide (haré) xwe bixwe"

9. Wekî ku me di destpêkè de jî got. Li gorî dîtinên gelek pispor û wêjezanan, biwêj zêde-tır ji bûyeran derketine. Bi gotineke din, çîrok an jî serboriyên gelek biwêjan hene. Dema ku mirov çîrok an jî serboriya biwêjekê hîn bibe, ew biwêj bandoreke xurt li mirov dike û di mêjî de kûrtir cihê xwe digire. Wekî mînak:

"Ere, Gulê ez ne mele bunt, te ez kirini mele. "

Mirovekİ xizan hebûye, navë jina wî Gulê bûye. Ji ber ku rewşa wan a abori ne xweş bùye, Gulê mala xwe bar dike û cliçe welateki clin. Bi zorê bi mêrê xwe melatiyê dide pejirandin. Li wi welati mêrê xwe wekî inelayeki meşhûr dide xuyandin.

Pişti demeke dirêj ku mêrê wê ji ber ııivişt û diayan jinan dişiline; hinek jê aciz dibin û ji inelatiya wi '¿uman dikin. Dixwazin fêl û sextekariya wi derxin.

Carekê ku dibihîzin mêla wê bè malekê, berê diçin gulelcê dikin bin kulavê ku mêla li ser rûnê. Dema ku mêla li ser kulav rûdine, ji helwest û rewşa wan ên li wir aciz dibe. Ji wan dikeve şik û gumanan. Ji ber ku Gula jina wi ew kiriye nava wê tirholkê ji wê hêrs dibe. Diqehire û bi dengekî bilind dibêje: "Ere. Gulê ez ne mele bilin, te ez kirim mele!"

Yen wir nizanin ku navê jina wi Gute ye, lewma wer dibêje. Hew dizanin ku wi bi kerameta xwe fein kiriye ku gui di biné kulav de heye.ji dilnizmiya xwe dibêje: "Erê, Gulê ez ne mele bûm, te ez kirim mele!" Bi vê gotinê re yên ku gui kirine bin kulavê mele, ecêb diminin. Xwe diavêjin lingè wî û lêborî-lui xwe dixwazin da ku li wan nifiran neke. Ji wê rojê bi şûn de mêrê Gulê bi reheti melatiya xwe clidomine...

"Heleb, teze bit Heleb. "

Li gündeki jinikeke pirebî û kureki wê hebûn. Kurê pirê jê re zehfbaş bû û ji gotina wê zû bi zû dernediket. Kurê pirê ji ber ku bazirgani dikir, tim diçû Helebê û dihat.

Her dema ku ji Helebê dihat diya wi jê dipirsi:

"Lawo, c/et li Helebê çi heye çi tune ye?" Kurik ji bersiv dida û digot:

"Dayé liştek lune ye, lieina wekî we çi bihistiye ew e. "

Lê diya wi ew pirs ew qasi jê pirs dikir ku kurik aciz dibû. Rojekê lawik bi hevaleki xwe şêwm û gol: "Ev çi haï û liewalê diya min e? Hema wisa wê pirsê ji min dike."

Hevalê wi rewş fanı kir û jê re got: "Careke din ku diya te ew pirs ji te kir, tu bibêje: "Dayê, padişahe Heiebê ferman daye ku qizcin bid in kalan, pirê wekî te jî bidin xortan. Ka diya te wê çawa bike û çi bibêje? "

Cara din ku lawik ji Helebê tê bi pirçî li mal rûdine û diya wî dîsa jê dipirse:

"Lawo c/et li Helebê çi heye, çi tune ye?" Lawik dibêje:

"Dayê Xwedê Helebê tep bike! Paçeyê wê ferman daye, qizan didin kalan, pirê ñola te ji didin xortan. " Hema di wê gavé, de reng û rûyê pirê diguhere, fitika diavêje û dibêje:

"Heleb teze bû Heleb!"

10. Taybetiyeke biwêjan a din jî ev e ku şibandinân pir awarte û mecazî dihewînin. Ya ku tê ziman û ya ku tê destnîşankirin ji hev cuda ye. Şibandin û diyarkirinên ku tên gotin û peyama ku tê dayîn, ne wekî hev in. Wekî mînak:

"Eni qelişîn " (Şenn kirin)

"Di erdê de çûn xwarê" (Pir fedî kirin)

"Çavên (yeki) çûn nava serî" (Mat û şaşwazî man)

"Cil û kulav ji hev pişkivandin" (Cudayetî kinn nav kesan)

"Cane xwe zer kirin" (Ji bo xebatê yan jî kirina karekî aciz bûn)

"Dendikên xwe çizirandin" (Li kêfa xwe mêze kirin. Kar baş meşîn)

"Canê xwe ji segan deyn kirin" (Li hemberí her rêgezên jiyanê qewîn bûn)

"Qûina xwe ji bin bar derxistin" (Xwe ji berpirsyarî yan jî pirsgirêkekê rizgar kirin)

"Agir bi qûna (yeki) ketin " (1. Ji ber ziyan an jî xapandinekê pir xemgîn bûn 2. Pir hêrs bûn)

11.    Biwéj jí weld gotinén peşiyan xwedí form û taybetmendiyeké ne. Mirov nikare bi awayeld din bibéje yan jí cihé peyvan biguhere. Heke ku bi awayekí din be gotin, form û qa-1 i be wé winda dibe, wate û taybetmendiya wé namîne. Weld mînak:

"Poz Ié neşewitîn "

Li şûna wé em nikarin bibéjin, "Çav li neşewitîn" an jî "Dest li neşewitîn"

"Cañé xwe zer kirin "

Mirov nikare ji bo ve biwéjé bibéje, "Cañé xwe sor kirin " yan jí "Cañé xwe şîn kirin " û hwd. "Xwedi bibéje kani, ez bibijinı hane."

Mirov nikare ve biwéjé wekí, "Xwedé beje ka bide inin ez bibejinı ha ji te re." yan jî bi awayekí din nayé guherandin.

12.    Rewş û ramana ku biwéj dixwazin bidin fémkirin, rasterast diyar nakin. Wé weld gotinén peşıvan bi biryar nayînin ziman. Ango weld gotinén pâşiyan nirxandinan him jî nirxandinén tund péle nayînin. Zédetir rewşeke şîrove dikin, helwest û bûyereke tînin ber çavan. Bi awayeld çîrokî, helbestkî yan jî hevdengî dixwazin mirov ji wan bûyer û rewşan dersé ji xwe re derxin. Weld mînak:

"Hewana xwe dayîn cem hevalan, nané xwe bi ıninet xwarin."

"Bi roj ji qidika misinan dit irse, i vari kefeni miriyan datîne."

"Api Merdan, kerî surî tev berdan, di dest de ınaye xeberdan."

"Şeb li şekir çûn Diyarbekir, şekir rûnişt dengi xwe nekir, şeb rabû pesni xwe kir." "Gotin: 'Pisîka xalo hate te, ha pisika xalo hate te!' Got: 'Ca herdin bila pisîka xalo bi ıııiıı !o!"'

"Hezretî Mûsa gur şîret dikir, gıır got: 'Zû bike tu di çi bibijî bibije, wa ye keriyi pez qulibí,'"

"Gotin: 'Jiııa te zelıf diğere.' Got: 'Derewan mekin, heke wisa bûya wi rojeki jî bilıata mala ıııin."'

"Gotin: 'Dijmin hat.'Kor got: 'Min qeraltiyek dît.' Topal got: 'Em birevin.' Ker got: 'Min dengek bihîst.'"

"Zilaınek hebû, deına nani wî hebü, dewi wi tune Im, deina dew hebü, nan tune Im; deina her du jî hebûn ew ne li mal hû."

13.    Hinek caran biwéj jî li gor baweri û mantiqa gel, nifir an jî dia ne. Wekí mînak:

"Kindir qetín "

"Kezeh lé reş bûn "

"Esnıane hişîn bi ser de girtin."

"Inşelajı, kalîna pez li ber deri te neyi!"

"Derpiyé sor di bin balgiyi xwe de nedñin."

"Agir bi te bikeve, ba jí bi hewara te ve bé."

"Ez ji te xelas bim, tu ji emele xwe xelas nebí."

Ji bo diayaıı çend mínale

"Gıda ge.)' bî, neçilnıisî. "

"Agir li her pi yi te bihe av. "

"Tu hiki nekí Xwedi bide te. "

"Dosté te dost be, dijmini te kor he. "

"Bila diaya ziyareta Gullieyrané li. te he. "

14.    Taybetiyeke biwêjan jî hinek ji wan herêmkî ne, li herêmên din zêde nayên zanîn. Ji xwe kêm an jî zêde li her herêmê biwêjên ku wê wateyê tînin ziman hene. Lê bawer im ku bi xebatên wiha di navbera herêman de ev gotin dê bên bikaranîn û pejirandin. Ev yek jî ji bo zengîniya çanda kurdan dê bibe derfet ù bingeheke kêrhatî. Wekî mînak:

"Guro liijaro" (Mêrdîn)

"Bıln î.şe Apê Us. " (Dêrsim)    .

"Serhingí di haré kerê de ye. " (Idir)

"De here ku tu Osman î. " (Dêrsim)

"Bila çil ntêrê Çêxadî dergê xêran li te veke. " (Kurdên Rewn-Erîwan)

"Evdilxebûr e, ji relima Xwedê dur e, koda wî piçûk e, çirnika wî kûr e." (Tendûrek)

"Ev pîvaza mezin, ev nanê genimi ev jî ava cemidî; dîsa jî dibêjin Eliyê Sino male xwe liaxwe. " (Sêwerek)

"Ez dibêjim, bibim qaymeqamê Gîhadînê ku ew nebe, gavaniya Cûcanê destê min paç dike. " (Cûcan gundekî girêdayî Gîhadîna Agiriyê ye.)

15.    Hevpariyeke biwêjan jî ew e ku berî peyama bingehîn hinek gotinên hevdeng tên gotin ku hem gotinê xweş bikin hem jî balê bikişînin. Wekî mînakên jêrîn:

"Dinê di dinê de, Mendo dijinê de. "

"Hay ho hay ho, kanê xwediyê xêra do!?"

'Ecêba min ser ec.êhê, keç dibin, dê lingê xwe dike rikêfê. "

"Bendikê rûto dudu ne, çavê wî li min, çavê min jî li yekî/a din e. "

"Dayika du dotan, li xwe dide du lotan, ne li vir, ne li Cizîra Botan. "

"Ji inêran mêr im, ji şêran şer im, dareld bîn'uı ez ê stêrkanji esmên bînim. " "Derdikevim dîwarê Qurqurilcê, deng tê dengê tûtikê; ax li min derdê zûtikê. "

"Haye li min hciyê,    hevirmiş    hatiye    bi    livayê, xwediyê livayê kor e, dil bernayê. "

16.    Lê hinek caran    li gorî herêman    bi    guhertokên cuda cuda tên bikaranîn. Wekî mînak:

"Haye li min hayê, hevrişiııı hate bi livayê, liva ber bi hevrişiıtı ve nayê. "

"Hayê li min hayê,    hevirmiş    hatiye    bi    livayê, xwediyê livayê kor e, dil bernayê. "

"Hayê li. min hayê,    hevirmiş    hatiye    bi    livayê, çavê xwiyê livayê birije, dil bernayê."

"Ji xelke re jîr e, ji xwe re kor e."

"Ji xelke re pispor e, ji xwe re kor e."

"Ji xelke re masîgiro, ji xwe re Icûsîgiro."

"Ji. xelke re pirbejo, ji xwe re ker û gejo. "

"Ji xelke re purşûtıga şîr e, ji xwe re mişke kor e."

"Ji xellce. re lıût e, ji xwe re küt e, lıevale tucare rût e. "

***

"Büke zirnan tune, xesCiye înıan tune. "

"Büke tune zar zinıan, xesûye time dîn înıan."

"Bi roj miriyan dişelîne bi şev ji qurquroneka deri ditirse."

"Bi ro ji qulika ııiisînan ditirse, evare kefene miriyan datîne."

"Bi roj kefene miriyan je dike, bi şev ji bulqebulqa kûzan ditirse."

17.    Her çıqas biwej wekî gotinen peşiyan rasterast şîretan nekin jı dı gelekan de di encame de ji buyer an jî rewşa biweje şîretek ango dersek ji bo mirovan heye. Ku li van mînaken jer baş be neıîn, we be ditin ku di van biwejan de jî pend û şîret hene û mesajan didin ku mirov je bibin taqi û dersaıı je bigirin. Mînak:

"Bejn tît e, mal ıııecît e."

"Got: 'Malo Xwede bi te re.' Got: 'Xwediye nıin jî.'"

"Di male de tııne arvan e, ııave jinike Gulgînan e."

"Qazî bi xwe çû pek neanî, mîıyek ji niye xwe bi re kir "

"Qaz bi qaz re, baz bi baz re, mirîşka kor bi dîke kıılek re."

"Dibe: Dare das hate te.' Dibe: 'Weld destî ji min nebe, bi nıin nikare.'"

"Got: 'Kûçiko te çi kir bi xwe kir. Te simek bir, le linge xwe ji ji vir kir."'

"Got: 'Apo, şorbeya we pir xweş e.' Got: 'Lawo rojeke li mala me, rojeke li mala we.'"

18.    Ji ber ku dı biwejan de şayes, mînak, şibandin, şîrove ıı destnîşankirina bûyer û rewşe heye, zehf zede ten bikaranîn. Weld gotinen peşiyan ku zedetir di demen girîng de ten gotin nîn in. Mezin û piçûk hema bigire her kes ji wan beşeke dizane û wan dixebitîne. Wekî mînak:

"Dil şikestin "

"Çav pe ketin"

"Rûtye xwe reş kirin "

"Sere xwe netewandin "

"Serî gej bûn "

"Qafe xwe xwarin "

"Çav le sor bûn "

"Dil je sar bûn "

Biwejek li goıî rewşe hin caran rengder e, hin caran navder û hin caran jî dibe leker. Weld mînak:

"Stûxwar " (rengder)

"Stûxwarî" (navder)

"Stuxwar bûn" (leker)

Le her se jî ji aliye wateye ve biwej in.

Mustafa Borak

DER BARE BIKARANÎNA FERHENGA BIWEJAN DE

Me biwej bi awaye reza alfabetik dane. Bi gotineke din, me peyva peşîn a biweje ji xwe re esas girt û reza alfabetik wisan pek anî. Wekî mînak:

“Di agire (yekî) de şewitîn ”

“Dil herdan (yekî)’’

"Dile xwe mor kirin ”

"Dilgiran bun ”

Heya ji me hat, me gotın weld orjînala we nivisîn, ji ber we jî carinan hinek şewaz dibe kıı li hinekan çewt ben, le bi dîtina me ya rast eV şewaz bû. Me piraniya biwejan di rewşa raderî (mestar) de dan. Le hin biwej hene ku ew tene ancax di şewaya kişandî de ten bi-karanîn. ine jî ew wisan dan.

Piştî dayîııa biwejan, li bin îcar me şîroveya we kir û paşe jî me hevoken mmûneyî dan. Eger ew hevoka nimûneyî ji nivîskarekî/e hatibe girtın, li dawiya hevoka nimûneyî, me nave nivîskar da. Li aliye din, eger biwej ji wateyeke zedetir wateyen wan hebin, bi awaye 1., 2.,

3. ... hatine rezkirin, piştî şîroveyen wan li gorî heman reze me hevoken wan en nimûneyî dane. Hevoken nimûneye bi stereke (*) hatine nîşandan û jegiriyen (îqtibasa) ji nivîskaran jî di ııav dunike (“ ”) de hatine dayîn. Hevoka nimûneyî ya peşîn ji bo madeya 1., hevoka duyemîn a nimûneyî, ji bo madeya 2., hevoka seyemîn jî, ji bo madeya 3. û hwd. hatiye dayîn. Her wiha me hevoka nimûneyî italik û di nav hevoka nimûneyî de biwej jî îtalîk-bold day e.

Bi xwe lıesîn

1. Di lıela zayendî (cinsî) de gihîştin. 2. Hay ji xwe û rewşa rasteqînî bûn. 3. Ji xewe hîş-yar bûn. *Isal Omer bi xwe lıesiyaye, ma tıı nabînî ji pey keçikan naqete. *Ew bi xwe lıesîıt ku de we şeve bi ser mala wan de bigirin û ji wir revîn. * “Tebîetekî wîye xerab hebû ku gava ew bi xwe bihesiya, careke din nikaribû di xew re biçûya. ” Enver ICarahan

Hinek biwejen heremî jî me kirin nav ve xebate, ji bo peşeroje dibe ku ew jî li gelek deveran bi saya nivîskaran, biguherın û rengekî neteweyî bigirin, li her dere belav bibin û ben bikaranîn. Giredayî ve yeke, biwej li gorî gotinen wan en resen (orjînal) hatine nivîsîn. Weld ınînak: Carinan peyva "cih" me weld "«"jî bı kar aniye. Dîsaıı li gorî herem û orjînalîteya we peyve. me dest nedaye şeweya "ar" û "arî" ku hemwateya peyva agir in. Her wiha gelek mînaken din jî hene, tene ji aliye rastnivîse me guherîn di wan de kirin.

Ji bo ku pirtûk zede stûr nebe, gelek biwejen hemwate bi kurtenivîsa bnr. hatine nîşankiriıı. Bi vî awayî, xwendevan dikaıin ji gelek biwejen hemwate û guhertoyen deveren cuda cuda ji agahdar bin. Biwejen ku bi vî awayî kurt hatine nivîsandin, ji du hezarî (2000) zedetir in.

Me çîroka hin biwejan jî di bin rûpel de nivîsand û di dawiya biweje de, “bnr. çîrok” nivîsand.

Der bare (yek), (yeke) û (yekî) de, ku me ev di nav kevane de dane, dive em çend goti-nen raveker bibejin.

Hejmara “yek" ku hem dı şûna eînavka nebinavkirî ya yekejimar de te bikaranîn û hem ji dema mirov bixwaze heyîneke nediyar bide nişandan, te bikaranîn. me ew di şûna kese seyemîn e yekejimar e nediyar de bi kar anî. Wekî mînak:

Sere sihir (yek) bûıı

Biesl û bingeh bûn. *BeIe, gelek di nav wî kari de ne, le esas sere sihir Şîrîn Xanim e.

Hejmara "yek" a ku me di nav kevane de bi awaye (yeke) daye, tene ji bo zayenda me ye (ango ew biweja ku "yeke" te de derbas dibe, bi tene ji bo jinan te bikaranîn). Weld mînak:

Bedeııa (yeke) şîıı bûn

Zaroken keseke çebûn. *Çiqas derzî ît derman le xistinji bedeııa Sîdare şîıı ııebû.

Her wiha hejmara “yek” ku îcar me bi awaye (yekî) daye, di şûna her du zayendan de ye. Ango ew hem ji bo jinan û hem jî ji bo meran e. Jixwe dı zimane me ye devkî de, hejmara “yek” zayend çi dibe bila bibe, di şûna eînavka nediyar û heyîneke nediyar a yekjimar de te bikaranîn. Me jî li cihe her du zayendan ev awa tercîh kir û da ser we şope. Weld mînak:

Xwîn ji dile (yekî) çûn

Lı ber xwe ketin, gelekî xemgîn bûn. *îro xwîn ji dile we diçe, le ez nikarim tiştekî bikiııı.

Agiı bi mala (yekî) ketin

Ketin rewşeke bixeter, rastî qeza û belayeke hatin. * Jixwe agir bi mahı wî ketiye, tu jî

zede bi şer de neçe.

Di nav kevane de bikaranîna se xalan (...): Ev jî, ji bo biwejen ku ne jı bo kesekî, le bele ji yekî zedetir ten gotin, me bi kar aniye. Weld mînak:

Av di ııavbera (...) de neçûn

Tekili pir xweş û geş bûn. *Nizaninı li ser çi ew qasî li lıev îı din dikin, maşelah av di ııavbera H'ardek û Cewahire de naçe.

Çaven (...) li lıev ketin

Hev û din ditin. *Di mîhricana muzîke de careke çaven me li lıev ket., le dû re me hev û din winda kir.

Bi tene nîşandana se xalan ... : Ev şewe jî di cihe "tiştekî” yan jî "devereke" de hatiye bikaranîn. Weld mînak:

Aveke sar bi ser ... de vexwarin

Ziyan ditin, ji xisare rizgar nebûn. *ğdî ew pereyen te çûn, nema vedigerin, tu aveke sar bi ser wan pereyan de vexwe.

Avetin ser ...

Erîşkirina li ser cihekî. * "...ji nişke ve avetin ser inala me... " Medenî Ferho

A

A dcvc (ycki) golin gnhé vvi nebihistin

Hay ji gotina xwe tune bün. Gotinén giran gotin. *Tu gtih mede wi, ya ku deve wi dibé-je, gulté wi nabihize.

A di biné zimanc xwe de golin

A rastí gotin. *    ... tuya di biné ziniané xwe de bibéje, karé min heye divé ez derkevim. ”

Roni War

A di dilé xwe de negotin

Rast ú durist neaxaftin. Xwe bi awayeki din ni§an dan. *Eré, Rihan wisa dide ni$andan, lé ez bawer im ku ya di dilé xwe de nabéje.

A di nial de, yé min te de

bnr. A ji min wé de, yé min té de.”

A dil ni$an nedan

bnr. A dilé (yeki) di dilé wi de bün

A dilan ketin Qavan

Bi her awayi armanca xwe daxuyandin. *Wa ye, ya dilan ketiye gavan. Ew nebéje ji, bi her awayi armanc ú rew$a wi xwe dide xuyandin.

A dilé (yeki) di dév de bün

A ku di dil de diséwire a§kere gotin. *Divé kes ji ípo nexeyide, hema ya dilé wé di dév de ye.

A dile (yeki) di dilé wi de bün

Niyeta xwe tené di dilé xwe de séwirandin. *Her ez dizanim qi qewimiye ü qi cibiriye, ya dilé min hila di dilé min de be

A dilé (yeki) goti, (levé wé negotin

A di dil de diséwire xuya nekirin. *Ya dilé wí dibéje, devé wi nabéje, lé ez dizanim bé armanca wi qi ye ü qi nin e.

A dilé inin bila ji mili re be, ya zaré min bila ji te re be.

A rastî veşartin, negotin. *Lawé min, wisa li her deré xwe eşkere ıııeke. Çi gotine: “Ya dilé min hila ji min re he, ya zaré min bila ji te re he. ”

A dilé xwe bi cilı anîn

Armanc û niyeta dilé xwe pék anîn. *Xalé Tahar di dawiyé de ji xwe re hespeki ereb kiri û ya dilé xwe bi cilt anî.

A dilé xwe danín wé deré

Ne wekí hestén xwe, tené wekí ya rasteqíniyé yan jí péwíst kirin. *Ez dizemim çi ji dilé te re derbas dibe, lé tu ya dilé xwe dayne wé deré, ji min re ya rastiyé bibéje.

A dilé xwe veşartin

Niyeta xwe ya rastí xuya nekirin. * " ... bes a dilé xwe veşere û bes dilé min xweş bike.ji te pévetir, Ices hindî min nizane... " Kerim Cemíl Biyaní

A díziké, wé her bibéje kasiké.

Di nav hewldaneke berevajî û çewt de bûn. *Ew géj nizane gilí ü gazinan jî bike. Diçe ya diz.iké, wé her bibéje kasiké

A ji min kém, guliar û xizém

Ji bo rewşa héj xerabtir té gotin. *Dibejin lawé min é biçûkjî dest bi cixareyé kiriye; ya ji min kém, guhar « xizém. jixwe hetna ew tené mabú. (qerf)

A ji min wé de, yé min té de

Rewşa xwe bi awayeki din nişan dan. Xwe xapandin. *Ya te jî bûye meseleya şivane ku gotiye: “Ya ji min wé de, ye min té de.” (bnr. çîıok)

A kıı hat bîra min, hat seré min.

Tiştekî ne baş lé qewimín. *Min ç.i zanibû ya ku hat bira min wé bé seré min?!

A ku líate serî, bila neyé seré Eyubé kurmanxwarí.

bnr. A kıı batiye seré (yekí), neyé seré guré seré çiyan.

A ku hatiye seré min, bila neyé seré dijminé min.

bnr. A ku hatiye seré (yekí), neyé seré guré seré çiyan.

A ku hatiye seré (yekí), neyé seré guré seré çiyan.

Ji bo ı ewşa xerab té bikaranín. * “Ji kirina mirovan ya hati seré min hila neyé seré guré çiyan ” Feqí Hüseyin Sağnıç

(ji nıiıı we de, ye inin te de”

Du heb şjvanen hevalen lıev, hi hev re pez diçerînin. Ji şivaııan yek gelek caran destûre ji hevale xwe digire û je re dibeje: "Ez t/içim htıl qiza pa.şe û tevî we radizeın. " Mevale vvî jî je bavver dike û li ber pez disekine kıı heya hevale wî be. Le demeke bi şûn de hevale li ber pez. je dikeve şike û rastiya ve yeke pir meraq dike. Rojeke dîsa dema ku hevale wî destûre dixwaze û dibeje:

"Ez e herim ha! (/îza pa.şc. " Hevale vvî ye ku her tim li ber pez disekine bi dizî vvî dişopîne. Le dinihere ku hevale vvî gelek erd çû û çû. hat nezîkî qesra paşa û ji dur ve li pencereyeke nilıerî û gtıt:

"A ji min w e de, ye inin te de!.. A ji inin we de, ye inin te de!.. " Çend caran dubare kir Cı dîsa vegeriya ber bi keriye pez ve.” *Li gorî guhertoyeke din jî ev bivvej "A di mal de, ye min te de!" ye.

A ku (yekî) pê girtin

Ya ku té pejirandin. Rêbaz û azîneya ku té meşandin. * Ya ku Míanoste Helun pê girtibñ,

em tu car bi ser nediketin.

A ku te xwar, di zikê (e de dê tu zikré bike?!

Ya ku te kir, ma gelekî zêde û girîng e? *Te ji bo nefsa    xwe çima wisa    xwe rezîl    kir,    ma

ya ku te xwar, di zikê te de dê tu zikrê bikir a?

A (yekî) lê hatin

Karê yekî bi erênî pêk hatin. *A Yekinme baş lê hat, ji wê dojehê xelas bû.

A (yekî) pê man

Bi tené bûna xwediyê/a xirabiya xwe. *Ma bi wê fesadiyê çi kete destê wV. Hemaya wî pê ma.

A rastî pere nekirin

Carinan rasteqînî bi kêrî berjewendiyên hinekan nayè. *Belê çi bûbû min ew got. lé tnixa-bin a rastî pere nekir.

A rastî pê ketin (mabûn)

Carinan jî ya rast gotin dibe astengî û binbariyeke giran.    *Bi şahidiya    xwe poşınan ¡nun.

Bibèje bêqaf ma ya rastî bi te ketibû?

A (yekî) te de man

Bi mirazê xwe şad nebûn. *Wê çaxê ew jî gelekî bi min re kire xirecir lê ya wê jî tê de ma. A tîr di binî de ye.

Ya sexte û xerab wê dû re bê, yan jî ya xerab di binî de ye. *Ew hé nizane ya tîr di binî da ye.

A xerab tê de hatin

Nifir. *Bellcî ya xerab di wî de bê, jixwe her tişt di rûyê wî devgemarî de wisa bû.

A xwe gotin

Annanc û berjewendiyên xwe derxistin pâş. *Ez wî baş dinasim, ew tenê ya xwe û ji bo xwe dibêje.

A xwe kirin yek

Li ser yek gotinê li hev kirin. Ji bo tevgerekê yek biryar girtin. *Ew a xwe dixine yek,

kes jî nikare zêde tiştekî bibéje.

A xwe nczanîn

Di derka berjewendî û kirinên xwe de nebûn. *Heke Zînê ya xwe bizanibûya niha cihê wê ne ev iler hûn.

A xwe pîne kirin

Xeta û kêmasiyên xwe veşartin. *Ez wî baş nas dikim, ew tint a xwe pîııe dike, hela bila yên li bal wî hûn bên, ka ew çi dibêjin tu bibîne.

A zarê te ji min re, ya dilê te ji te re

Ya dil bi zelalî nayê dîtin, ji bo wê jî cure û teşeyâ gotinê girîngtir e. *Zarxweş bûn tay-betiyek pir girîng e. Ji bo wê min jê re got, a zarê te ji min re, ya dilê te ji te re.

Abor dayîn ebûrê

Ji bo debara xwe ya aboriyê ebûr û şanaziya xwe ji bêgavî hinekî bi paş ve dan. *Merye-mê di dawiyê de abor da ebûrê û ji bêgavî çû di bîrexaneyekê de di nav serxweçan de bû garson.

Abııra'*1 rû neman

bnr. Abûra rûyê xwe hirşandin

Abûra rûyê xwe avêtin

bnr. Abûra rûyê xwe hirşandin

Abûra rûyê xwe hirşandin

Bcşcrm û bêheya bûn. *Fêrgîn abûra rûyê xwe hurşandiye. Gotinên ku wî li ba xezûrê xwe gotin, min di ber wî de şerm kir.

Abûra xwe danîn bin piyê xwe

Xwe li bâşermiyâ danîn. *Edûlê abûra xwe da bin piyê xwe û ji bo zarokên xwe dest bi parsê kir.

Aciz û hiznî bûn

bnr. Zivêr bûn

Ad û aşît di xwe de anîn

Sond xwarin. *Çîmen ad û asîtê di xwe de tine û dibêje: "Min ew yek nekiriye”.

Adar bi toz, nîsan bi baran, gulan bi ba, mala xwediyê debaran bû ava.

Her sê mehên biharê, her yekê taybetiyeke wê heye, lê taybetiya wan a hevpar ew e ku, bibereket in. *Adar bi toz, nîsan bi baran, gıdan bi bıı, inala xwediyê debaran bû ava.

Hinek aliyên wan yê neyînîjî hene, lê dîsa jî hersê mehên biharê xweş in.

Adarê berf giha guliyê darê, nema danê êvarê.

Meha adarê hewa ber bi germé ve diçe. * Adarê berf gihıı guliyê darê, nema danê êvarê.

Xetnan nexwe evdê Xwedê, ev berf wê zû bihele.

Adarê dew li darê, ne li bîrik û bêdarê, li Gova Şatirâ() û Kiraxîla Xwarê.1**'1

Li Gova Şatirâ û Kiraxîla Xwarê meha adarê jî wekî gelek tiştân din hinekî cuda ye, ne wekî herêm û cihên din e. *Heyran ne wekî ya te ye. Adarê dew li darê, ne li bîrik û bêilarê,'li Gova Çatirê û Kiraxîla Xwarê.

"’Ahur: Avrü

‘"'Gova §atiré: §ikefteke, li hela Heskífé ye. (Taybetiya van gundan ew e ku zivistana wan hinekí diréj e. Ango sir ü ser-maya wan li gor? he remé hinekí zéde ye.)

'“’Kiraxíla Xwaré: Gundé Heskífé ye.

Adare seg kete biné daré.

Meha adaré hewa xweş dibe. *Carinan germa adaré pir diqijiríne. Çi gotine: “Adaré seg kete bine dure. "

Alate lé xistin

Rastî bela û qotiké hatin. *Afate li mala Hacı Iiiso xist, kes lé nema.

Afara belıîv û gûzan kirin

Ji bo karén béencam té bikaranín. *Ya ku ew dikin, afara belıîv ñ g117.an kirin e.

Afira xwe arizî kirin

bnr. Firaqén xwe arizî kirin

Afıre gameşan bu waré gelşa meşan.

Her tişt li gorî ıewş û naveroka xwe encam dide. * Afıre gameşan dibe waré gelşa meşan.

Ma le çi hévi dikir? Jijinén wisa bepeşk jî encamen wisa der ten.

Agir agiré qoncan (qurman)

bnr. Agiré xweş, agiré daré hişk

Agir avétin devé xwe

Li hember tawanbariyé sondxwarin. *Xané agir davéje devé xwe û dibéje min negotiye, lé Besra clisa jí jé bawer na/ce.

Agir barandin

1. Pir hérs bûn. 2. Li ser hev guie berdan *Deina ku pez diket nav zeviya wan, xaltiya Haré agir dibarand. *Qoriciyén gundén me, ku bi şev reşahiyek bidítana, hema agir dibarandiné.

Agir berda komé, xwe da feza zomé.

Xinisí û fesadî kirin, lé bi xwe jî ji ziyan û teşqeleyâ dûr sekinin. *Eliye Qaşo agir berda komé, xwe da feza zomé.

Agir berda kayé, xwe da ber bayé.

Fesadî kirin, lé wekí ku ne tékildar e jí xwe dayína aliyeki. *Her kes dizane ew çima çû, wí agir berda kayé, xwe da ber bayé.

Agir berda inalé, revi xwe da palé.

bnr. Agir ber da komé, xwe da féza zomé

Agir berdan nav kozé

Kareki xerab kirin. * Wí béxwedéyí ji bo eferimeké, agir berda nav koza mala Koço.

Agir berí dilé (vekí) dan

Bûn sedema xemginiya kesekí. *“Wan ji lawé xwe pir hez dikir, lé hal û hewalé Temo jí agir bera dilé wan elida " Mehmet Uzun

Agir berí kezeba (yekí) dan

bnr. Agir berí dilé (yekí) dan

Agir béchl véxistin

Pir kone û zana bûn. *Tu wí baş nas ııa kî, ew agir bédñ védixe.

Agir bi cañe (yekî) ketin

I. Dil şewıtîn. 2. Ji ber nexweşiyâ agiré laş zéde bûn. *Hema ké ew dímena bi xeter didít, agir bi cane wan diket. *Nívé şeve agir bi cañé keçika inin ketibíi, me zor gihande

nexweşxaııeye.

Agir bi çiye xistin

bnr. Agir li heriyé xistin

Agir bi dawa (yckî) ketin

bin: Agir bi qúna (yekî) ketin

Agir bi dil û liinavén (yekî) ketin

/)/;/: Agir di nav hinavén (yekî) ketin

Agir bi dile (yekî) girtin

Xemgín bûn, dil şewitîn. *“Agir bi dile wî girtibû, nizanibû çawa bikira

Agir bi dile (yckî) ketin

I. Dil şewitîn. Li ber xwe ketin. 2. Aşiq bûn, dilînî bûn. *Dema ku ji nav wé daristané daı ek té birin agir bi dile inin dikeve. *Serwer çawa ku Rihan dit, hişji serî çû ıı agirek li dile »iv ye ciwan ket.

Agir bi dine bikevc, gıırzek gíhayé wî naşevvite.

bnr. Agir lé erdé bikeve gurzek pûşâ wî naşewite.

Agir bi erde ketin

Ji bo salen ku baran nabare, çâre şîn nabe û debara heywanan baş pék nayé té gotin. *îsal çi saleke bébéhn ît bébereket e, tıı dibéjí agir bi erdé ketiye.

Agir bi erdé keve, gurzek pûşe wî naşevvite.

Ji bo kesén béxem té gotin. *Welehî qet xeina wî nîn e, agir lé erdé keve gurzekpûşe wî naşewite.

Agir bi erdé xistin

bnr. Agir li heriyé xistin

Agiı bi hundiré (yekî) ketin

Ji bo rewşa^xeternak û xemgín té gotin. *“Şehriyar jîji rik û qehran xwíné ber qavén wí girt, agirek ket hundiré wí. ferman da ji bo cara axirin derivé zindana bi rnişk û niaran dagirtí ya jérzemína qesré heta ser piíjté vekitı û ji ye méjúnüs re got ku wé şeve nexe defiera jiyana malbata wí û méjíiya heinít dinyaya wé dem û dewrané da ku di ser re biqevéze." Mem

Agir bi kezeba (yekî) ketin

bnr. Agir bi dilé (yeki) ketin

Agir bi lingen (yekî) ketin

Xwe şaş kirin. Dest û ling li lıev piçikin. *Bi bihîstina we bûyere re agir bi liııgen Baran

ket. nizanibû ku çawa bike.

Agir bi mala derevvînan ket, kesî je bawer nckir.

Derewin bebaweriye diafırînin. * Agir bi mala derewinan ket, kesî je bawer ııekir.

Heyder got: “Min azmûna zanîngelıe qezenc kiriye”; me je bawer nekir, le rast derket.

Agir bi ıııala (yekî) ketin

Ketin rewşek xeter, rastî qeza û belayeke hatin. *Jixwe agir bi mala wî ketiye, tu jî zede bi ser de neçe.

Agir bi mala (yekî) ketibû, (yekî) jî li ber firîken xwe diqelandin.

bnr. Agir li sere min ketiye, tu jî li ber rûne xwe diqijirînî.

Agir bi mala te keve, haya tu kesî je nebe.

Xerabiyek bi sere te were û tu kes bi alîkariya te neke. *înşelah agir bi mala te keve, İtaya tu kesî je nebe. (nifır)

Agir bi nıitele'*’ ketin

Rastî belayeke hatin. *Inşelalı agir bi mitele keve ku ev tax ji wî xelas bibe. (nifır)

Agir bi qûna (yekî) ketin

1. Ji ber ziyan an jî xapandineke pır xemgîn bûn. 2. Pir hers bûn *Wexta ku qaçaxan keriyek peze wî dizin, welehi agir li qûna Hecî Şito ket. *Çawa ku Yasin ew di wî balî de dit. agir bi qûna wî ket, deste xwe xiste qirika keçika xwe. (argo)

Agir bi ser (yekî) de barandin

1. Zilm û tade kirin. 2. Bi çekan gule berdan. *Mele Sofi Mîrzo her roj agir bi ser xulamen xwe de dibarîne. *Leşkeran agir bi ser gerîlayan de barandin.

Agir bi ser ... de barîn

Di nav rewşeke pir xirab de bûn. * İsal agir bi ser Dewreşe reben de barî, ji deste derd û kulan çaven xwe venekiriıı.

Agir bi ser sere (yekî) de barandin

bnr. Agir li ser pişte dadan.

Agir bi sere (yekî) ketin

1. Pir hers bûn. 2. Ji ber derd û keşeyeke eşîn *Agir bi sere Kindo ketibû, me jina wî bi zore ji nav dest û leperı wi xelas kir. *Çima ku guraıı berane qemer belav kirin, agir bi sere have min ket.

Agir bi sere min ketiye, tu jî li ber rûne xwe diqijirînî.

Hinek ligel felaketa hineken din dikevin heyra kar û berjewendiyen xwe. *Lo bebavo! Tu mirovekî çawa yî? Va ye agir bi sere min ketiye tu jî li ber rûne xwe diqijirînî.

(,)Mitel: Lihef

Agir hi sere yekî ketibû, ye clin jî digot: “Hela ııeçe, ez é cixareya xwe véxim.”

bııi'. Agir bi seré min ketiye, tu jí li ber ruñé xwe diqijiríní.

Agir bi te bikeve, ba jí bi hewara te ve be.

Tu tekevî rewşeke hé xerabtir. *Ez ji te re çi béjim sebav, ji Xwedé dixwazim agir bi te bikeve ü ba ¡i bi hewara te ve be. (nifir)

Agir bi (yekí) xistin

Mirovek kirina nav guman û tatélan. * Wé gotina xwe got Cı çû !é tu were 1é hiñere, agireki çawa bi Nazima Heei Hiso xist.

Agir bikeve dehlé, qevdek pûşe min time ye.

Tu tiştekî min nín e. *Ji min re çi, agir bikeve dehlé, qevdek pûşâ min tune ye.

Agir birín

bnr. Agir rawestandin

Agir dan ber barúdé

Rewş anina radeyeke bixeter. *Jixwe wan fesadanji tanı agir dañe ber barúdé.

Agir danín bin sítilé

Fesadı kirin. *Laleş dísa agir daye bin sitile, dé disa guild ¡i nav hev bixe.

Agir eli çavaıı de çûrisîn

Bi buyer an jî nûçeyeke pir eréní dilgeş bûn. Şa bûn, serfıraz bıın. *Dema ku Tîrej bi çav Berfiné dikeve, agir di çaven wî de diçirûsiıı.

Agir di ıııale de lemeleın e, cih ji keç û nıişkan re nema.

Ji bo kesén pir xizan té bikaranîn. *Ka çiye wi heye ku bidizin? Agir di male de lemeleın e, cih ji keç û ınişkan re nema.

Agir di ııav liinavén (yekî) ketin

Ji bo tiştekî pir xemgín bûn. *“Dé beji agiré di nav lıiııaveıı wan da ket, bi lezîn ka dé kengî dijmiıı nâzik bit da çepeıxt peşi destpé bikenKovanî

Agir giı (e mala yekî. ye din got: “Tu bi Xwedé bikî venemirîne, da ku ez kewén xwe bibiréjim.”

Ivır. Agir bi seré min ketiye, tu jí li ber rúné xwe diqijiríní

Agir girtibû mala (yekî), (yekî) jî ser û pé li ber dikizirandin.

bnr. Agir bi seré min ketiye, tu jí li ber rúné xwe diqijiríní

Agir gıır kirin

1. Şer zéde kirin, hadandin. 2. Fesadî kirin * Pişti agirbesta gerîlayan, çinıa ku dewleté bersiveke erânî neda, gerîlayan agir gıırtir kirin. *Jixwe ew li hincetan diğerin, tu jî lap (heri) agir gıır di kî.

Agir je barîn

Gelekî hêrs bûn. *“Gelekî hêrs bûbû. Agir jê dibariya. Rûyê wê, dêinên wê sor bûbûn Roşan Lezgîn

Agir jê çûn

bnr. Agir ji dêvê (yekî) barîn

Agir je rijîn

bnr. Agir ji dêvê (yekî) barîn

Agir je pckîn

bnr. Agir ji dêvê (yekî) barîn

Agir ji ber (yekî) çûn

bnı: Agir ji dêvê (yekî) barîn

Agir ji dawa (yekî) barîn

bnr. Agir ji dêvê (yekî) barîn

Agir ji dêvê (yekî) çûn

bnr. Agir ji dêvê (yekî) barîn

Agir ji dêvê (yekî) pckîn

bnr. Agir ji dêvê (yekî) barîn

Agir ji devê (yekî) barîn

Pir bihêrs bûn. *“Bi wê hêrs û bi wê kelê, agir ji devê me dibariya. Delîi li halê pisîkan bil" Felat Dilgeş

Agir ketin biné (yekî)

Di nav tatêl û fikarê de mayîn. *Ji wê nûçeyê pê ve agir ketiye biné Simko, rebenî nizane seri li kê bide.

Agir ketin çavên (yekî)

bnr. Agir ji dêvê (yekî) barîn

Agir ketin (yekî)

1. Pir hêrs bûn. 2. Di hêla cinsî de pir dilxwaz bûn. 3. Ketina nav tatêl û fikaran *Dema ku Çîlanê bihîst ku bavé wê pirtûkên wê çewitandine agir pê ket û porê xwe verût. *Piştî nozdeh saliyê agir ketiye Hesen, liera êvarê li pey keçikan digere. *Wexta ku bihîst li polêsxaneyê navê wî jî hatiye gotin, agir ket Xelîl û nizanibû ku çi bike.

Agir kirin

Bnr. Bombebaran kirin

Agir ku vêket, çi hewceyî pifê vc.

Ji bo helwestên vala û ne di cih de tê gotin. *Ezbenî êdî tu dev jê berde, waye karê wan sere rast bûye. agir ku vêket, çi hewceyî pifê yel

Agir le barandin

Rezîl Û riswa kirin. *“Jinan cierna ku li ser kaniyé av tijî kirin, seré giliyén xwe bi Xeyalé vekirin û agir le barantlin." Músa Vazgalí

Agir le barîn

Rastî derd, kul û belayan hatin. *Belengaza Simbilé, îsal ıtıîsala Xwedé agir le barı,

karekí wé sererast neçû.

Agir le reşandin

1. Der bare kesekî de tişten ne xweş gotin, gef xwarin. 2. Bi çekan guie avétin *Zeza Siıııko agir li Leyle direşaııd, kesi nikaribû bide ker kirin. *Leşkeran di wé tariyé agir le reşandin, lé bereket ew dîsa bi silametîxelas bû.

Agir li ber çavan pekaııdin

Bi lédané gelekî eşandin. *Dema ku Ferzende ji Xwedé şerm nekir û şeqaınek da bin gıılıe lawik, agir li ber çav en wî pekaıul.

Agir li ber kıılîna xwe dadan

Bi xwe ziyan dayîna xwe. *Xecéya reben nikaribû tiştekî bi wî bike, henıa bi xwe agir li her kıılîna xwe dada.

Agir li ber piyan bûn av

Ji bo mirovén pir paqij û baş té gotin. *Ne Şexınûs e, milyaketekîXwedé ye, welehí ez bawer im ku agir we II ber piyâ wî bibe av. (dia)

Agir li gûzika (yekî) daııîn

Mirovek âşandin, tirsandin an jî di nav tatélé de hiştin. *Min ji Bozan re gotjina te ji bo te û wé lıevala te ketiye şikâ. Min agir li gûzika wî danî.

Agir li lıeriye çûn

Rewş xerabe bûn. Pék nehanîn. *We çawa be? Di deıııa wî bedoxirí de agir li lıeriye çû. Agir li lıeriye xistin

Ji bo helwesta vala û tâkçûyî té gotin. *Me got Faysa! wé tiştekî pék bîne lé wî jî agir li heriyé xist û destevala beré xwe da me.

Agir li ser pişta (yekî) dadan

Zilin û eziyeteke mezin li yekî kirin. * Baran weld dijminan heya évaré agir li ser pişta Fetluıla/ıe hirayé xwe dadida.

Agir li ser sere (yekî) véxistin

bnr. Agir li ser pişte dadan

Agir pé girtiıı

bnr. Agir pé (yekî) ketin.

Agir pé ketin

1. Xemgín bûn. 2. Pir hérs bûn. 3. Nexweş ketin. * Deıııa ku Guié di halî de dît, agir pé

ket *Wexta ku Salo bilıîst qîza wî reviyaye, agir pê ket. *Sermayê wisa li Medî xistibû ku agir pê ketibû.

Agir pekandin

Pir hêrs bûn. *Kefbi devê Avdilmecît Beg ketibû, agir dipekand gundiyên xwe.

Agir pê bikeve bêhna bîso jê nayê.

Pir feqîr û xizan bûn. *Cemîlê Seydo di rewşek wisa de ye ku agir pê bikeve bêhna bîso jê nayê.

Agir rawestandin

Şer rawestandin. Çek bi kar neanîn. * Kurdan di şere dawî de çiqas agir rawestandin jî, lê dijininên wan bersiveke baş nedan wan.

Agir reşandin

hur. Bombebaran kirin

Agir tefandin

bnr. Agir vemirandin

Agir têber (gur) bûn

Ketina şik, guman û wesweseyan. *Ji ber ku rewşa keçika wê van rojan hatiye guherandin, agir têberî dilê Guharê bûye.

Agir û alaf pê ketin

Ji bo nexweşiya agirî tê gotin. *Enı bi şev rabûn ku agir û alaf bi keça me ketiye.

Agir û barûd bûn

1. Jêhatî bûn. 2. Bihêrs bûn. *Bahadîn wekîagir û barûdêye, di şeran de kes bi wînikare. *Ji ber derengmayî xwîşka min. havo îro wekî agir û barûdê ye.

Agir û barûd nêzîkî liev kirin

Hadandin, kişkiş kirin. Rewş xerabtir kirin. *Karê wî jî fesadî ye. Hema agir û barûd nêzîkî liev dike.

Agir il bizot bûn

Gelekî çalak û nehs bûn. *Ev neviyê min î mezin agir û bizot e.

Agir vemirandin

Bùyerên xeter sekinandin. *Xwedê jê razî be Sûto Axa ket navberê û ew agir vemirand, naxwe şerekî mezin dê di nav wan eşîretaıı de derke ta.

Agir xistin dawa xwe

Bi tiştân xeter ve mijûl bûn. *Gurzo agir xistiye dawa xwe û diğere, ka hela dawiya wî dê çawa be.

Agir xweş kirin bnr. Agir gur kirin

Agirc cinaıı pé girtin

Wekî dînan bûn. *Tu dibêjî agiré ciñan pe girtiye, wer liar dibe.

Agiré (yekî-tiştekî) daketin

1. Xeterî kém kirin. 2. Agiré nexweşekî kém kirin *Di doza tevgera azadiya Kurdan de pipí Rezhera 1999 'an, agiré şer daket. *Piştî ku agiré wí daket, Aso çavên xwe vekirin.

Agiré ... geş kirin

Rewş xweş bûn. Kar pâşdetir birin. * “Gelé kurd ev peyam baş wefgirtiye, lewre jî di serî de jiıı û ciwanên kurd, gelé kurd daketiye kolanan û li gorî banga ‘Edî wateya gotinê nema, dem deıııa çalakiyan e ' agirê azadiyê geş dikin." Sanri Berbang

Agiré kulê li mala bavé ketin (Agiré kulê li malê ketin)

Tiştekî xerab bi serî de hatin. * Agiré kulê Ii mala bavé Silo bikeve. deıııa ku liespê çal lije dikir, eıd li ber dihejiya. (nifır)

Agiré Xwedé bûn (Aré Xwedé bıın)

Dir û yeman bûn. *Serhatê çi ye. agirê Xwedê ye, ji ber nehsiyên wî seré miıı bi cînaran re ketiye belayê.

Ah û zar kirin

Ji ber derd û kulan ax û fîxan kirin. *Ji dest Mistoyê dînik, Gulçînê ah ıı zar dikir.

Aha aş, aha çirçirik!

Tiştön ku we dıgotin ev in, ha ji we re! Her tişt eşkere ye. *Heyran çi ye we guliê min bir, aha aş alıa çirçirik!.

Aha guié biliar, aha guié zivistan!

Ji bo zû derbasbûna demê té bikaranîn. *Dem zû derbas dibe. Çawa digot Apê Heso: “Aha guié biliar, alia gulê zivistan."

Alia va ye teze çavên te sor bûne, pirça te gij bûye, boçika te bûye xeleq, kevir li ber lingên te dipekin û qûna te diavéje.

Ew tiştön ku te digotin va ye nû pêk hatin. (Tu ne xercê van karan î.) *Berê lia, lê alia va ye teze çavên te sor bûne, pirça te bijî bip bûye û qûna te diavéje. (bnr. çîrok)

İha va ye (eze çaven te sor hû ne, pirça te gij bûye, boçika te bûye xeleq, kevir li ber !in gen te ili pekin û qûna te ıHaveje. ”

Rovî ıı sihor dcmeke dircj birçî dibin. Meze dikin kıı nikarin tu tiştekî bi dest bixin, diçin bal şer ku alîkariyeke ji wan re

Alté ... li çavên (yekî) girtin

Neheqiyên ku berê hatine kirin xenîm bûn. *Kê çi dibêje bila bibêje, lê ez baş dizanim ku allé ked û xwîna min wê li çavên wî bigire.

Ajotin ber ilerê malê (hundir)

Bêdestûr û bi darê zorê ketina derekê. *He\na me liew dît ku leşkeraıı ajotin hundir û her der tın' û mar kirin.

Ajotin derve

Ji tnijarê dûr ketin. Ji binbarî û divêtiyê xwe dûr girtin. *Ez çiqasî wî vedixwíniin ser mijarê, ew jî ew qasî dajo der.

Ali fê va la bûn

1. Bêserî û bêsermiyan bûn. 2. Ji nêrtiyê ketin. Xedim bûn. *Ew bûne alifé valu êdîzor bi peş de herin. *Her kes dizaııe ku Heseıı yekî alif vahi ye.

Aliyê Xwedê je stendin

Bi her awayî mafdar bûn. *Ew qet nikare tiştekî bibêje, Memê aliyê Xwedê jê standiye.

Alîkarê barê ketî bûn

Ji kesên di tengasiyê de û hewcedar re alîkarî kirin. *Xalid Axa tim alîkarê barê ketî ye.

Aliyekî cendek helal, yek lieram bûn

Ji bo exrebe û lêzimtiyê tê gotin. *Lawo tu li ba min ji birayê min re giliyên ne baş dibêjî. Ma alîkî cendek helal yek Itérant e?

Anı îi tain bûıı

Bêsûc û bêguneh bûn. *Bi wê hûyerê Nado tawanbar dikin, lê Xwedê jî dizane ku ew mirovekî anı û tanı e.

Anı û xas pê Iıesîıı

Dinya û alem pê hesîn. *Am û xas liesiyan, hêj ev lawê min ê sist nizane.

An bi pakî yan jî bi xerabî

Her ew yekê dê pêk bê; heke bi başî û pakî nebe, vêca wê bi xirabî û bi zorê bibe. *Ew qûna xwe di ava sar de bike jî ew televizyon dê bê; yan bi pakî, an jî bi xerabî.

Ail cm bixemilînin, an em biqelînin.

Ji her du tiştân berevajî yek hilbijartin. An xweşiktir kirin an jî tune kirin. *Mixabin ji bilî wê rê ji me re neinaye, divêyan em bixemilînin, an em biqelînin.

An eşlıed, an nan û to

An ev dinya û mal û mille, an jî dinya din, nimêj û taet ıı dîn û îman. *Divê tu biryara xwe bidî, yan eşlıed, ait jî nan û to.

Au cz ê xwe li terek mewûj bixiin, an xwe li kelemekî tu j bixim.

Yan a herî baş an jî ya herî xirab wê bê serê min. *Mixabin zêde vebijark li piş min tune ne. An ez ê xwe li têrek mewûj bixim, an xwe li kelemekî tûj bixim.

An liero an mero

Ji bo rewş û biryara vebirî kifjkirinê tê bikaranîn. *Êdî bes e ev dudiliya te, yan hero yan ni ero.

An hirç kor e yan jî garis bêserî ye.

Rewş ne asahî ye, nakokiyek tê de heye. *Aıı hirç kor e yan jî garis bêserî ye. Çawa fîrsendeke wisa ketiye dêst, çawa pêk neaniye?

An ji kerê, yan ji Perê

bnr. An hero, an mero

An ji text, yan ji bext

Divê ji her du vebijarkan yek bê hilbijartin. *Kalêjê re got: "Lawê min yan ji text, yan ji bext.

Aıı ii vî alî yan jî li wî alî

1. Divê rewş kifş be. 2. Derk nîn e, ferq nake *An li vî alî yan li wî alî, divê tu refên xwe hilbijêrî. *Tu derka wî nîn e yan li vî alî yan li wî alî.

An mirin an felat    ..

Ji bo serxwebûn û azadiyê, mirin dayîna pâş çavên xwe. *Me her tişt daye piş çavên xwe, yan ıııirin an fehlt.

Aıı mirin an mayîıı

bnr. An mirin an felat

An naçe aş aıı jî diçe aşvaıı dikuje.

Di nav hewldanên tund û bêdenge de bûn. *Faraşîn nıirovekîpir balkeş e, yan naçe aş an jî diçe aşvaıı dikuje.

Aıı naçe diziye yan jî diçe şiveıı dikııje.

bnr. An naçe aş yan jî diçe aşvan dikuje.

An nanê te genim an zarê te genim

Ji bo debarê divê yan malê te zêde hebe yan jî zarê te pir xweş be. *Min ji te re got ew qas ne hêsan e. Divê yan nanê te genim aıı jî zarê te genini be.

Aıı pîr e, yaıı tîr e.

Rewş berevajî ye. divê ji her du seriyên berevajî yek pêk bê. *Cihê ku wekî wan hê negi-hîştine îstikrarê, yan pîr e, yan tîr e.

An tu dê ilil hilînî, yan gurçikê.

Divê ji her du vebijarkan yekî hilbijêrî. *Mixabin tiştekî ku ez bildin nîn e, yan tu dé di! hilînî, yan gurçikê.

An wisa yan wisa

Ha bi vî awayî ha bî wî awayî, divê ew yek pêk bê. *Edî veger ne guncan e. Ev heyf wê bê hildan an wisa yan jî wisa.

An xelat e, yan celât e.

Rewş tam berevajî ye, yan heri baş an jî herî xirab e. *Bi rastî ez jî nizanim wê çawa bibe. An xelat e, yan celât e.

An xew e, yan jî kew e.

Bi her du awayan jî neyînî bûn. *Ev ıneş qet baş nayê xuyan. An xew e, yan jî kew e.

Ancax kapeka me têra mala me bike.

Ancax em debara xwe bikin. *Karê me bi kesî tune qurban, ancax kapeka me têra me bike.

Anî cilié xwe, rakir rûyê xwe.

Ji bo kesên ku alîkarî jê re tê kirin, lê ew di dawiyê de bitrî dibe û ji xwediyê qenciyê re xirabiyê dike re tê gotin. *Anî cilié xwe û rakir rûyê xwe. Heke min ew qas qencî lê neki-ra, wî ev xerabiya han li min nedikir.

Anî ji deriyan, da xêra miriyan.

Hesab û tevgera xwe nezanîn. *Anîji deriyan, da xêra miriyan. Xeloyê Misto li Stenbolê bi çi zehmetî qezenc kir, îro jî li vir bêhesab belav dike.

Anîn ber çavan

Xeyal kirin, bi bîr aııîn. *uLeşkeren dewletê bi kuştina wan jî ranawestin, serê wan jî jê dikin, dixin telîsan û ji bo ku xelk çavtirsandî bibe, nîşanî xelkê didin. Ji vî alî ve welışe-ta leşkerin tirk tîne ber çavan.'’' Süleyman Çevik

Aııîn ser kewna berê

Anîn ser rewş û radeya berê. *Wextekîpir cuda bûbû lê Cewdet ew anî ser kewna berê.

Aııîıı ser gotina xwe

Di encame de bi awayeld wekî gotina xwe dan pejirandin. *Wardeke xwe li şel û pelan xi.it, di dawiye de ew anî ser gotina xwe.

Anîn ser gotine

1. Guftugo anîn ser we mijare, qala we mijare kirin. 2. Wekî daxwaz û gotina xwe pek anîn *Serkar çawa kir kir, bi awayeld dîsa mijar anî ser we gotine. *Min dizanîbû, Berîvan de îleh wî bîne ser gotina xwe.

Anîn ser lıişe xwe

Şiyar kirin, durist kirin. *Siltan ketibû rewşeke aloz îı sosret, li Rehnıanî ew bi evuıa xwe anî ser lıişe xwe.

Anîn ser re

bur. Anîn li ser tase

Anîn ser tase

Yek îkna kirin. Xistina bin bandora ramana xwe. *Heta me Rizgar anî ser tase, me got,

ya felekl

Anîn ser xwe

1. Li xwe mukir hatin, îtiıaf kirin. 2. Sererast kirin, tekûz kirin. 3. Şiyar kirin. 4. Hildana ser xwe, xwe weld berpirsyar daxuyandm *Bere qet qal nedikir, niha edî tîne ser xwe. *Helce Ferîdûn nebûya, Nur Endam zû bi zû nedihate ser xwe. *Bi we gotina nün a bi peyanı ew lıate ser xwe, naxwe, kare ine we tevlihev bibûya. *Heke ku Dîlawer neda ser xwe, wî ew erebe bi deyn nedida Mehenıed.

Anîn ser zinıen (zar)

1. Qal kirin. 2. Ji bo gotin û dîtina peyveke hewldan *“Bele, niha heke em niha di ve rûpele de der heqe ve mijare de nivîsan diweşîniıı û pirsgirekan tînine zinıen, deme mesele İtene.” Kemal Orgun

Ape (apke) faris, ııiha tu nenıirî tu ye beyî ııav garis.

Rojeke tu ye hewcedarî mm bibî. *Ape Faris, tu nenıirî, niha tu ye beyî ııav garis. Tu

wisa beminetiyan bike, Xwede ji min û te re jî kerîm e.

Ape Faris, ha li vir ha li ber garis (Ape Faris, çi li mal çi li ber garis)

Tu derk û cudatî tune. *Ji bo Keleş derk nîn e, Ape Faris, ha li vir ha li ber garis.

Ape Merdan, kerî surî1*’ tev berdan, di dest de maye xeberdan.

Hemû mal û milk winda kiriye, tene bi bîranen wan xwe dixapîne. *Ape Merdan, kerî surî tev berdan, di dest de may e xeberdan. Jixwe her tişt belav kiriye, tene qala biraııînen xwe dike.

Ape sorvirçî, ji deste wî gıırî derket kete deste wî hirçî.

Sıırî: Kerî

Ketina rew§a héj xerabtir. *Apé sorvirgi, ji desté wi gurí derket, kete desté wi Itirqi. Min

got, ez heriin gund westa xwe hildim, lé ji desté kar min qavén xwe venekirin.

Ape Xidir e, her roj li vir e.

Her dem heman ti§t kirin. *Ma ew tlpekí cuda dike? Apé Xidir e, her roj li vir e.

Apo kal e, le galega! e.

Belé kal e, lé héj ji jir ü bimerffet e. *Hün li rúyé wí ye spi ú qerpalén wi yén rizyayi menérin, apo kal e, lé galegal e.

Apo ne géj e, tintan dizane (dibíne), nabéje.

Divé biryar weki xuyangé neyén dayin, gimki carinan di bin hinek xuyangan de ti§tén pir berevaji der ten. * Eré lawo hún tinazén xwe bi min bikin. Apo ne géj e lé tintan dibine, nabéje.

Apo te divé go?té piran bixwe, te dive ye ciwanan ü te divé lib ü lib sévan jí bi ser de bixwe.

bnt: Go§té ciwanan dixwi tu dizanl, go§té pira dixwí tu dizani; na dilé te di§ewite tir§ikan ji dixwi tu zani.

Apo tu pi^ta xwe bidé ber díwér hela min pere stendin.

.li karé ne téküz té bikaranín. *Karé ku Cindo ú birayé kiribün ji heina ew bü ku digot, upo tu pista xwe bidé ber díwér, lleta min pere stendin.

Aqil ajotin

¡jirove kirin. Li ser mijareké bi kúrayi ponijin. *Zordesti, qewisandin ú mantiqa yekgirti zerengiya aqil ajotiné ji qels dike.

Aqil bi dinan ^i bike, (;av bi koran ?i bike?!

Ji bo tinten béimkan té bikaranin. *Aqil bi dinan qi bike, gav bi koran gi bike?! Min got, lé dizanitn bi kér nayé.

Aqil dayin (yeki)

Ré ni?an dan. Pend kirin. *Ew wan dereceyan nedifikirí, lé dixuye ku hinekan aqil dañé. Aqil firotin

Xwe bi aqil hesab kirin. *Ma aqilé wí téra wi kiriye, véca aqil difro$e xelké jí?

Aqil liilnedan

bnr. Di hi§ de rüneni§tin

Aqil jé stendin

Bi yeki §éwirin. *Divé Emití Itere aqil ji jiña xwe jt bistine, naxwe biryara vebirí nikare bigire.

Aqil qebúl nekirin

Bimantiqi nebün. *Bi rasti ji ya ku wé kiriye, tu aqil qebiil nake.

Aqilê (yekî) bi ser kum ketin

Hişe yekî li cihekî din bûn. Ji rasteqîniyê dûr ketin. *Qet rewşa Cindiyê Zal pirs neke, aqilê wî bi ser kuniê wî ketiye.

Aqilè (yekî) di nav çokan de bûn

I. Kêmaqilî bûn. 2. Ji bo kesên doxïnsist tê gotin. *Ez ji nizaninı çiqasî rast e, lê dibêjin, aqilc mirovên ku bej nit wan z.ehf dirêj e di nav çokên wan de ye. *Heke ku aqilê wi di nav çokên wî de nebûna, ew bênamûsitî bi wê keçikê nedikir.

Aqilê (yekî) di nav gavên wî de bûn

Ji bo kesên doxînsist tê bikaranîn. *Ku aqilê Rûto ne di nav gavên wî de bûna, dikaribû tişten birûmetji bifikiriya.

Aqilê (yekî) firîn

hiv: Hiş û aqil ji serî çûn

Aqilê (vekî) gihîştin

Fêmdar bûn, hatina aşta tâgihîştinâ. *Êdi ne zarok e, aqilê wê jî digihîje.

Aqilê hebûyî jî çûn

Bêhtir xwe şaş kirin, ê hindik mayî jî ji şûtıâ çûn. * Pişti zewacê, aqilê ku hebûyî jî çû. Aqilê (yekî) jê birîn

Bi awayekî erênî pê bawer bûn. *Bi rasti Botan laweki baş e ku aqilê min jê nebiriya min ew dida ser vi Icarê giving?

Aqilê (yekî) jê girtin

I. Ecibandin. 2. Pê şâwiıin * Aqilê min jî ji wê keçikê girt, em di kavin wê hildin kar. *Ew disa çû ku aqil ji Kazo bigire, ni kare bi sevê xwe tişteki bike.

Aqilê (yekî ji seı î birin

Di bin bandoıa kesekî yan jî tiştekî de man. * Nizaninı li wir çi bû, kê çi kir, lê pişti ku çû inetvopolê, aqilê kurê min ji serî birin.

Aqilê (yekî) ji serî çûn

I. Pir hêrs bûn. 2. Ji eşqan an jî ji kerban xwe şaş kirin. *Dema ku ew di wî hali de dit, aqilê Roj ber ji serê wî çû. *Henıa çawa ku Menıe li çav Zinê ket aqilê wî ji seré wî çû.

Aqilê (yekî) lê kirin av

Tenegihîştin, hiş tevlîhev bûn. * Wê jinika bi, aqilê Serwêr kiriye av.

Aqilê (yekî) li cihekî din bûn

Bala xwe dan cihekî din. *Ezji we ve çiqasî tişten xweş ji dibêjim, iê mixabin aqilê wê li cihekî din e.

Aqilc (vekî) li liev ketin

Xwe şaş kirin. Mantiq neşuxilîn. *Bi wan pirsën matematîkê, aqilê Dozdarê li hev ket.

Aqilc (yekî) li hev qelibîn

bm: Aqil li hev ketin.

Aqilê (yekî) li serî bûn

Hay ji xwe hebûn. *Wê dénié aqilê wê li serî bû, heya ez çûm bazarê liatim ji devgerîn ketibû jî.

Aqilê kurî (law) bi teyran (çûkan) re firî.

Aqilê ciwanan ji bandor û guherandinan re vekiriye. * Aqilê kurî bi teyran re firî; Gevez hé .yanzdeh salî ye, ev helwesta wê jî tiştekî asahî ye.

Aqilê kurî, ceniya dêl birî.

bnr. Aqilê kurî bi teyran re firî.

Aqilê kurî, risqê bitanê

bnr. Aqilê kurî bi teyran re firî.

Aqilê kurî, seg tê de birî.

Aqilê nekemilî bi kêrî tiştekî nayê. * Aqilê kurî seg tê de birî. Lawekî min dibe bila bi aqil

be.

Aqilê min dibire, aqilê gilika ıııiıı nabire.

Nepejirandin. *Heyran tu baş dibêjî, xweş dibêjî, ez jî dixwazim bawer bikini, lê aqilê min dibire, aqilê gilika min nabire.

Aqilê (yekî) negilıîştin

Nehatina asta fêmkirinê, tânegihîştiıı. *Hêj piçûk e, aqilê wê ııegihîştiye, tu çend salan şûn de li rewşa wê rnêze bike.

Aqilê pîrê, şîı eta pîrê

Her kes li gorî aqil û zanebûna xwe rê nîşanî mirov dide. *Ez çawa bikini ji dest min jî ew tê, aqilê pîrê, şîreta pîrê.

Aqilê qîza tiyê min, destê ıııiıı dihêle tê rivé min.

Ji bo helwesta ne di cih de û kesên fırofeşî tê bikaranîn. * Aqilê qîza tiyê min, destê min dihêle tê riyê ıııiıı. Ev xwarziya ıııiıı jî nizane wê çi bike.

Aqilê (yekî) sekinîn

Mat man, ecêp man. *Mirov ku li xeml û nexşa stranên dengbêjan dinêre, aqilê mirov disekine.

Aqilê serxweşan, tira gamêçan

Mirovên serxweş, hay ji xwe tune ne. * Aqilê serxwesan, tira gamê$an. Ma te çi ji wî

serxweşî hêvî dikir? (argo)

Aqilê sivik, barc giraıı

Mirovên kêm aqil, karê xwe yê hêsan ji giran û zêde dikin. * Aqilê sivik barê giran. Tu

çi bihêjî feyde nake, wî çi kir bi xwe kir.

Aqilc (vekî) şaş kil in

Xwe winda kirin. *Di wî şerî ele tam di kêlîka serkeftinê de, daxuyaniya agirbesê aqilê peşınergeyan şaş kir.

Aqilê (yekî) temam bûn

11atina asta tâgihîştin û lemkirinê. *Edî aqilê wê temanı e, dikare wî karî. jî pêk bîne.

Aqilê (yekî) têrê nekirin

Di radeya têgihîştina wê astê de nebûn. *Keçika min, hê aqilê te têra naveroka wê yekê nake

Aqilê xwe avêtin

Hiş ne li serî bûn. Xwe şaş kirin. *Ji wî nexeyîde, ma tu nabînî, va ye aqilê xwe avêtiye?

Aqilê xwe berdan ser ...

Li ser mijarekê kûr bûn. *Zilfînaz îsal hema bi tenè aqilê xwe berdide ser dersa xwe.

Aqilê xwe bi nan û dew xwarin

Xwe şaş kirin. *Bawer nakim, çima mêrê te aqilê xwe bi nan û dew xwariye ku wisa bike?

Aqilê xwe bi nan û pîvazê xwarin

bnr. Aqilê xwe bi nan û dew xwarin

Aqilê xwe çeliqandin (Aqilê xwe çelq kirin)

Mêjî baş neşixulîn. Serî tevlihev bûn. *Ew qas li pey wê keçikê çûyî hatî, çûyî hatî, di dawiyê de te aqilê xwe çeliqand.

Aqilê xwe danîn serê xwe

bnr. Aqilê xwe topî serê xwe kirin

Aqilê xwe guliertin

Bi awayekî din fikirîn. * Bi Xwedê heta ew wî aqilê xwe yê tenê li ser xeyalan negnhere,

tu car nabe mal û hal.

Aqilê xwe pê re winda kirin

Zehf zêde pê re mijûl bûn, girîng girtin û pê ve girèdayî bûn. *Vî biraziyê min ê dînik, aqilê xwe bi vê keçikê re winda kiriye.

Aqilê xwe nas kirin

Fegihîştin. fêmdar bûn, kamil bûn. *Heta wî aqilê xwe nas kir. dê û bavé wî jî dîsa liatin ha hev.

Aqilê xwe revandin

bnr. Aqilê xwe winda kirin

Aqilê xwe şeqandin

bnr. Aqilê xwe winda kirin

Aqilê xwe sixulandill

Bi awayekî aqilane û erênî tevgerîn. *Heke min di wê çaxê de aqilê xwe bişuxilanda, niha ev rewş ne rewşa min bıı.

Aqilê xwe (opî serê xwe kirin

Riya rast ditin. Bi rasteqînî ponijîn. *Dawiya dawî Rêzan aqilê xwe topî serê xwe kir û

dev ji araqê berda.

Aqilê xwe winda kirin

Xwe şaş kirin. Hay ji xwe nebûn. *“ Mirov digot wext e ew aqilê xwe winda bike." Mahmut Baksi

Aqilê xwe xebitandin

bnr. Aqilê xwe şixulandin

Aqilê xwe xwarin

bnr. Aqilê xwe bi nan û dew xwarin

Aqilc (yekî) tijî kirin

Wekî armanc û daxwaza xwe yek îkna kirin. * Nizaninı jê re çi gotibû lê Gulnûrê aqilê Sedayê tanı ji bo cihêbûiiê tijî kiribfi.

Aqilsivik

Kêmaqilî, kâmhiş. *Hecî Heyder dê çawa wê keça xwe çawa bide Nizoyê aqilsivik?

Aqilsivik e, lingçapal e.

Ji bo kesên bêpergal û kêmaqil tê bikaranîn. *Çawa xweş gotine, aqilsivik e, lingçapal e.

Keçik ne bedew e, lê hê di ser de zimanê wê jî pir tûj e.

Aqûbet li serî bûıı

Eynî encam hatin serê yekî. *Ez çi bibêjim? Yên ku bi min dikenin, ji Xwedê Teala dixwazim, aqûbeta ıııiıı li serê wan be.

Ar bi eilen (yekî) ketin

Ziyan dîtin, gelekî aciz bûn. *Ji wê bûyerê şûn de agir bi cilên Osé jî ket, mala xwe bar kir û ji vî welatî çû.

Ar ji laş çûıı

bnr. Ar bi cilên (yekî) ketin

Ar û pelûr e, xûy (xwedî) qebûl e.

Baş an jî xerab çi dibe bila bibe, malê min e, ez dipejirînim. *Apo, çi ye tu henıa qala kêmasiyên jina min dikî? Ar pel fır e, xiîy qebûl e.

Aramî bi dest xistin

Rehet bûn. *Piştî péncí salí İlinek arıımî bi clest xist, /e wé deme jî ciwaní jé dür ketibû.

Ardeké (ardefk) agir bûn

1. Bûn mehne û hinceta bûyereke. 2. Ji bo berjewendiyén hinekan ziyan dîtin *Jixwe li lıev îı din mehneyan diğerin, ez jî ji xwe re Iciriın ardeké agir. *Evdo û Xidir pereyén jiniké xwarin, ji xwe re kéf kirin, ez jî bûın ardeké agiré wan.

Arde celiiní (bûn)

1. Bédawí bûn. 2. Békalíte û bénirx bûn. *Tu nekeve tatélé, ew arde celiiní ye. *Ew ardé

celiiní ka wé çiqasî berdewam bike?

Arescçi''’ kirin nav

Di navbera kes û tiştan de cudayetî kirin. *Amojina min tim aresSçiye dike nav wan

xwarziyén xwe.

Aré luir di hewana xwe de dítin

Bitrî bûn. *Hecî Kerem pişti kıt bû qoricí, tu dibéjí aré húr di hewana xwe de dítiye, ji bilí leşkeran bi ser her kesî de dike hurtehurt.

Aré kewan e, risqé betan e.

Her tişt li gorî rewş û reçiken xwe encam digire. *Ma te çi jé héví dikir? Tu jî dizaní aré kewan e, risqé betan e.

Aré kewaré risqé biharé

Heke tu di demé de tedbira xwe bibînî, tu nakeví nav tengasiyan. *Aré kewaré risqé

biharé. Ma ev kewara tijí ji bo kíjan rojéye?

Aré xwe bétin, kapeka xwe rétin (Aré xwe pehtin, ariya xwe rétin)

1. Karé xwe ji zú de qedandin. 2. Ji zú de zewicín. *Dev ji min berde dayé, min aré xwe petiye, kapeka xwe rétiye.

Aré zéran pé 9ébún

Pir dewlemend bûn. *Şex Xalid ııe hevalé wan dewlemendén din e. Maşelah wisan e ku aré zéran pé gédibe.

Arîka (ariya) tenûran, seré pismaman û gir û luirán

Heke rewşa kesekî di héla aborî de baş be, kér digihíje lézim û hawirdora wî jí. *Aríka tenûran, seré pismaman û gir û hûran. Ku ew bibe endazyar helbet wé ji me re jî tiştekî bike.

Arkolk tevdan

Bi karén ne pak û ne xér re mijûl bûn. *Heyran çi karé te pé ketiye, tu arkolké tev didí? Arode arode gerín

‘‘’Areseçî: Cudayetî

Bêkar û bâşuxil bûn. *Rocliyê Fehîm îsal dibistan jî berdaye, hema heta êvarê arode arode li van kuçeyan digere.

Arvanê sala teng bûn (Arvanê sala xerab bûn)

1. Dostên rojên reş bûn. 2. Debara demên dijwar bûn. *Şâxmûs arvanê salên xerab e.

*Em çi zanin li peşiya me rojên çawa hene, ji bo wê ew arvanê salcı me ya teng e.

Arvanê xwe li eş kirin

Vala û pûç axaftin *Ma him Osé nas nakin? Heta ku arvanê xwe li êç iteke nikare bisekine.

Arvanê (vekî) qedîn

Mirin. *Lawo, tu hesabê xwe çewt meke, hela hê şikirji Xwedê re arvanê min neqediyaye.

Asasê li ser berfê bûn

Ji bo kar û helwesta bêkêr tè gotin. *Bi dîtina min ev karê ku tu dixwazîpêk bînî, hema wekî asasê li ser berfê ye.

Asaxa zimanê xwe zanîn

Hay ji gotinên xwe hebûn. *Mineta min bi Şoreş tune, ew asaxa devê xwe dizane.

Asê bûn

1. Ji rê derketin. 2. Xwedê nas nekirin. 3. Astengî derxistin, pir biinyat bûn. 4. înkar kirin

5. Ketina nav tengasiyek an jî cihekî ku jê derketin pir dijwar e. *Kazim asê bûye, heya êvarê li pey matoşqeyan digere. Me heiniyan lavayî kir lê ew asê biıye navê rayé. * Yaqîb liema asê bî û ew pereyên min nedan. *Ew di wir de wisa asê bûye ku Riza jî wî bi zorê rizgar bike.

Astar ji rû bihatir bûn

bnr. Bi pêne qurişan kûçik dişo, bi deh qurişan destê xwe helal dike

Aş berdaye, bi pey çeqçeqê ketiye.

Dev ji ya mezin û girîng berdan, bi ya piçûk girtin. *Wey mala miné, Nisoyê Çeinê aş berdaye bi pey çeqçeqê ketiye. Pişti wê hebinê, bi pey gurzek gîlia direve.

Aş betal kirin

Dawî li kar anîn. *Berê karê wan pir baş dinıeşiya, lê pişti ku zarokên wî tevî gerîlayan bûn, wî jî aş beta/ kir.

Aş bi xeyalekî, aşvaıı bi xeyalckî

Her kes li gorî rewş û berjewendiyên xwe tevdigere. *Erê xweha min! Her kesek armanı ek xwe heve; aş bi xeyalekî, aşvaıı bi xeyalekî.

Aş çûye, çeqçeq nıaye.

1. Pergal xerab bûye. 2. Ji tişteıı mezin û zêde tiştekî piçûk man. *“Kalê Heso pir ketiye, aş çûye, çeqçeq maye." Dilawer Zeraq *Aş çûye, çeqçeq maye, pişti wê serweta Mexsît Axa ev hespê kor maye.

Aş çûye, tu pirsa çeqçcqe dikî. (Aş ji dest çûye, pirsa çcqçeqe dike.)

bıır. Aş berdaye, bi pey çeqçeqe ketiye.

Aşck nclıiştivc ku arvané xwe 16 bike.

Lı tu cihî bawerí, giramî û rıunet nehîştin. *Lawe min, tu çi dikî bike, ¡é wisa bike ku bila ıışek hebe (la ku tu arvaııe xwe lé bikî!

Asé betalaıı bûn

Karé békaran bûn. Ji xwe re vala gerîn. *Aşe betalaıt e, ez benî tu çi ji wî teralî hevî dikî? Aşe ıı o kan

1. Jı bo kesén zéde çilek té gotin. 2. Ji bo kesén zéde dipeyivin ji té bikaranîn. *Sifreya xwe zil hildin kıı ew aşe ııokan bé, ji yen din re tiştekî nahéle. *Aşâ nokan va ye dîsa dest pe kiriye, dipeyive.

Aşe xwe bi ava (yekî) gerandin

Bı alîkarî û réveberiya keseki karé xwe meşandin. *Xelîl aşe xwe bi ava Seyad diğerine.

Aşe xwc gerandin

Debara xwe kirin. *Merik aşe xwe diğerine heyran, dev jé herdin.

Aşâv kirin

Ji derd û belayan rizgar kirin. *Adar ku ji vé belayé aşév bibe, ez é qurbaneké bidim.

Aşiqé Qavén beqé bun

Ji bo karén ne li ré té gotın. *Ew jî sekini sekini çiı bu aşiqâ çave beqé.

Aşifié sila sergíné bûn

bur. Aşiqâ çavân beqé bûn

Aşît bi ser (yekî) de anîn

Ketin rewşeke xeternak. *“Miıı xwest serekî bidim vir. Aşîte bi ser neyaren we de binim." Nevzat Nurullah (Nifır)

Aşîta Xwedé bûn

Dir û yeman bûn. *Heçî Azadé Osé, aşîteke Xwedé ye, li rastî nie batiye.

Aşo tu bi çi digerí, bi avó; kuro tu li çi digerí, li ser seııete dé û bavé.

Bı gelemperî zarok jî hüner û pîşeyâ dé û bavén xwe berdewam dikin. * Aşo tu bi çi digerí, bi ave; kııro tu li çi digerí, li ser seııete dé ıı bavé. Ezbenî ma tıı ııizanî te çi perwerde û pîşe İlini wî kiriye?

Aqilé xwe xebitandin

bıır. Aqilé xwe şixulandin

Aşt û barişt bûn    -•

Dilşad. rehet û serfiraz bûn. *Kurdén Kafkasyayé yan jî bi gotinek din yén Sovyeta bere vé biwéja aşt li bariştbûne bi kar tinin.

A(ar aııîıı serî (yekî)

Dek û fen li yekî kirin. * Serhat atar aııî ser me lé bi ser neket.

Atara (yekî) li seré (yekî) bûn

Ketin rewşeke eıenî. * Atara inin li seré te be, tu derci û kulan nebînî.

Atara (vckî) qelîıı

Ketina rewşek xerab. * Atara wî di serî ele qeliyaye, ma çi té de nıaye?

Av di ser ... re çıın

Békér bûn, xér té de neman, winda bûn. *Welelıî cıv di ser wé pîrtûka te re çû, ya xér ew

e ku tu éclí wé ji bîr bikî.

Av berî biné (yekî) dan

Karé yekî xerab kirin. * Kerîme zavayé ine dike ku li fabríqayé jî civé berî biné Mazlum bide.

Av béyí lıev venexwarin

Gelekî giredayî hev bûn.*Hevaltiya Reııızî ıı Nadir wisan e ku béyí lıev ave venaxwin.

Av bi çokân (yekî) de çûn

Ferq kirin. *Çawa ku nıin ew wéneyé wan dît, av bi çokén miıı de çû.

Av bi devé (yekî) ketin

2. Dil bijandin tiştekî. Gelekî ecibandiıı. *Denıa ku xwarinén li ser maseyé anıadebûyî clîtin, cıv bi elevé Soro ket

Av bisekine, e\v nasekiııe.

Çi dibe bila bibe ew é wî karî péle bîne. *Xebera ku tu bibîpir girîng e, ji vé deqevé bi şûıı de divé cıv bisekine, tu nesekinî.

Av çûn biné (yekî)

Kar xerab bûn. *Ew jî dizane ku lıingî Cezıııî batiye, cıv diçe biné wî.

Av çûn biné qûna (yekî)

Ketina nav tatél û heyecané, tirsin, ketina fıkaran. *Ew jî dizane ku ji wé nú^ eyé bi şûıı de cıv çûye bin qiutci Rolıcıt, he jî bi ser de cliçe.

Av di gerilene ile xuya kirin

bnr. Av di sûret de xuya kirin

Av di lıestî de gerandin

Eziyet lé kirin, di bin zor û zexté de hiştin. * Wan segbavan di hepsan de bi salan av di liestiyén wî ele gerandin.

Av di gerdena (yeké) de xuya kirin

Pir bedew û spehî bûn. *“Gurî li elevé deré qesré li ser kursî rûniştiye, bala xwe claye

Gulpeiïyê qîza Hesen Axa, bînaye liiva çardeşevî, av é ku vedixwe, di gerdena wê de xuya dike." Celîlê Celîl, Ordîxanê Celîl

Av di gunikên (yekî) gerîn

Di bêla zayendê de bi xwe hesîn. *Xuya ye ku av di gunikên Elî geriyaye. Van rojan çawa ü pey qîzan bûye tirikl

Av di qirika (yeké) de xuya kirin

bnr. Avê di sûreté (yekê) de xuya kirin

Av di sûreté (yekê) de xuya kirin

Pir bedew bûn. *Maşelalı bûka Zero wisa ne ku av di sttret de xuya dike.

Av di navbera (...) de neçûn

Têkilî pir xweş û geş bûn. *Nizanim li ser çi ew qasî li hev û din dikin, maşelah av di navbera War d ek û Cewahirê de ıtaçe.

Av ku di ser de qelaptî, ya biiıostek, ya çartilî

Mirov ku nok bû nav, kêm an jî zêdebûn êdî ferq nake. *“Av di ser de qelaptî, ya biiıostek, ya çartilî." Zana Farqînî

Av ji devê (yekî) çûn (kişîn)

Bêzereng û tune bûn. *Av ji devê wî dikişe, ew çi d i kare wî karî bibe serî?

Av ji kaniye ııaıı ji baniye

Ji bo kesên belaş û bêked dijîn tê gotin. *Av ji kaniyê, nan jî baniyê, ew ji rûmeta ked û xebatê çifêm dike?

Av li Nerwanê1*', feyde Taqyanê<*")

Li cihekî ku tiştekî kêrhatî pêk bê, hemû hawirdor, pê sûdewar dibe. *Av li Nerwanê, feyde Taqyanê. Ez bawer im ku kêra wê pireyê dê gelekî çêbibe.

Av ji peleguhê kişîn

Pir sist û gêj bûn. *Malxirabî ka çawan e . av ji peleguhê dikişe.

Av ketin şeqoqaıı

bnr. Av di gunikan gerîn

Av kirin girara (yekî)

Karê yekî xerab kirin. *Mîrxan bi çi zehmetî ew xebat pêk anîbû, lê Dara av kire girara wî û dawî. lê anî.

Av kolan(din)

Di nav helwesteke vala de bûn. *Ev kirinên Heinîd tenê av kolan e, tu bawer bike, tu kêreke wan riîn e.

Nerwan: Gundekî Silopiyê ye. Toqyan: Gundekî Silopiyê ye.

Av 16 gerin bun germ bíin

Rew§ xwe§ bün. *Wa ye Yasin ji xwe re katnyonek ji kiriye, xuya ye ku a va wi germ e.

Av li ber (lile xwe werilan

Ji bo helwesta dilé xwe ferah girtiné té bikaranin. *Tu qet wisa ave li ber (lile xwe wernecle, lié dawi kifi nebüye.

Av li ber liéllkén xwe werdan

Xwe ji bo ti§teki ba§ amade kirin, an ji ji bo ti§teki xwe§ hévídar bün. *Hevalé §emdin qet aré li ber hélikén xwe wernede, ez wé jirsendé nadim te.

Av li bi ni werdan

Qedandin. *Qend qurifé ruin, én ku min ji bo rojén xerab hildabún, wi lawé min é béxér, av li biné wanji warda.

Av li ilest nekirin

Ne hempa bün. *Malxirabo tu gawa Eriné diki tayé Xezalé? Ma tu jí nizani Erin qet nikare aré desté Xezalé bike?

Av li gevvriyé, gewrí xeniqí.

Edi li ber xwe nedan, qedin. *Erqas sal in min li ber xwe da, lé edi ar li gewriyé, gewrí xeniqi.

Av li hev venexwarin

1. Ji hev ú din netirsin. 2. Gunehé xwe bi hev du neanin. * Res o ú Diloran aré li her

renaxwin, ji desté wan bé wé xwina hev du fir bikin.

Áv li ser birín

Béguman hi?tin. *Neyaran weki masiyén ku tu aré li ser bibiri, ji bo geríla lé neséwirin gundé wé hélé hemú $ewitandin.

Av li ser masi, masi hi?k bu ji tillan.

Carinan derfet ü hebünén mirov hebin ji mirov nikare ji wan derfetan südewar be. *Ar li ser masi, masi /»')/< bíi ji tinan. Belé nial ú milké Serkaré Siinko béhesab e, lé teñe dikare Icartolén kelandi bixwe.

Av li ser ?eli kirin

Rew$ ü ré? winda kirin. A rasteqiní dan ve?artm. *Heke wi béba vi wisa ar ¡i ser $éli neki-

ra, ni ha ern hín bübün ku ya rast y/ ye yan ji qí riin e.

Av li ser xwe zelal kirin

Ji bo ku kes nizanibe, §opa xwe birandin, winda kirin. *“Bé bi sé denganji wé re liland, halan da, disa neqú. Jixwe roj bi baran silav danibú ü zú de QÜbu, av li ser xwe zelal kiribü." Fevzi Bilge

Av li pey xwe zelal kirin

bnr. Av li ser xwe zelal kirin

Av lî ser zelal kirin

1. Rewş ronî kirin, aşkere kirin. 2. Pirsgirêk çareser kirin. *Deına ku wî di zanîngehê de dixwend, pişti gelek lêkolîn û lêgerînan av li ser meseleya me Kurdan zelal kir. *Dîsa yê kıı ııve li ser vê pirgirêkê zelal bike, lievalê Xetîp e.

Av li şekokan gerin

hnr. Av di gunikên (yeki) gerin

Av 16 gerin

hur. Av di gunikên (yeki) gerin

Av nade gûzikê

Tera tişteki nekirin. Pir qels û feqîr bûn. *Ji bo Baran gelek fişten xweş dibêjin, lé ku tu baş meze bikî, tu dibini ku av nade giızike.

Av pê gerııı bûn

Ji bo kesên pêkhatî tê gotin. *Mûso Axa ferman da ku di navîna rojekê de ji eşıra Kotîkan rnêrekî ku av pê gerin dibe bê kuştin.

Av rabû, sirik (benıl) belav bû.

Plan û bername tevlihev bûn. *Pê.$nûinayên ine yen xweş lıebûn, lê bi hatina Ciıno re av rabû, bend belav bû

Av reşandiıı gunê (yekî)

bur. Av reşandin qûna (yekî)

Av reşandin qûna (yekî)

Ji serketina yekî re astengî dexistin. *Xêro digot ezê îleh bibim şaredari bajêr, lê rûııişt-vanan di hilbijartiııan de av reşandin qûna wî.

Av şolî kirin

Karekî ku ber bi çêbûnê ve diçe tevlihev kirin, xerab kirin. Fesadî kirin. *Li ser wê meseleye em ê tam bigihîştana encamê. Lê Zekiyê Suxir ji nişka ve ji wir derket û av şolî kîr.

Av tê gerin

bııı: Kamil bûn

Av tê werdan

Dawî lê anîn, qedandin. *Edeta wî ye, beta ku avê tê wernede nikare bisekine.

Av û avçûn

bm: Çem û çem çûn

Av were Ii ser e, ba were li ber e.

Kone bûn, tim bi ser ketin. *Hay lo! Ew çi inêrek e, av were li ser e, ba were, li ber e.

Av xistin bêjingê

Bi karên pûç re mijûl bûn. *Ya ku Solo dike hema av xistina bêjingêye.

Ava aşekî ji llevé (yekî) çûn

1. Şaşwazî û ecêb man. 2. Dil kişandina (bijiyandina) tiştekî. *Xalê Ehmed gava ku dît wa ve ew keçili ît lawik di riîvê sûkê lıev du iniz didin ît maç dikin, ava aşekî ji dêv kişiya. *Denıa kıt Zezê li çav wan xwarinan ket, ava aşekî ji devê wê çîı.

Ava baranê vexwarin

Ji bo kesên famkor tê gotiıı. *Wî ava bartntê vexwariye tu çi ji wî lıevî dikî?

Ava bibinik bûn

hm: Ava bin kayê bûn

Ava bin kayê bflıı

Ji bo kesên ku bi pinî û bi dizi karan dimeşînin û xinisiyë dikin tê bikaranîn. *Tahar ava bin kayê ye. kes bi wî n ika re.

Ava (...) ili covekê ile ncherikîıı (neçûn)

Bi hev û din re debar nekirin. *‘Vz denıa tofana Nîılı üt vir ve ji ber şeytanî û cazgiriya zarokan tu carî ava zirnevan îı zarokau di coyekê de nelıerikiye." Adnan Alp

Ava hêilî, me ecêbên giran jé ılî.

Divê mirov ne ji kesên pirbêj û lafek, lê ji yen bêdeng û zexel xwe biparêze. *Ava hêdî, me ecêbên giran jê dî. Ez baş wî nas nakiin, lê ya rastî, bêdengiya wî hinekî min ditirsîne.

Ava licft şorbeyan (giraran) ji ilêv çûn

Eware bûn. sist û teral bûn. *Heçiya Ûsiv nîn e, ava lieft giraran jî ji dêv dikişe, nikare qûna xwe ji erdê rake.

Ava lieyatê vexwarin

Bêmirin bûn. Zînde û zingirî bûn. *Tu dibêjî ava lieyatê vexwariye, di wî temenî de tu li çulakbîtna wî meze bike hela.

Ava qûna cêr bûn

Ji bo kesên ku tu çi qenciyê lê bikî vala û bêkêr diçe tê gotin. *Qenciya ku tu ji Zerîfê re hikî heina ava qûna cêr e.

Ava reş hi çavan de hatin

hnr. Ava reş hatin ser çavên (yekî)

Ava reş hatin ser çavên (yekî)

Kor bûn. *Belengazê Hajïz Nedîm lienta şev ît roj Qitr'an xwend. di dawiyé de ava reş líate ser çavên wî.

Ava reş a rûyê, bi ser çi de çûyê?!

bnr. Ava sarê, di ser çi de diçî xwarê

Ava rûyê (yekî) qetîn

Şerma xwe wenda kirin. *Qet qala Gulêji min re nekin, bi rastî jî ava rûyê wê qetiyaye.

Ava rûvc xwe hurşandin

Ivır. Ava rûyê (yekî) qetîn

Ava rûyê xwe rêtin

bur. Ava rûyê (yekî) qetîn.

Ava sar kirin girara xwe

Karê xwe xera kirin. *Wê jî nizanibû bi wê Idrinê clê ava sur têxe girara xwe, lê her dît

ht bûye jî.

Ava sar tê de çûn

Li hember tiştekî şaşwazî û metel man. *Dema ku Nefelê ew gotin bihîstin, ava sar tê de çû.

Ava sar tê de hatin xwarê

bnr. Ava sar tè de çûn

Ava sarê, bi ser çi de diçî xwarê?!

Ji bo helwestên berevajî û sexte tê gotin. * Ava sarê tu bi ser çi da diçî xwarê!.. Min ji vê

bûka xwe tu ti.ştek fêm nekir. Ew qas ji kûr dinale, lê ji kêvir nenntir çi hebe jî dixwe. (bnr. çîrok)

Ava ser berûyan, wekî zavayê bi dilê xesûyan

Tişten ku li hev tên tîne zimên. *A rastî ev biryara ku partiyê di vê dawiyê de da, hema wekî gotina: “Ava ser berûyan, wekî zavayê bi dilê xesûyan. ” di cih de bû.

Ava serê (yekî) germ kirin

Amadekariya ziyan an jî kuştina kesekî kirin. *Hêzên paşverû nihêrîn ku Vedat Aydin xebateke xurt dike, biryara genııkirina ava serê wî dan.

Ava serê (yekî) gerîıı

Yek nêzîkî qeda û bela bûn. *Kifş e ku ava serê Cananê diğere, lê ka kengê dê lê biqewinie bibe.

Ava serê (vekî) gerin bûıı

bnr. Ava serê (yekî) gerîn

"Ava sarê, bi ser çi de diçî xwarê?!":

Bûka maleke dewlemend ji ber zêdebûn û çetinaya karê malê, xwe li nexweşiye datîne. Dema ku kes ne li mal be, ji nav ciycn xwe radibe û bi lez ji xwe re lıcvrîşkc çêdike û dixwe. Dû re, dev û Iêvên xwe paqij dike û dîsa dikeve nav ciyên xwe.

Ava (yekî) di cihê xwe de nekişîn

Karê yekî xerab çûn. *îsal rewşa Slclar baş nîn e. Ava wî di cihê xwe de nakişe.

Ava (yekî) zıî kelîn

Ilêrsa yekî zû hatin. *Divê tu hinekî sebir bikî, tu dizain kıı ava Zeyno zû dikele.

Ava zer zayîn

Di liêla tenduristiyê de ketina rewşek bixeter. Birin tê de hatin. * Belki ew ava zer bize, ev

xirabî lıeınû di rûyê wê de hatin serê me.

Avek hi ser êgir de kirin

Pâşiya şer û xirabiyê girtin. Pirsgirêk çareser kirin. *Xwedê jê razî be Hecî Tahar hat û avek bi ser vî agirî de kir.

Aveke kel bi ser (yekî) de kirin

Matmayî û pozîde kirin. * Wexta ku Narînê ew xeber bihîst, te digot qey aveke kel bi ser wê de kirin.

Aveke sar bi ser ... de wer kirin

bnr. Avek bi ser êgir de kirin

Aveke sar bi ser ... de vexwarin

Ziyan dîtin, ji xisarê rizgar nebûn. *Êdî ew pereyên te çûn, nema vedigerin, tu aveke sar bi ser wan pereyan de vexwe.

Avreşî ketin navberê

Têkiliyên germ winda bûn. *Berê ne wisa bû lo! Ev çend ineli in ku avreşîketiye navberê. Averê bun

1. Ji rê û dirban derketin. 2. Jê qetîn. Di aliyekî dm de çûn. *Wan heval û hogirên xerab, Keleş ji êl û eşîra xwe averê kirin *Ein tev dihatin ew ji me averê bû, nizaniin bi ku de çû.

Avê aş bir, tu li şeqşeqoyö digerí.

Tu di nav hewldaneke pûç û derengmayî de yî. *Malxirabo tu çi dikî? Avê aş bir, tu li sei^eqoyê digerí.

Avê da navê.

Ji ber rewş û bûyerên xerab êdî xwe ranegirtin. *Avê da navê. Edî sebra min nema.

Avê da qirikê.

bnr. Avê da navê

Avê (lave kapa kûsî.

Ji bo rewşa xweşî û başiyâ tê gotin. *Ka çiji Osé kêm maye? Maşelah avê daye kapa kûsî.

Avê di ser serê (yekî) re avêtin

Di bin derd û pirsgirêkan de man. *Jixwe avê di serê wî re avêtiye, hûnjîji aliyekî de bi ser de neçin.

Ave kıı da serî, çi bilıostek çi çartilî

Mirov ku kete nav édí ji wé şûn de zéde ne xem e. *Edî ji inin re derka wé nîn e, jixwe ketinıe nav. Ave ku dcı serî, çi bilıostek çi çar tilî.

Avétin ber lıev1"’

1. Bi alîkarî kar kirin. 2. Bi doré lédan an jî hinciqandin. 3. Bi doré kilam gotin an jî axaftin. *Ciwanén gund, kuleşe Mirdesiyi avetiıı ber lıev, li patosé xistin û qedandin jî. *Nijadperestan, yeki çepgir girtiıı avetiıı ber lıev û heya tu béjí bes, lédan. *Her du deng-bejaıı di daweta Mírxan ît Rewşene de lıeya berbangé avetiıı ber lıev.

Avetiıı ber derî

Qewirandin. Ji mal berdana yeki. *Piştî kujinek ciwan jixwe re anî, Hecî Dono jiña xwe ya iiiezin avéte ber derí.

Avétin cévé (berík)

Bertil girtin, an ji dan. *Heına ji bo karekîpiçûk be jí divé tu tiştekî biavéjí cévé, naxwe ew ineinúré nifüsé karé te çinake.

Avétin devé derí

bnr. Avétina ber deri

Avétin devé (vekí)

1. Ji bo lédan û gevizandina yeki, derfet amade kirin. 2. Bi awayeld ne rasterat, gotin bi kesí dañe gotin. 3. Ji bo bertildané ji té gotin. *§éx Şebedîııe Cindí ew avét devé du béba-van, wan ew lawik xincí xincí kirin. *Bişar ew gilí neavétina dév ew ji wé belayé xelas nedibû. *Heke min pere neavétana devé wí karé me péle nedihat.

Avétin hundiré xwe

1. Derd û pirsgiréka xwe eşkere nekirin. 2. Bi xwe hundiré xwe xwarin. *Çi hebe jí ew nabéje, diavéje hundiré xwe. *Keçika min a piçûk çi hebe diavéje hundiré xwe loma wisa heliyaye.

Avétin nav dilé xwe

Pé xemgin bún, bi xwe hundiré xwe xwarin. Derdé xwe ji kesekí re negotin. *Ew nabéje. lienta çi hebe diavéje nav dilé xwe.

Avétin nav égir

Ketina di nav zilm û zoré. *Li ser rewşa zava baş légerínek nekirn. Hema desté keçika belengaz girtin û avétin nav égir.

Avétin Newala Waweylo'"'

Avétina ciheki xerab. *Cevdet avétine Newala Waweylo. Heya ji wir derkeve, ya felek.

Avetiıı her lıev: Bi doré stran gotina dengbéjan. Devvra beré. di ödeyen gundan de, di qonax û qesrén axa û began de dengbéjan kilam digotin. Gelek caran strangotin wekî peşbaziyan dihat 1 idarxistin û bi şev û rojan berdewam dikir. Ev çalakî bi awayekí coş û pîroz dihat peşvvazî kirin û rûmeteke zéde digirt. Gelek axa û míren mezin vvekî qadroyén daimî ji xwe re dengbéj digirtin û her hewcedariyén wan didîtin. Dîsa di davvetan de aliye bûk û zavé ji xwe re dengbej dianîn ú dengbejé kîjan alî bi ser biketa ev ji bo wé helé d i bıı şanaziyeke béhempa. Xelatén dengbéjan jí gelek caran ga. zér û her wekí din diyariyén giranbuha bún.

Newala waweylo: Cihé herí kúr

Ave) in paş gewriyé

Zéde xwarin û vexwarin. *Ew jí wisa ye, hema diavéje paş gewriyé.

Avetiıı pişt gil he xwe

Girîng negirtin. gııh nedan. *Heke partiyé di seré sérí de pirsgiréka ziman neavéta pişt gıılié xwe, hawer un ku nilia rewş cuda bu.

Avétin qulpa paşîıı

Taqeta dawin xerc kirin. *“Ji çûyîne re min avétiye qulpa paşîıı. Li nava büroya germ germoké diğerinimMusa Vazgali

Avétin ser ...

I. Erîşkirina li ser eiheki yan jí keseki. 2. Tawan an ji bar avétin stûye yeki. * “...ji nişke ve avétin ser mala me... ” Medenî Ferho

Avétin stñyé (yckí)

Tawan avétina ser kesekí din. * Yé ku mere wan kııştibCı Serlo bu, lé çiıııa ku dirané wan di wî de nediçikiya, çûn avétin stñyé Memé Xalité bésíic Ct béguneh.

Avis bún

Li benda yekí zéde sekinin. *Tu li ku mayí? Ez li benda te avis bñin.

Avî çû, hawí çû.

1. Bi awayeld vala û belasebeb xerc bún. 2. Winda bún. *Min ji bo qenciyé ew pereyén xwe dan. lé avî çit ñ hawí çfı. *Erebeya Cimşît a ku bi şev dizîn, çû lé avî çû, hawí çîı.

Aviva kıılîlka bún

Li pey yekî çıin û venegerîn. *Çeto hû aviya kıılîlkan, çîı wisa ji holé winda bî ku tu kesî xeherek jé ııegirt.

Avpîvazî kirin

Ji bo zarokan an jî ji bo pezé ku xwariné naxwe té gotin. *Diya Serfirazé neviyé min avpîvazî kiriye diya wî dike nake tiştekî naxwe.

Avrî avétin (Avvir avetiıı)

hur. Awir dan

Avrî (awir) li (yekî) ilan

Di demeke kurt de bi bandor lı derekî yan jî li tiştekî nihérín. *“Em gilıîştin rasta xwendingeha wé îı ez bi teni hâlam, berî li derî herze bît, avriyek li min da û çû.. ” ismet Mehemed Bedel

Awir pé ve dan

hnr. Awir dan

Awir té de çûn

Bi awayeld baldar lé nihérín. *Awirén min wisa di wé de çûn ku pâ aciz bû îı rûyâ xwe gıılıast.

Animi şewat avetiıı

Bi awayekî xemgîn û keser niherîn. *Dema ku di hucreya zîndane de ez bi wî lıalî dîtinı, awireke şewat avete min.

Aniıen tfıj avetiıı

bnı: Awriyen tirş avetin

Aniren x\ve je dûr xistin

bnı: Çave xwe je revandın

Auireıı xwe ji ser lıilııedaıı

Xistina bin bandora xwe. Tim şopandin. *Miıı çawa kir. Canxwas awiren xwe ji ser min lıilııedaıı

Aniı cıı xwe tûj kirin

Bı armanceke neyîııî yan jî xerab li kesekî niherîn. *Sosine awiren xwe tûj kirine. dixuye ku de tiştinen xerab hibeje.

Anir (avrî, avrû) ledan

hm: Awir dan

Anireıı tirş avetiıı

Bi awayekî xerab û bı niyeteke nebaş niherîn. *Salo wisa awireke tirş avete ku Terno

Ax di deste (yekî) de bûn zer

Ji bo kesen zereng û hunervver te bikaranîn. *Ax di deste Selim de dibe zer. Her tişt ji

deste wî te.

Ax giran bûıı

1. Teıal Q sist bûn. 2. Birûmet û giranbuha bûn. 3. Ji bo kesen ku zede nayen hezkirin jî te gotin. *Sincar mirovekî ax giran e. nikare xwarina deve xwe jî baş bixwe. *Yezdan nıirovekî ax giran e. ji bo çi here her deriye ke kes wî destvala venagerîne. *Seyîdxan mirovekî ax giran e. kes ji bo wîpeyveke baş nabeje.

Ax ketin çavaıı

Mirin. *Di dawiye de ax kete çavaıı û ew jî ji jana wan birînan rizgar bû.

Ax kirin, bende pişte qelîıı

1. Poşman bûn. 2. Gelekî lı ber xwe ketin û xemgîn bûn. *Mexpûla Süse batiye dawiya emre xwe le he jî. çinıa ku bi Eliye Xano re nezewicî, ax dike; bende pişte diqete. *Edıda Ciıııo ji bo ıııirina biraye xwe ax dike, bende pişte d i t/ete.

Ax di çaveıı (yekî) ketin

Mirin. *Heya ax di çaveıı wî nekeve, ew e li pey ¡inan be.

Ax ııezaııî ııezanî, nezanî tu dizanî.

Yen ku nezan in le he behtir xwe zane dihesibînin. *Ax nezanî nezanî, nezanî tu dizanî!

Hevalé Geylant di tu mijareké de ne pispor e, lé di her mijaré de jí, ji pisporan zédetir

di peyi ve.

Ax íi enıan kirin

bnı: Ax Q wax kilin

Ax û fíxan kirin

bnr. Ax û wax kirin

Ax ií tiraf kirin

Belawela kirin, perişan kirin. *Lawé min é navín mala min tev ax û tiraf kir.

Ax íi wax kirin

Ji dest derd û eşan feryad kirin. *Li pey keçika xwe ya ku bi xortekí biyan, ye leşker re revi, Zeré geleki ax ú wax kir.

Ax û wax lingén min, jane girtiye dile    min, ¡i deste kémaqiliya    min.

Ji desté kémasiyén xwe ziyan ditin. *Qudreté hema    tim    dııbare    dikir ñ digot: “Ax ú wax

Ungen min, jane girtiye dile min, ji desté kémaqiliya min. ”

Axa bi xulam, xulam bi olanı, olanı bi    tentene

bnr. Axa bi xulam, xulam bi tútiké

Axa bi xulam, xulam bi tútiké

Xulam jî bi bandor û pirestija axé ve kar didin kirin. *Wi gava ku batidora kehyayé Surmé Axa dit, axín kir ñ got: “Heyraıı axa bi xulam, xulam bi tútiké. ”

Axa (xaka) bin gil bún

Bé bîhn û bé bereket bûn. Bi tıştekî re kér nehatin. *Karén dinyayé carinan berepaşkî ne, xuyanga Zerífé baş té xuyan, lé karé wé axa bin gú ye.

Axa bixulam e, xulam biolam e.

bnr Axa ji xulamé xwe re got, xulam ji kûçikâ xwe re got, kûçik ji ji boçika xwe re got

Axa bixulam e, xulam bitûltajî ye.

bnr. Axa bi xulam, xulam bi tútiké

Axa bú Homo, xwelí li seré me komo.

bnı: Axayé me bil e xweré me serkul e.

Axa cévvrik mezin kir, bu kûçik, axa dirand.

Caiinan qenci û başî ji bo mirov dibe asteng û xirabí. *Axa céwrik mezin kir, bit kCıçik,

axa dirand. Rebení cli wé ruja tengasiyé de dest avéte wé, lé ew qencí jé re bü xerabí.

Axa gote mirtib: “Ez é li te xim!” Mirtib got: “Axayé min ez é rúnim.”

Divé mirov hedé xwe bizanibe ú carinan dengé xwe meke. *Axa gote mirtib: “Ez é li te xim! Mirtib got: “Axayé min ez é rûtıim. Weki ku dibéjin carinan rev ji ji méraniyé ye.

Axa ji êlê xeyîdiye, cl liay je tu ne.

Hin caran hinek mirov xwe bi xwe dixapin. *Kî wan biryarên Rizo bibihîze wê bibêje: “Axa ji êlê xeyidiye, êl hay jê tune. ”

Axa ji xulamê xwe re got, xulam ji kûçikê xwe re got, kûçik jî ji boçika xwe re got.

Her kes erka xwe lı ser yê ji xwe piçûktir û bêhêztir pêk tine. *Ew gotina ku dibêjin: “Axa ji xulamê xwe re got, xulam ji kûçikê xwe re got, kûçik jî ji boçika xwe re got. ”, bûye meseleya min û vî kûrê min è mezin.

Axa li kêfê yc, mal maye li bin berfê ye.

Tenê li berjewendî û rewşa xwe fikirîn. *Ew tnirovekî bêwijdan e. Axa li kêfê ye, mal maye li bill berfê ye.

Axa li kêfê ye, xulam di nav zicrê1 ye.

Di nav çînan de cudatiyek bêdad û mezin heye. *Axa li kêfê ye, xulam di nav zicrê ye.

Hinek di nav jiyanek xweş de ne, hinek jî di nav roja reş de dijîn.

Axa rabûn hingurman (pevçûn), feqîr û xizan çûn li ber lingan.

Dema ku hêzên mezin şer dikin, ên piçûk ziyanê dibînin. *Axa rabûn hingurman, feqîr û xizan çûn li ber lingan. Li xwe miqate bin! Hûnê di nav Iingê wan de biperçiqin!

Axa riyan tev dizane, lê qenciya gel nizane.

Berjewendiyên xwe li pâş girtin. *Hay lo! Ew şeytan e. Ew axa riyan tev dizane, lê qenciya gel nizane?

Axaftina xwe bi avê de berdan

Li soza xwe xwedî derneketin. *"Ma tu min nas nakî îsif? Axiftinêt xwe di avê de bernede. " Hesen Silêvanî

Axatî kirin

I. Mezinayî û serwêrî kirin. 2. Merdi kirin. 3. Tehdayî, zordan û zulm kirin. *ßi lihevanî-na wan lier du birayan Simkoyê Zerdeşt axatiyeke mezin kir. *Çi dibe, axatiyekê bike, ji ho vî karê dikanê hinek pere bi deyn bide min. *Huso hingî di partiyê de cih girtiye, li ser serè me axatiyê dike.

Axavê bêxulam bûn

Belê xulamên wî nîn in, lê bi xwe mirovekî wekî axayan mezin, zana û rêzdar e. *Heyfa Rojen, Xwedê dizane ew axayekî bêxulam e.

Axayê mala xwe bûn

Di mala xwe de birûmet û bibandor bûn. *Erê lige! wan clibe ku bêrûmet be, lê ew jî axayê mala xwe ye.

Axayê me bil e xwerê me serkul e.

Heke rêveberê me ku ev be, rewşa me jî wê wer xerab be. *Me hinekîjîheq kiriye. Axayê me bil e xwerê me serkul e.

Zicir: Zi Im û zext 62

Axaye me hû pilo, şîva kere me bû çilo.

bnr. Axaye me bil e xwere me serkul e.

Axaye me Om e, x\velî li sere nıe kom e.

bnr. Axaye me bil e xwere me serkul e.

Axaye ıııin, wax çave ıııiıı kor bin ji bo Iıespe boz. '

Ji bo gotinen sex te û xapînok te bikaranîn. *Çi ye, tu m >ekî wî xulanie ku tim gotiye: “Axaye ıııiıı wtıx çaren inin lwr bin ji bo Iıespe boz. " eynî tiştî dubare diki? (bnr. çîrok)

Axir soxir (Axirî soxirî)

Di dawiya dawi de. *Min nizanihu, le ve dawiye lıîn hûm ku tûjbûna bi her eıwayî axir soxir ziyaııe tine.

Axiıî bi xer lıaliıı (xer bûn)

Di dawiye de bi ser ketin. *Serfiraze Eşref kedek behempa ela wî kari, axirî jî bi xer hat û rewşa wî maşelalı pir xweş bû.

Axirî pe re lıaliıı

bnr. Axirî bi xer lıatin

Axiriva xwe bi xwe re anîn

Kare xwe ye destpekirî heya dawiye bi sererastî birin. *Ji ber ku metingeran pesenga wan darıe şaş kirin, kesen biııdest, gelek caran axiriya xwe bi xwe re naynin.

Axiriva xwe gû kirin (Axiriya xwe rex kirin)

Dawiya kare xwe baş pek neanîn. *Azad bere baş dest pe kir, le dû re axiriya xwe gû kir.

Axîıı kişandiıı

Ji ber hesretan, derd û kulan xemgin bûn *Ji ber lıesreta keça xwe ya di girtîgelıe ele ıı lawe xwe ye li sere çiye dayika Gule tim axîıı dikişine.

Axîıı rahibindin (Axîn rahilîn, Axîn ralıîştin)

bnr. Axîn kişandiıı

Axine taxme kirin

Tar û mar kirin. Belawela kirin. * Di dawiya sala du lıezaran de dewleta Tirk çepgiren di girtîgelıe de axme taxme kirin.

Axozî bûn

Bitli û sosret bûn. Ji re û dirban derketin, dîn û har bûn. *îboye Dewreş, axozi bûye her

roj lijina xwe elixe û nıalbata xwe xistiye rewşek bixeter.

Axaye ıııin, mix çavé min kor bin ji bo hespê boz.”

Axayek hespekî wî yê boz û pir xurt hcbûye. Hesp li ber dile axé gelekî biqîmet bûye. Rojekê çawa dibe hespê axê banz dide (diinire). Xulamê axê ji şelal'ı (riyakarî) xwe gelekî xemgînî diavêje. Her roj tam dema ku xwarin tê, xulam li ser sifreyê axînek kûr radikişîıxi û dibêje: "Axayê min, wax çavê min kor bin ji bo hespê boz." Ji vê gotinê bi şûn de axa xemgîn dibe û xwarinê naxwe. Xulam di vê valahiyê de zikê xwe bi hemû xwarinê baş têr dike. Ji ber wê jî ev biwêj di wateya xapandin û şclallye tê bikaranîn.


B

Ba bi ber ketin

Behn bi ser ketin. *Çima ku di nav wan hemûyan de ba bi ber ket, ji şerman çû û car din nehat.

Ba bi bin (yekî) ketin

Pir şad bûn. *Deına ku Zeynebe bilıîst di azmûna zanîngehe de bi ser ketiye, ba bi bin ket.

Ba çaııdin, balıoz çinîn

Mirov ku xerabiyeke bike, de rastî xerabtirîne be. *Zû nebe jî le gelek caran kesen ku ba hiçinin, we balıoze hiçinin.

Ba deri girtin, ba deri vekirin

Ji bo malen ku rûye mevanan nabînin te gotin. *Bi rastî jî deriye Riza ba digire û ba vedike. Loma jî dost û fıevalekî wî nîn e.

Ba di gıılıe (yekî) re çûn

Gotin bi tiştekî hesab rtekirin. *Miıı got lawo wisa neke. le mixabin gotirıen ıniıı wekî ba di ”iılıe küre ıniıı re diçiıı.

Ba dibeje meı ik: “Deri veke ez kaye bînim”; merik dibeje: “Ji nıin dûr here, kara ji nıin re bikî ne lazinı e.”

Je guman û heviya baş nekirin. *Mın xera te nave qıırban. Ma te nebihîstiye? Dibejin: “Ba gotiye merik: “Derî veke ez kaye bînim”; merik gotiye: “Ji min dûr here kara ji ıniıt re bikî ne lazinı e. ”

Ba girtin

Peşiya xwe nedîtin, lezgîn û bearam bûn. Hay ji xwe tune bûn. * Kemal ba girtiye diçe; înşelalı bi wî bayî li cihekî nakeve.

Ba Iıat, baran jî bi xwe re anî.

Ew bi xwe kem bû, îca yekî nola xwe jî bi xwe re anî. *Jixwe heına ew mabû. Ba hat, baran jî bi xwe re anî.

Ba hat, bereket lê hat û bi ser ket.

Bi saya lihevhatin û şans bi ser ketin. *Ji dur ve bi awayekí din tê xuyan, lê ba hat, bereket lê hat û bi ser ket.

Ba ji ber çûn

bnr. Ba bi ber ketin

Ba ji ber seré xwe berılan

Bêhna xwe berdan, rehet bûn. *"Êdî dinya xweş dibe, nıin got em ji zû de bi hev re derneketine derekê, ger te dil hebe di dawiya hefteyê de em ji xwe re herin ber avê. Wilo em bay eki ¡i ber seré xwe herdin.” Roní War

Ba ji berfc re dibeje: “Ez bidiin pey te, dê tu xwe li ku bixî?”

Gef xwarin û tehdîta yên ji hêza xwe bawer tîne zimên. *Baji berfê re dibêje: “Ez bidim pey te, dê tu xwe li ku bixî? " Belengazo, tu bi çi aqilî, bi min re kap davêjî?

Bar ji ser xwe avêtin

Ji ber binbariyê revîn. *Zêde bi wî bawer nebin, a wî kifş nabe, hûn ê hew bibînin ku bar ji ser xwe avêtiye ha.

Ba jî ji te, baran jî ji te

Bi her awayan jî tu bi xwe dikî. *Ez çi ji vê helwesta te re bibêjim heyran, ba jî ji te, baran jî ji te.

Ba ji zinar çi dibe?! (Ba ji tehtê çi dibe?!)

Tiştân an jî kesên bêhêz nikarin bandorê li yên bihêz bikin. *Ew pariyekîpiçûk e, çi dibêje hila bêje. Ma ba ji zinar çi dibe?!

Ba (bal) lê anîn

Ji bo têkbirin û serkeftinê, keys bi dest xistin. *Xêro ancax ba li wî aniye, heya ku pişta wî daynene erdê nasekine.

Ba lê ketin

Felç bûn; kûd, şil û şehitî bûn. *Ew keça çapik û çeleng, piştî ku ba lê ket, bû komek hestî.

Ba li ber guhê (yekî) ketin

1. Dı nav hest û zena tişt bihîstinê de bûn. 2. Di ber xwe de hin tişt li hev anîn. *Min tiştek negot, ba li ber guhên te ketiye. *Na lo ew êdî kal bûye, tim ba li ber guhê wî dikeve.

Ba lê ketin, kûçik li pey ketin

Ji bo rewşa eletewş tê bikaranîn. *Qet qala wî belengazê Seydo niekin, ba lê ketiye, kûçik jî H pey ketiye. (qerf)

Ba rakirin

Pirole kirin, têfirandin, mubaxele kirin. *Dema ku Ebdilkerîm dipeyîve bayekî wisa

radike, yên ku wî nas nakin devê wanji hev dimîne.

Ba tê, her kes bi kumê xwe li seré xwe digire.

Di dema tengasî û zore de her kes çareya sere xwe dinere. *Mixabin, ku ba te, her kes bi kıııne xwe li sere xtve digire.

Ba û babelîsk le batin

Bela, şer û qeza bi ser de hatin. *lsal. ji bo ıııe saleke pir xerab bû, hema ba û babelîsk bi ser ıııe de lıatin.

Ba û bahoz le hatin

bur. Ba û babelîsk le hatin

Baban bıuı

bur. Xwe kuşevekirin

Babax bûn

bnr. Xwe babax kirin

Babelat bi ser ile hatin

bnr. Ba û babelîsk le hatin    .

Bade çûn

Vala çûn. *Ya ku ez li ber dikevim ew e ku ew qas ked û zehnıeta min tev de bade çû. Badek li xwe xistin

Helwesta xwe eşkere negotin û li hincetan gerîn. * Pişti ku rewşa xezûre wî guherî, wî jî badek li xwe xistin û deve xwe gulıerand.

Badilhevva çûn

1. Pir erzan fırotin. 2. Beker û vala çûn. *“...xwe avete dest Cı piyen wî, lavayiyen der û dine le kirin û le xiste arzarî, le bele her tişt badilhevva çû. Musa Vazgali

Badilhevva xeber dan

Tişten vala peyivîn. *Gulcan û Şenaz hema ten mala Zeze bi hev re heta evare tişten badilheyva xeber didin.

Bajarî, li erde narî.

Wek tirane û henek ji bo xwe nazik nîşandayîna bajariyan te gotin. *Heyran ew bajarî ye, mirovek nazik û nazelîn e, ma we nebihîstiye ku dibejin bajarî li erde narî?

Bal kişandin

Ji ber cudatî û awartebûne, ango pir xweşik an jî xerabbûne li çavan ketin. * "Wisa dix-uya ku heyîna heykel, ji min pe ve bala tu kese din nekişandibû. Belki jî ji ber ku ez tene biydniye we dere bûm, loma... " M. Ali K.

Bal kişandin ser ...

Girîngiya mijareke li ber çavan raxistin. *Wî tim baI kişande ser girîııgî û rista liman,

le mixabin eııı baş tenegilıîştin.

Bal lê ketin

Bala yekî kişandin. Awir tê de çûn. *Nizaniın ji ku bala inin lê ket, xwezî min qet nedîta.

Bala (yekî) li dereke din bûıı

Hişâ yekî li ser tiştekî din bûn.*Min jê re ramanên xwe ven di wê derbarê de jê re digo-tin, lê min mêze kir ku bala li dereke din bu.

Bal û pal bun

Peşve çûn, xwe avêtin, mezin bûn. *Maşelah keçika te isal baş bal û pal bûye.

Bala xwe berdan ser

Li ser kesekî, mijarekê yan jî tiştekî bi kûrahî sekînin. *Heke tu bala xwe baş berdî ser,

tu yê jî bibînî ku lier tişt wekî gotina min e.

Bala xwe dan

Bi baldarî lê mêze kirin. * “Keçikê dîsa bala xwe da deryayê û ma. ” Ibrahim Aydoğan

Bala xwe dan ser

Bi kûrahî li ser sekinîn. *Wan tev de bala xwe dabûn ser wê mijarê.

Balgî derxistin'*1

Di pâşbaziyâ de yekemïn hatin. *“Min di gelek dewetên Bayîzdiyan de balgî derxist, tu neda kesî. Ya wê hespê min biteqiya yan jî min hewara mizgîniyê û şahiyâ yeqîn digi-hande zavê. Veysel Çemlibel

Balgî kirin

Ewle kirin. *Mala Hecî Hemed bi salan dijminên xwe wisa balgî kirin ku piştî wê kom-poloya mezin, her kes şaşwazî ma.

Balix bûn

bnr. Av di gunikên (yekî) gerîn

Balte li gûzikê xistin (Balte di gûzikê de dan)

Tiştekî ne li rê kirin an jî gotinek ne di cih de gotin. * Arınanca min ne ew bû, lê min çi zanîbû ku min balte li gûzikê xistiye?

Balte li kêvir xistin

bnr. Balte li gûzikê xistin

Ban qui e, biııban şil e.

Ji ber ku bingeh ne têkûz e, li hêla din jî ji wê xerabtir e. *Ma jixwe rewşa mirovên bêt-edbîr û perişan ne xuya ye? Ban qui e, binban şil e.

Baııek e bagurdanek e.

Bul^î ricmstin: Li hela Serhede deına ku bûkan siwar dikin, peşbaziyeke lıespan li dar dixin. Di we peşbaziye de ji sivvaıen yekeınîn re "ha/gî der.vist" te gotin. Sivvare ji xvve bawer balgiye cihez ji mala zave re tîne, hin xelatan jî distîne.

Yek bûn, ji bilî wê tu çare û vebijark (altemetîf) tunebûn. *Em çawa bilcin ezbenî? Kes nikare tiştekî zêde bibêje, gundek e, bagıırdanek e.

Banê me yek ban e, aliyek tleşt e, yek zozan e.

Dı nav heman cihî de helwestên cur be cur û berevajî pêk tên. *Banê me yek ban e, aliyek deşt e, yek zozaıı e. Maşelah her yek ji me li pey partiyekê diğere û serê carê tiştelcî dibêje.

Bar giran bûn

Pirsgirêk û binbarî zêde bûn. * “Guiê mehrûmê...Temo, lawo...dotino, birano... şagirtino, qedirgiran û çelengino... Barê nıin giran, derdê nıin bêeman e. ” Mehmed Uzun

Bar hildan ser mile xwe

bnr. Bar hilgirtin

Bar hilgirtin

Binbarî pejirandin. *“Dema mirov dike barekî hilgire, lazim e li gorî liêza xwe wî barî liilgire. Le belê, barê gelé xwe hilgirtin jî ne hêsan e. ” Süleyman Çevik

Bar ji ser xwe avêtin

bnr. Bar ji stûyê xwe avêtin

Bar ji stûyê xwe avêtin

Ji binbarî û berpirsyariyê revîn. *Di dawiyê de Haran ji wê partiye istifa kir û ew barê bêxîretiyê ji stûyê xwe a vêt.

Bar ketin ser milan

Binbarî û vatinî li paré ketin. * "Hesen ev çend ineli in ku çûbû leşkeriya tirkan, dîsa barê giran ketibû ser milên wê. ” Fatma Savcı

Bar li ser mil man

Ji bêgavî binbarî hıldan. *“Kıı ji nişke de bavé min girtin, bar ma li ser milên dayika reben. ” Medenî Ferho

Bar nıin naeşîne, serbar min dieşîne.

Gelek caran tiştân mezin na, lê tiştân piçûk mirov aciz dikin. *Bar min naeşîne, serbar min dişine. Hemû derd têne kişandin, le derdê vi zaroki nayê kişandin.

Bar lia lê serbar min dikuje.

bnr. Bar min naâşîne, serbar min dâşîne.

Bar naçe ber kerî, ker diçe ber barî.

Karê çiloçepî kirin. *Edî bes e. dev ji van karên çiloçepî berde lawê min, bar naçe ber kerî, ker diçe ber barî.

Bar nalenal e, serbar dinale.

bnr. Yê li bin deng nake, yê li ser qareqar dike

Bar sivik kirin

Ji karê yekî re alîkarî kirin. * “Va vî kesî jî İlinek ji gunehên inin bir; barê min hinekî sivik kir. " Fewaz Ebdê

Bar sivikayî kirin

1. Kêmaqilî û bôhişi kirin. 2. Kar hêsan kirin. * “Ji bar sivikayî wî bi şûr erîşî guleyê kir. ” Dilawer Zeraq *Baro di wî karî de bar sivikayîke wisa ji nıin re kir ku nayê gotin.

Bar û cenıck derew batiye dinê, bar para wî/wê ketiye, ceın jî para dinê.

Ji kesên pir derewan dikin re tê gotin. * Bar û cemek derew katiye dinê, bar para wî ketiye, cent jî li dinê belav kirine. Malxirabî tu dibêjî karê wî tenê derewkirin e.

Baran hat, qulên keviran tijî bûn.

Ji bo xeta û çewtiyên ku dem di ser re derbas dibe û bi demê re tên jibîrkirin tê gotin.

* Baran hat, qulên keviran tijî bûn; ka kî dizane ku Îsmaîl Çawuş li vî welatî çi bûyer pêk anîne?

Baran ji ewrê (yekî) nebarîn

Xêr jê nehatin. *Tit qet li hêviya wî mesekine, baran ji ewrê wî nabare.

Barana havînan, şil kir biné kulînan (kadîn).

Tıştc ku ne di dema xwe de pêk bê, zêde bibandor nabe. * Barana havînan, şil kir bine

kulînan. Ev karê ku hûn dikin jî eynî wisa ye.

Baranê eı d şil kir, zîpikê erd qui kir.

Tişten hê xerabtir û bihêztir jî liene. *$êx Qaso ji xwe re hesabekî din dikir, lê baranê erd şil kir, zîpikê erd qui kir.

Barek dirav, an barek derew

Ji her du berevajiyên tund yek divê, ne ya asahî. *Heyran niha kîjan ji bo vî karî divê, barek dirav, an barek derew?

Barê (yekî) ceh an jî genim bûn

Bi kêrhatin an jî nehatin xuya bûn. Erênî yan jî neyînî kifş bûn. *Heke em bi wîre bikari-bin têkiliyan daynin. emê têbigihîjin bê ka barê wî ceh e, an jî genim e.

Barê ceh û genim ji hev kifş bûn

bnr. Qûna reş û spî ji hev kifş kirin

Barê deveyê li ser pişta kurmoriyê bûn

bnr. Barê kerê li ser pişta deveyê bûn

Barê (yekî) giran kirin

Astengî ji yeki re derxistin. * Van kirinên wê barê Hemîd giran kir.

Barê giran, li ser mil bûn

Di bin berpirsyariyeke girîng de bûn. *Zêde têkildarî iawê nıin Azad nebin, jixwe barekî giran li ser milê wî ye.

Barê gıılaıı nchanîn

Ew tiştâ baş (!) ku dikir, bila ji vir bi şûn de melce. *Mala miné! Bila êdîji vir bi şûn de barê guian ji min re neyne. (qerf)

Barê lieft deveyaıı kişandin

Dı nav revvşeke dijwar de bûn. Gelekî betilîn. *Malavayo, wisa qilincê xwe kiriye ku tu dibêjî qey te barê heft deveyait kişaııdiye.

Barê (yekî) takêş bûn

Karê yekî rast neçûn. *Belengazê Salo dike nake, barê wî tint takêç e.

Barê keran xistin ser pişta şâran

Ji bo helwest û hewldana ne di cih de û ne layîq tê gotin. * “Belê nema dikarim, ji ber ku tu dixwazî min biêxî şûna hesinê Solingen û bi min qelema xwe tûj bikî, pelên kitêbên xwe vekî. Tu dixwazî barê keran bikî pişta çêran. Celadet Alî Bedirxan

Barê kerê li ser pişta deveyê bûn

Ji bo tiştân nelayîq û binakokî tê bikaranîn. *Çi bikini dayê? Qedera Xwedê ye, carinan jî, barê kerê li ser pişta deveyê ye.

Barê ketiyan rakirin (hilgirtin)

Ji kesên heweedar re alîkarî kirin. *Ew mirovekî wisan e ku barê ketiyan rakirin, ji bo wî tiştekî asahî ye.

Barê pişta (yekî) bûn

1. Ji karên olam û suxre re tê gotin. 2. Ji bo karên ji bêgavî divê bên kirin re jî tê gotin.

*Ew ê jî ji ber ku rûyê min nenn dîtiye, ew yek jî kiriye barê pişta min. *Ez jî dizanim ku ew barê pişta min e, divê ez pêk bînim.

Barê xwe dagirtin

Bi heramî û neheqiyê di hêla aborî de pâşve çûn. *Wîjî barê xwe dagirtiye, bawer im ku ew ê jî di demeke kurt de bireve derveyî welat.

Barê xwe danîn

1. Zarok anîn, hemla xwe danîn. 2. Ji binbarî û giraniyekê rizgar bûn. * Pişti heft salan dema ku bûka wan hemla xwe danî, hemû malbat şad bû. *Dema ku Şewqî dîplomeya xwe girt, weke ku barekî giran ji ser pişta xwe day ne rehet bû.

Barê xwe giran kirin

Ji ber çewtî, nezanî û kêmasiyan ziyan dîtin. *Keçika min, bi van kirinên xwe yen ne di cih de te barê xwe hê girantir kir.

Barê xwe girtin

bnr. Barê xwe dagirtin

Barê xwe hilgirtin

Binbariya xwe bi cih anîn. *Wî guh neda kesî, barê xwe hilgirt û hew

Barê xwe li (yekî) din kirin

Karê xwe xistina stûyê hinekên din. *Nesîın mirovekîpir qûn boş e, hema yekî digere ku barê xwe lê bike.

Barê xwe li tajiyê kirin

bnr. Holika xwe li golikê kirin

Barê xwe li yê yekî din xistin

Bi yekî din re rekabet kirin. *Barê xwe li yê yekî din xistin, di lier mercê de ne rast e.

Barê xwe pê rast kirin

Karê xwe pê dîtin. Tenê ji bo berjewendiyên xwe bi kar anîn. * barê xwe bi me rast kir, dû re jî pişta xwe da me û çû.

Barê xwe sivik kirin

Kar ber bi qedandinê ve birin. *Seyranê bi çi zehmetî zarokên xwe mezin kirin, lê êdî ji vir û bi şûn de barê wê dê sivik be.

Barê xwe zanîn

Ji rewş û berpirsyariya xwe agahdar bûn. Di derka binbariya xwe de bûn. *Rast e, îro hinek kêmasiyên min hene, lê ez barê xwe dizanim.

Barê (yekî) kifş kirin

Zêdetir ji bo çendanîya qelenê bûkê yan jî berpirsyariya kesekî zelalkirinê tê bikaranîn.

*Heyran me qebûl e, lê divê hûn barê me kifş bikin ku em li gorî wê xwe amade bikin.

Barê (yekî) rast bun

Karê yekî baş meşîn. *Şikir ji Xwedê re ev çendek e, êdî barê lawê min rast bûye.

Barê (yekî) rast kirin

Alîkarî dan yekî. *Dîsa di tengasiyan de Rewşen barê nıin rast dike.

Barê (yekî) teqilandin

Rewş û arınanca yekî seli kirin. *Qet meraq nekin, min barê wî teqilandiye û ez baş

dizanim di barê wî de çi heye.

Barê (yekî) tesele kirin

bnr. Barê (yekî) teqilandin

Barê (yekî) xwar bûn

Karê yekî xera bûn. * Xwedê barê kesekî xwar neke, îro barê wî xwar bûye.

Bargiranî kirin (derxistin)

Zehmetî û astengî kirin. *“Kerê din ne wekî yê pâşîn bû; wî bargiraniyeke mezin ji xwediyê xwe re dernedixist. " Zinar Soran

Bask lê sist bûn

Pozîde bûn, hêvî şikestin. *Bi bihîstina wê nûçeyê re baskê Ferzende sist bûn.

Bask lê şikandin

hm: Bask rûçikandin.

Bask rûçikandin

Perişan kirin. Ji hêz xistin. *Çinıa ku Sulho li henıberî Mùso Axa çend tişt gotin, wisa kirin ku basken wî rûçikandin

Basken fırindan dixurînim, destê celışa naqurînim.

Ez ê tiştân heri zor bikim, lê nakevim bin mineta kesên xerab. *Hûn çi dikin bikin, ez basken fırindan dixurînim lê destê celışaıı naqurînim.

Basko kirin

Yek xistin rewşek xerab. *Heke ew hinekîjîpiş de here, ezê wî basko bikim.

Baş li ine nagerin, pîs jî ji nie venagerin (danegerin).

Kesên baş na, lê yên xirab dev ji yekî bernadin. *Lê mixabin, baş li ine nagerîn, pîs jî ji me venagerin

Baş e, baş e, lê hebekî qûna wî/ê li paş e.

Ji bo tirene kirin û neecibandinê tê gotin. *Erê, Hezîme Xanim baş e, başe, lê hebekî qûna wê li paş e. (qerf, argo)

Bav haı sinı dixwe, diranên kur disekihin (diseqin).

Bi hev ve têkildar bûn. * lVisa ne hêsan e hevalo! Çi gotine: “Bav harsiın dixwe, diranên kur disekihin. ”

Bav Isa ye, çiqas dirûne (rûdine) dîsa ye.

Ew ew e, zêde nayê guherandin. *Kê çi dibêje bila bibêje, ma wisa hêsan e, bav Isa ye, çiqas dirûne dîsa ye.

Bav ji eş tê, kur jê pirsa bajêr dike.

Her kes di nav heyr û xeyalên xwe de ye. *Her kesek derd û daxwazeke wan heye. Bav ji êş té, kur pirsa bajêr jé dike.

Bav ji eş tê, kur saloxan dide.

Carinan yên bêked û bedel nedayî ji yê kedkar zêdetir derdikevin pâş. *Ev jî tiştekî wisa ecêb e heyran, bav jî eş té, kur saloxan dide.

Bav ji gorê rakirin

Ivır. Bavé hev du ji gorê derxistin

Bav ji liev re çêkirin

bnr. Bavé hev du ji gorê derxistin.

Bav ku ev bav be, ewledê ku jê bikeve gelo wê çawa be?!

Ji xeraban xerabtir dikeve. *Hema ez niete! im! Bav ku ew bav be, ewledê ku jê bikeve gelo wê çawa be?

Bav kııştî dé kuştî

Inyat kirin. Israr kirin. * “Min pilıîn lêcla, bav kuştî dé kuştî, tu car naçiıne xwendinê. " Veysel Çamlıbel

Bav liııg lıilanî, kur deh li şûııe dauî.

Ji bo şibandinâ tê bikaranîn. *Heçiya Berzan e, welehî henıa bav üng lıilanî ye, kur deh liııg li şûııe datıî ye.

Bav rezek da law, law guşlek tirî ııeda bav.

Ji bo fedakarı û girêdana dê û bavan tê gotin. *Ev jî tiştekî xwezahiye her hal. Bav rezek da law, law guşlek tirî neda bav.

Bavé (yekî) cendirmc bun

Çavbel û kone bûn. *Lawo ma bavé te cendirmeye, tu wisa xwe didîpeş?

Bavé fcqîran bûn

Jı feqîr û xizanan re alîkarî kirin. *Bi rastı jî ev Maıııoste Resul, tam bavé feqîran e. Bavé felekê bûn

Bişans û qismet bûn. *Maşelelı, Delîl bavé felekê ye. Karê wî tim baş dinıeşe.

Bavé lıev anîn peş çavê lıev

bur. Bavé hev du ji gorê derxistin

Bavé hev du ji gorê derxistin

Hev û din rezîl kirin. Çêr kirin. *Dema kıt Çîlê û Gulçînê berê xwe daııe hev, bavé hev du ji gorê derxistin.

Bavé hev şewitaııdin

Zirar gihandina hev û din. *Ji dest wan her û du aliyan jî bê, wé bavé hev û din bişewitînin.

Bavé Naso naxirvan e, ker û golik berdane, di dest de maye xeberdan e.

bnr. Merdan, kerî surî gişk derdan, di dest de maye xeberdan

Bavé qîzan, wekî rûnê hîzan

Jî ber ku derfet di destê wan de ne, bavé qîzan serdest in. *Bavê qîzan, wekî rûnê liîza.

Mêrikîbavê qîzê ye, divê hûn hinekî bi hurmet nêzîk bibinê.

Bavé Seyro bang kirin

Kêf û şalıî kirin. *Zarokên wan şer dikirin, wan jî Bavé Seyro bang dikirin.

Bavé te miré niûyek e, birayê te miré mûyek e, te çi bi ser de kııkekûk e.

Ji ber teralî û canheziyê, kar û xebat di serê xwe de mezin kirin. *Diya min ji bo mirovên wiha teral tim digot: “Bavé te miré mûyek e, birayê te miré mûyek e, te çi kııkekûk e. ” (bnr. çîrok)

“Bavé te miré mûyek e, birayê te miré mûyek e, te çi bi ser de kûkekûk e.”

Bûk ji ber şehkirina binek ınûyan pir aciz dibe Ci li ber çavê xwe gelekî mezin dike. Tim di ber xwe de dike çineçin, dest û piyên wê li hev dipiçikin. Xwe aciz dike. Nikare ji nav wî karê piçûk derkeve. Canê xwe gelekî zer dike. Xesûya wê ku vê revvşe dibîne, hêrs dibe û jê re wer dibêje: "Bavé te miré mûyek e, birayê te miré mûyek e, te çi bi ser de kûkekûk e?"

Rave xwariné bûn

Tené li berjewendiyén xwe fıkirîn. *Ew tené have xwariné ye, ji bilí we bi kérí tiştekî nave.

Bavé xwe kuştiye, bi goré sond dixwe.

Ji bo tiştekî an jî karekî bedelén giran dan. *Hûn dibéjin Fesíh jiña xwe bi behívan xwedí dike. Kuro ma hân nizanin kıt wî bav kuştiye ku bi goré sond bixwe? (bnr. çîrok)

Ravé xwe ñas nekirin

1. Pir hérs bün. 2. Eslé xwe winda kirin. *Dema ku hérsa Berzencí té, qet bavé xwe nasneke. * Kemal ew mirov e ku bavé xwe ñas nake, tu yé çi ji wí bigirí?

Ravé (vekí) Xwcdé bun

Pir bişans û biderfet bûn. *Bavé te Xwedé ye, ma tu edî çi dixwazí?

Bavkuştiye mirov bün

Dijminé herí mezin bûn. *Çi dibe hila bibe, bavkuştiye mirov be jî bila bi namúsé terbiye nebe.

Ravo bavo kirin (Bavî bavî kirin)

Hewarí kirin, alîkarî xwestin. *Di dawiyé de wi jî bavo bavo kir, lé mixabin pir dereng malm ît tu kes pé nehesiya.

Ravo bavo! Pisíké doné simbélé te xwar.

Xwe ji rewşa xwe ya rasteqíní cudatir û şimşat nîşan dan. *Got, bavo bavo pisíké doné simbélé te xwar. Rohat hewayeke zengîn li ba ine difúrand lé jiña wí defa wí dirand. (bnr. çîrok)

Ravo hûn çiıııa ker ker xeber ııadin? (Bavo ka hinekí ker ker xeber bidin. “Qala wé meseleya ker té de bikin”)

Li gor çîroka biwéjé té wateya dilxweşkirinâ. * Bibexşînin, lé wekí ku lawikji malbata xwe re gotiye: "Bavo, hûn çiıııa ker ker xeber ııadin?” Ka hûn ji çiıııa qala dibistana inin nakili? (bnr. çîrok)

"Bavé xwe kuştiye, bi goré sond dixwe. ”

Xorlckí ku simbelén wí nú xweh dide, bala xwe didiyé ku gelek mirov dema ku sond dixwin heina dibéjin: "Na, hi gara bavé ah í'", "Ere, ez hi gora havé xw.e", "Tobe, ez bi gora bavé xwe kini", "Bi gara bavé xwe ez hajpé nîn im." û her wekí din.

Ev sond gelekí li xort xweş ten, lé ji ber ku bavé wí sax e ew nikare bi gora bavé xwe sond bixwe. Lawik lé méze dike ku wcr nabe. heya ku bavé wí nemire ew nikare bi gora wí sond bixwe. Rojeké bal lé tine û bavé xwe bi awayekí dizí dikuje. Edí ji wé rojé bi şûn de bi eşq û bi serbiIindî dibéje: "Eré, ez bi gora bavé xwe kim!.."Na, ez bi gora bavé xwe kim, ez haj pé nín im! Ez bi gora bavé xwe..."

Bavo bavo! Pisíké doné simbélé te xwar.

Mirovekî pir bifors, tirpewa û fTtoz hebúye. Di heman demé de gelekí jí feqír búye. Ev mirov hinek doné bizinan bi dest dixc û İliklide cihekí bilind ku desté kesí negihíjiyé. Her dem çaxa ku wé ji mala xwe derkeve here nav eivaté, ji wí rûnî hiııekî tíne li simbélén xwe yén pal dide. dibiriqíne, şeh dike û dísa hildide cihé wí. Bi vé helwesté dixwaze ku yén wí dibinin, bila him wí xweşik Ci bedew bibinin, him jí bibéjin: "Wa ye. inérik di mala xwe de qelíyan jíxwarinén birim dixwe ku simhéla wí di rim de maye." Bi wé simbéla xwe ya birqonek gelekí xwe qure dike û forsé dike. Malbata wí hemú jí dizanin ku doné simbélén wí pir giríng e. ji bo wé jí kesek newére desté xwe jí bidiyé. Rojeké dísa ew kes di nav eivaté de rûniştiye û simbélén xwe bi awayekí serbilindí ba dide. Ji nişkâ ve keçika wí bi hewar dikeve hundir û diqíre: "Bavo, bavo! Pisíké doné simbélén te xwar!.."

“Bavo hûn.çima ker ker xeber nadin?”

(Qala meseleya ker té de kirin. Bavo ca hinekí ker ker xeber bidin.): Maleke pir feqír hebûye. Ji mal û milké diñé tené kerekí

Bavo, ıııin bivirek dît. Got: “Kane?” Got: “Min winda kir.”

Ji bo tişten derew û bebingeh te gotin. *Heyran ev gotina te wekî meseleya ku dibejin, law ik got iye: “Bavo, nıin bivirek dît. Got: “Kane?” Got: “Min winda kir.”

Bavo pîvaz naxwe, dibejin şekir bixwe.

Ev biwej, ji pîvaze hezkirina Kurdan tîne ziman. *Tu li miti û vîye befem binere, bavo pîvaz. naxwe, dibeje şekir bixwe.

Bavwindayi(bûn)

1. Esle xwe winda kirin. 2. Ji bo kesen esil û esase wan ne kifş e jî te gotin. *Di dawiya dawiye de em man gumana wî bavwindayî... *Belasebeb ji wî re nabejin bavwindayi, bi rastî ew bi xwe ji nizane ji ku hatiye.

Bavvelî bûn

Xwe winda kirin. Wekî serxweşan bûn. *Ev çend roj in ku rewşa Zîne baş xuya nake, tu dibejî bawelî bûye; qet lıaya we ji we tııne ye.

Baweri dan

bnr. Hevî dayın

Baweri pe anîn

Pe ewle bûn. *Me got baş e, me baweriya xwe pe anî le di paşila wî de jî xaçek derket. Baweri pe dan bnr. Baweri pe anîn

Baweri pe Iıatin

bnr. Baweri pe anîn

Baye anî, bagere bir

Çawa be, wisa jî diçe. *Jixwe her tişt wekî kok û binyata xM>e encam dide. Baye anî, bagere jî bir.

Baye bendera (yekî) hatin

Şans baş meşîn, kar baş bi re ve çûn. *Qet deste xwe medine, îro roj roja Mehmed e, îro baye bendera wî katiye.

Baye birûske Ie xistin

bnr. Baye cinan le xistin

wan hebûye. Laweki male ye berzewac jî hebûye. Zewaca wî jî we deme ji rojeve qet nakeve. Her roj dibejin:

"Em e kara xwe hifmjin. pe ılestnîgariya küre xwe bikin.. Em e kere hifroşin, pe mesrefa def û dewale bibinin. Em e kera xwe hifroşin q el cne Inıkıı xwe hidin iı lıwd..."

Rojeke malbat dîsa sohbet dike le qet kes qala kere û zewaca xorte male nake. Ev rewş li xort xweş naye. Di dawiye de dipeqe û dibeje: "Bavo, hûn çinıa qet ker ker xeher nadin."

Di guheıtoka din de jî xort dixwaze ku dîsa qala zewaca wî bikin, le mixabin we şeve her kes ketiye hale xwe û qet napeyive. Lawik ji diya xwe re dibeje: "Daye hûn çinıa qet naaxivin?"

Dayîk bi awayekî be xem dibeje: "Lawo em wesiiyane, hale me time. Ka em e qala çi bikin?"

Lawik ne bi awayekî rasterast le bi îma wer diya xwe dibersivîne: "Qala we meseleya ker te de bikin. ”

Bayé dilan pê girtin

Ji ber evîn û dildariyê ketina rewşân eletewş. *Zefzêde jî bi ser de neçin, ma hûn nabînin, wa ye bayé dilan bi wî girtîye.

Bayé ecem e, çend qurişen me li cem e.

Ji bo rewşa ne zelal, bêbawer û girêdayî rasthatinan tê gotin. *De weleh ez çi bibêjim, bayé ecem e, çend quriçên me li cem e, de ka çawa, her Xwedê dizane.

Bavé felekê li ber guh ketin

Rastî rewşek neyînî hatin. *“Çi sue û gunehên wan zarokan helm? Çima bayé felekê li ber guliên wan ketibûMehmed Uzun

Bayé hcbanê ii ber çûn

Şek şikestin, sênc û moral xerab bûn. *Bavê Zelêxê xwe gelekî diwerimand, lê piştî kıı fêlên wî derketin holê, bayé hebana wî li ber çû.

Bayé kalikê (yekî) vemirîn

Kêf û coş tunebûn. *Lawo çi ye bayé kalikê te vemiriye, ma îro roja sekinandinê ye?

Bayé kîr li seré (yekî) xistin

Ji bo mêrên ku di hêla zayendî de pir daxwazkar in tê gotin. *Dixuye ku bayé kîr li seré Silo xistiye, ka hela zaxirî li ku bisekine.

Bayé lê xist, bir çû ber tira golikan.

Bêrûmet bûn. *Piştî ku zavayë xwe hilda mala xwe, bayé li Tefîqé Reşo xist bire ber tira golikan.

Bayé sar lê ketin

Dest û pê negirtin. Felç bûn. *Piştî ku bayé sar lê ket, te digot ew çûye û yekî din hatiye.

Bayé şîn pê ketin (Bayé şîn ketin dêst)

Dest seqet bûn, şil bûn. *Ma bayé şîn ketiye destê te ku tu nikarî avekê jî vexwî?

Bayé tu anî, bagerê tu anî?

Tu ji ku derketî? *Qurban tu ji ku clerketî, bayé tu anî, bagerê tu anî?

Bayé xortaniyê lê hatin

Ji ber hêz û geşa ciwaniyê coşîn. *Dem dema wî ye, bayé xortaniyê lê hatiye, divê mirov zêde jê xeber nede.

Bayé (yekî) bilind bûn

1. Rewşa yekî baş bûn. 2. Xwe qure kirin. *Maşelah îsal bayéXêredîn baş bilind bûye. *Bayê Gulistanê bilind bûye kesî piş xwe wek mirovan nabîne.

Bavé (yekî) lê hatin

Wekî berjewendî û daxwaza yekî bûn. *Wa ye îro bayé Sînan hatiye, ka wê sibeliê

çawa bibe?

Bayé (yekî) li ber çûn

1. Pesin vala derketin. Derewa yekî derketin meydanê. 2. Piştî hêrs û acizbûnê hinekî sakîn bûn. *Roja ku hespê wî ew peşbaziya fermî winda kir, bayé Marûf li ber çû. *Ji ber lawê xwe dull gelekî hêrs bibû, lê va ye îro hinekî bayé wî li ber çûye.

Bayé (yekî) rabûn

Karê yekî baş çûn. Siûd lê hatin. * Şi kir ji Xwedê re êdî bayé Tajdînê min rabûye.

Baz bi bazan, qaz bi qazan, mirîşka kor bi dîkê kulek re

11er kes hunkuf û hempayê xwe dibîne. *Lawo helbet tu yê bizewicî lê divê mirov hempayê xwe bibîne. Çi gotine? Baz bi bazan, qaz bi qazan, mirîşka kor bi dîkê kulek re.

Bazar qewîn bûn

bnr. Bazara cihûyan kirin

Bazara cihûyan kirin

Di danûstendinê de gelekî tund û hişlc bûn. *Eman bi Xalê Heşto re mekevin bazarê, bazara wî bazara cihûyan e.

Bazara xwe xweş kirin

Karê xwe bi pâş ve birin. *Maşelah Azad bazara xwe xweş kiriye, karê wî baş dimeşe.

Bazinê stûyê (yekî) şikestin

Rastî belayekê hatin. *Lawo te ez şewitandinı; ez ji Xwedê dixwazim ku bazinê stûyê te bişike! (nifir)

Bazirgan bêxwedî ye, kes nizane para kê ye.

Malê ku xwediyè wî lê xwedî dernekeve, ji xelkê re dimîne. * Bazirgan bêxwedî ye, kes

nizane para kê ye. Tu ku baş lê xwedî dernekevî, helbet wê ji xwe re tar û mar bikin.

Bedcna (vekc) şîıı bûn

Zarokên kesekî çêbûn. *Çiqas derzî ñ derman lê xistin jî lê bedena Sîdarê şîn nebû.

Bedewê çav kil kir, dilê xortan tev ku 1 kir.

Bandora jinên nazdar, şeng û bedew li ser mêran gelekî çêdibe. *Loma gotine: “Bedewê çat’ ki! kir, dilê xortan tev kul kir. " Vê keçikê aqilê lawê min ji serê wî biriye.

Bedewê here, xêr ji bazara te navê.

Daxwaz û helwestên neyînî nepejirandin. *Lê dema ku ez arınanca wê hîn bûm, min got, bedewê here xêr ji bazara te nayê!

Begîtiya mîrê min heya êvara reş e.

Ji bo kesên dawiya karên wan pûç in tê bikaranîn. *Min ji we re negot, gelekî wisa hêvî-dar nebin û pişte pê girê neclin. begîtiya mîrê min heya êvara reş e.

Relira aqilan bûn

Ji bo kesên zêde ne jîr tê bikaranîn. * Xwedê biparêze keça Silêman behra aqil e, ev sê sal in leu di eynî sinifê de dimine, (qerf)

Relira şîn e, av tê de nîn e.

Ji derve ve xweş xuyakirin, lê di hundir de qelsî hebûn. *.Ji derve ve kî li me dinêre, niha dibêje: "Bextewar li sevê wan be”, lê nizanin lai behra şîıı e, av tê de nîn e. (qerf)

Rehrek je girtin

Jê kêrek girtin. *Ma ew jî însan e ku mirov behrekê jê bigire?

Bclisa gur e, gur hazir e.

Tışte ku mirov gelekî qalê bike û têkildar be, bi mirov diqelibe. *Beltsa gur e, gur hazir

e. Rosto ji yara xwe re qala jina xwe dikir, hema di wê demêjî jina wî li wan derket.

Re jî bcjî xeberdan

bnr. Çelderen pelderen xeberdan

Rcjn biriqî, dil xeriqî

Bi xuyang û birqonekiyê xapîn. *Bejn biriqî, dilê Kemo xeriqî, çawa ku çav bi Dîlanê ket henia wê êvarê dilînî bû.

Rcjn di erdê de çûn

Gelekî şerm û fedî kirin. *Dema ku diya wî derî vekir û ew di wî lialî de dît, hema bejna Serdar di erdê de çû xwarê.

Rejn şelır e, mal jehr e.

bnr. Bejna min şehr e. dilê min jehr e

Rejn lal e, (bila) nebêjin tirai e.

Ji derve ve xwe xweş xuyan dan. *Bejn lal e, bila nebêjin tira! e. Hema rewşa Mîısa tanı jî w isa ye.

Bejn revandin

Bejn zehf dirêj bûn. *Di nava van şeş mehan de bejna Erez tu dibêjî revandin

Rejn tît e, mal mecît e.

Ji bo kesên ku di mal de nanê xwarinê nîn e. lê ji derve ve bejn û bala xwe pir xweş çêdikin û forsê davêjin tê bikaranîn. *Rast e ser û guhê m û forsa xwe baş mêze dike, lê bejn tît e, mal mecît e.

Bejn û bal avêtin

Mezin û gir bûn, bejndirêj bûn. *Maşelalı îsal Xebûr baş bejn û bala xwe avêt.

Bejn wekî şitla rihanê bûn

Bejnzirav bûn. * “Beriya kıı tevlî karê şoreşi hibe, bejnzirav wekî şitla rihanê bû. ” Samî Berbang

Bejn zêrezer dil jclırezer e.

bnr. Bejna min şehr e, dilê min jehr e.

Bejııa heyranê her kiras lê tê.

Di nav helwesta baş de jî xirab de jî eih girtin. *Wekî ku dibêjin: “Bejna heyranê lier

kiras lê tê. ” Maşelah ew jî kete her boyaxê.

Bejna (yekî) li erdê ketin

Mirin. *Weyla bejna wî li erdê ketî, wî wisa kir ku rûyê me giştî reş derket.

Bcjııa min şehr e, dilê min jehr e.

Ji derve ve bi awayekî din, ji hundir ve awayekî din bûn. *Belê bavo tu wekî van cil û kincên min yen rengîn rewşa min nenirxîne. Bejna min şehr e, lê dilê min jehr e.

Bejna xwe li ber (yekî) xwar kirin (tewandin)

Rèz û rûmet nîşan dan. *Siyasetmedarên kurd, yen li serê çiyan, ne wekîyên din bûn, bi rastîjî gel bejna xwe li ber wan xwar dikir.

Bejna xwe ııîşan dan

Zêdetir ji bo hewldana xuyangê tê bikaranîn. *Edeta Mûsayê $emê ye, li her derê heta bejna xwe nîşan nede, wê bibehece.

Bejna xwe ııû kirin

Cil ù kincên nû li xwe kirin. * Wa ye Hesoyè Dîno jî bejna xwe nû kiriye.

Bejna (yekî) pîvandin

Zerengî û naveroka yekî fêm kirin. * Piştî hevaltiya demelcê bi şûn de Rizgo bejna Simko pîvaiul û bi rewşa wî ya rasteqîn hesiya.

Bejna zirav, seriyê bêçav

Ji bo kesên di bêla fizîkî de bedew, lê bêmerîfet û bêaqil tê bikaranîn. *Erê rast e, bedew e, çi bikim bejna zirav, seriyê bêçav?

Bekoyê Ewan bûn

Sixur û fesad bûn. *Ev lawê Çeto hema wekî Bekoyê Ewan e, tu bawer bike ku çi dibîne ù dibihîze, digihîne diya xwe.

Bela anîn ber derê xwe

Bi destê xwe ve ziyan gihandin xwe. *Wî jî nizanibû wê wisa bibe, lê mixabin wî bi xwe bela anî ber derê xwe.

Bela derketin (hatin)ber piyan

Ji nişka ve li rastî qeza, bela û xirabiyan hatin. *Kamûran ew qasî xwe bi her kesî hil dikir, di clawiyê de bela líate ber piyê wî jî.

Bela jê hatin

Tiştekî baş jê derneketin. * Hevaltiya wî ne hewee ye, tenê bela ji wî tê.

Bela li ber ling bíin

bnr. Belaya (yekî) li ber deriyê wî bûn

Bela li ser serî gerîn

Di nav xeteriyê de bûn. * Xwedê biparêze, van rojanan bêla li ser serê Fazîlê digere, ka

dawî wê çawa bibe.

Bela li serê xwe vekirin

Bi destê xwe, xwe xistin nav xeteriyan. *Miho li dorjinikê çû û hat, çû û hat heta ku bela li serê xwe vekir.

Bêla tê gerîn

Ketin nav pirsgirêkan, kul û derdan. *Bela ku di mirov gerî, rewş zor dibe.

Bela û aşît bun

Nojek û dir bûn.. *Heyran Gurzo bûye bela û aşît û bi ser me de girtiye.

Belaya (yekî) li ber deriyê wî bûn

Bi kar û barên bixeter ve mijûl bûn. *Pêdiviya fişteki din nîn e,jixwe belaya Şerefedîn li ber derê wî ye.

Belaya xwe li hev dan

Bi hev û din re teşqele derxistin, bi hev du ketin. * Bi hev û din re baş bûn, lê wa ye wan jî belaya xwe li hev dane.

Belaya (yekî) li xwe dan

Bi hemd an jî bêhemd bi kesekî re ketin nav rewşeke neyînî. *Wî rebenîjî nizanibû, hema bêhemdî xwe çû belaya wî rezîli li xwe da.

Belaya xwe dîtin

Li rastî xirabiya ku heqkirî hatin. *Wê ew qas anî serê bûka xwe, lê Xwedê jî ji heqê wê liât, wê jî ji hêla qîza xwe ve bela xwe dît.

Belaya xwe firotin

bnr. Belaya xwe jê venekirin

Belaya xwe jê venekirin

Bûn belaya serî. Rehet bernedan. * "Tu, pisîka sorbelek, pir qirêj û gemar; kêç û şej, tu çima belaya xwe ji van inişken reben û belengaz venakî?" Dr. Cuwan Batû

Belaya xwe ji Xwedê xwestin

Bi karên xeter re mijûl bûn. *Ya ku wî pê girtiye, hema tenê belaya xwe ji Xwedê xwestin e, ji bilî wê ne tu tiştekî din e.

Belaya xwe pê gerandin

bnr. Belaya xwe jê venekirin

Belaya xwe jê venekirin

Xeterî gihandin yekî. *Zaharê Şero kir û nekir Qaso belaya xwe jê venekir û di dawiyê

de jl ew bi xwe bi ser belaya xwe ve bu.

Belaya xwe dehfandin ber derc hevalê xwe

bnr. Bela xwe rêçî ber derê yekî din kirin

Belaya xwe rêçî ber derê (yekî) din kirin

Pirsgirêka xwe avêtin stûyê hinekên din. *Berfo lê mêze kir pêk ku nayîne, belaya xwe rêçî ber derê Ruhanê kir

Belaya Xwedê bûn

bnr. Bela û aşît bûn

Belaya xwe tê dan

bnr. Belaya xwe jê venekirin

Belaya yekî têrdon li xwe dan

Ketina belayeke pir mezin. *Rewşa îbo vê carê xerabtir e, vê carê tanı belaya yekî têr-don li xwe daye.

Belaya sibehê, qedaya êvarê

Yê ku li belayê bigere û karên xirab bike, di dawiyê de wê ziyanekê bibîne. * “Belaya sibeltê qedaya êvarê. ” Me çiqasî gotfêm nekir, di dawiyê de jî rastî wê belayê hat.

Belaya xelkê ji çol û çivan tê, ya min belengazê bi Xwedê ji ber lingên min tê.

Bâşans û bêrozgar bûn. *Qedera min qedereke reş e. Belaya xelkê ji çol û çiyan tê, ya min belengazê bi Xwedê ji ber lingên min tê.

Belaya zimanê xwe kişandin

Ji destê neyînî axaftinê xwe xistin nav zehmetiyan. *Qet destê nediyê, wî ew ceza heq kiriye, bi tenê belaya zimanê xwe dikişine.

Belaya bidon bûn

Belaya dijwar bûn. *Ev lawê Geııışo bûye belaya bidon û ketiye riya min.

Belayê neyê neyê, dema tu hatî li ser seran û li ser lier du çavan.

Ji belayê bireve heya ji te tê, lê heke tu mecbûr mayî jî, heya ji te tê baş bixebite ku tu bi ser bikevî. * Gotine: “Belayê neyê neyê, dema ku tu hatî, li ser seran û li her du çavan. ”

Lawê min, tim ji belayê bireve, lê heke ku tu çareya te tune be, hilde bide ser serê xwe.

Belayê! Çavên reş û belek min ji te re kil dane.

Jixwe min jî xwe ji bo rojeke wiha amade kiriye. *Piştî ew qas derd kul û hêrsê, ew jî hatiye belaya xwe li min dide. Belayê! Çavên reş û belek min ji te re kil dane.

Belengazê aqilê xwe bûn

Ji ber kêmasî û çewtiyên xwe ziyan dîtin. *Heqê Qaso tune ye ku Icesela din tawanbar bike, hema ew bi xwe belengazê aqilê xwe ye.

Belengazê Xwedê bûıı

Bêzirar, sist, bêdeng û di halé xwe de bûn. *Bi neheqî sue dikin stûyê Gevezê, her kes dizeme ku ew belengazeke Xwedê ye tişteki wisa nake.

Bclika guhê (yekî) xwê nedan

Qet paxav û talaş nekirin. *Dinya tev bişewitejî, belika guhê Vedoyê Çarsim tu caran xwê nade.

Bclkî dengê dergûşa kıırîn nekeve guhê te.

bnr. Belkî dergûşa kıırîn nedî ber hembêza xwe

Bclkî dergûşa kıırîn nedî ber hembêza xwe.

Tu nebî xwedî zaroka kurîn! * Belkî ew dergûşa kurîıı nede ber hembêza xwe, ev derdê giran wî anî ber derê me. (nifir)

Belkî teyrok zeviya te bikute.

*Çi ji destê min tê? Belkî teyrok zeviya te bikute. (nifir)

Belo ji Elo re got, ez ji çavê te yê kor bikini.

Ji bo ıewşa ji hev zêde nedûr tê gotin. *Xwezî ew jî ji wî çêtir bûya Ji min zor nedihat, lê got, Belo ji Elo re got, ez ê ji çavê te yê kor bikini.

Ben bi lingan neketin

Bêrê û bêûsil û bêperwerde bûn û wekî zagon û rewşâ hereket nekirin. *Min çawa ku ew dît, minfêm kir ku ben bi lingên wî neketiye.

Ben ji lingan ketin

Ji bin bandorê (kontrolê) derketin. *Dev ji Qafo berdin heyran, di vê dawiyê de rewşa wî guheriye, ben ji lingên wîketiye.

Ben li serê ııeeşaııdî girê dan

Li cihê sekinî jixwe re pirsgirêk derxistin. *Ez ne gêj im ku li cihê sekinî benekî li serê xwe yê neêçandî girê bidim.

Ben li serê (yekî) alandin

Li serê (yekî) fek û tele çêkirin. *Min got ez herim hinek alîkariyê bikim, lê min nizanîbû ku ew ê ben li serê min jî bialînin.

Bend bizdandin

Ji tengasiyê rizgar bûn. *Belê, wan gelekî îşkence dît, lê di dawiyê de bend bizdandin. Benderfêlî kirin

Bi binî ve û bi mebesteke nebaş karê xwe meşandin, zexelî kirin. *Dibe ku wan ji tay-betiyên din re çavên xwe bigirim, lê ji benderfêliya wî re çi bibêji/n?

Beiulikê rûto dudu ne, çavê wî li min, çavê min jî li (yekî) ilin e.

Her kes li gorî rewş û armancên xwe bendî kesekî yan jî tiştekî ye. *Çi gotine? “Bendikê rûto dudu ne, çav e wî li inin, çave ıniıı jî li yekî din e. Bele, reyvşa nıin û Fetulah jî lıeına rewşeke wisa ye.

Beııe (yekî) berdan

Yek serbest hiştin. * Min bene we berdııye, çawa dike ew dizane.

Beııe li dû şûjine bûıı

Di bin bandora hinekan de bûn. *Wekî mirîden şexan, Evdo jî li pey wî bûye beııe li dû şûjine.

Beııe pişta (yekî) qetîn

Dı bin zor û zerpe de man. *Dibe kıt ji dür ve lıesan be xuyan, le ya rastî heta min ew kar bi dawî anî. beııe pişta inin qetiya.

Beııe piya bûn

Asteng û bergir bûn. *Kenge firsendeke girîng ji bo min derket, kurdbûna inin tim bû beııe piye min.

Beııe (yekî) ragirtin

bur. Hefsare yekî kişandin

Beııe xwc qctandin

Ji rewşa tengasî û xerabe rizgar bûn. *Di dawiye de wan jî çaven ıwe vekiriıı û beııeıı xwe qetandin, bi tene em man li ve hele.

Beııgîn e, xew le nîn e.

Miroven bengîıı (aşiq) tim di nav xiroş û tatele de ne. *Bila kes ji wî re tiştekî nebeje, ew mirovekî bengin e û xew je re nîn e.

Beııik di gulı re kirin

Şiyar kirin. *Heke te beııik di gıılıe we re nekira, we qet xwe amade nedikir.

Beııik kirin stûye (yekî)

bnr. Benik li stû danîn

Beııik li stû danîn

1. Zewicandin. 2. Xistin bin bandora xwe. *Di dawiye de diya wî qîza xwîşka xwe je re xwest û benik li stû danî. *Mala xezftre Serkar, benik stû datıî û ew ji de û baven wî qetandin.

Beııike li pey hebane bûn

Yek tim aciz kirin. *Evjî bûye beııike li pey hebane, dikim naldın nikarim xwe je xelas bikini.

Beııîşt eûtiye, xem u xeyal ji dilan çûve.

Xwe li bexemî û beariye danîn. *Ji Belgine re çi, hürmete beııişte xwe eûtiye, xeyal ji dilaıı çûye.

Beııîşte (levé xelke bûn

Bûyîna mijara gotegot, qerf û qala gelek kesan. * "Aztnûna lîseyâ nézík bûıbû, min nema karibû daketama nav xelké. Bûbüm benîşte deve endamén partiyan... ” Helîm Yûsiv

Beııîşte xwe, bi awayé xwe cûtin

Her kes li gorî awa û rébaza xwe tev diğere. *Hûn çi ji Tahar dixwazin? Ew jî beııîşte xwe bi wî awayt dicû.

Bcnîşte xwe eûtiye, bi netika xwe ve daniye.

Xwe li béariyé danîn. Bear û beşerm bûn. *Ji Belgin re çi, wé beııîşte xwe eûtiye û bi netika xwe ve daniye.

Beııîşte xwe le danenîn

Girîng negirtin. *Ew kî ye kum? Ez benişte xwe jî le danaynim.

Bcq xesandin

hm: Keç xesandin

Beqa nekirin

Bédeng û béhes (his) mirin. *Mirina Rizgarjî wekî jiyana wî bû, qet beqa ııekir.

Beqe çav da çeleke, ziké wé teqiva.

Yén ku li gorî zerengiya xwe tevnegerin, ziyané dibinin. *Ezbenî, her kes li gorî heınpaye xwe; beqé çav da çâlekâ, ziké wé teqiya.

Ber avetin

bıır. Ber ji ber ketin

Ber bi ecele xwe ve revîn

Di nav tevger û helwesteke pir xeter de bûn. *Xwedé axiriyé xér bike, ya ku Sévo pe gir-tiye, hema ber bi ecelé xwe ve revín e.

Ber bi dil ve halin

Li ber gerín. Dilé yekî hénik kirín. * “Kûrekûra zarokan bû, digiriyan. Min pişta xwe vedilár, her du zarokjí dikirin paşila xwe, germ dikirin û ber bi dilé wan de dihatim, ku negirín. " Erebé Şemo

Bcr bi mino, hay ji xwe tino

Ji bo min hin tiştan diñkire, lé hesabé xwe baş nekiriye, hay ji rewşa rasteqíní jî nîn e. *Berbí mino, lé hay ji xwe tino... Bila ew xwe wisa amade bike. lé ditirsim ku bi xwe dawiya xwe nebíne.

Bcr bi (yekî) ve çûn

Li hemberî yekî tavîz dan. Ji lihevhatin û tékiliyén erenî re nezîk bûn. *Selehedîıı maf-dar bit, lé dísají ew ber bi Reşo ve çû

Bcr bi xwe ve kişandin

1. Berjewendiyén xwe li peş girtin. 2. Ji bo alígiriya hela xwe, di nav hewldanan de bûn.

*Gawiré Xalité tucar fiema çi hebe ber bi xwe xwe ve dikişine. *Di hilbijartinén şaredariye de partiya nijadperest ji bo gel ber bi xwe ve bikişîne gefek bertil dan.

Ber dasa xwe fireh kirin

Karé xwe peşve birin. *Xéro peşi bi erebeya destan dest bi kar kir, dú re pel bi pél ber dasa xwe fireh kir.

Ber dayına hespé xwe

Pesnén xwe dan, téfirandin. *Rast e. Çetoye Fezende geleki bera dide hespé xwe, le rewş ne wekí gotina wí ye.

Ber dil girtin

Bi hindik xwariné birçîbûna xwe kém kirin. * "Ji bo ku ber dilé min bigire, min pariyek nan xwar. " Zana Farqíní

Ber ji ber ketin

Ji bo însan an jí heywanén ku di dema xwe ya asahí de nazén, loma jî çeliken wan dimirin té gotin. *Wé bükéji ber ku qet guh nedida xwe, di axiriyé de ber ji ber ket.

Ber'*’ li serî, yan serî li berî, her serî we bişke.

A girîng encam e. *Ber li serî, yan serî li berî, her serî we bişke. Tu çawa dibejî bibéje, di dawiyé de ev ziyan li seré min e.

Ber negirtiıı

Hemle nebûn, zéde nebûn. *Ev çend sal in ku ev çéleka ıııe ya reş ber ııagire.

Ber piyé (yekî) kirin

Yek arasteyî cihekî kirin. *Ew zelıf xebitt ku min ber piyé wé bike, le min xwe nézikí wé nekir.

Ber xwe ııedîtin

Firsend nedîtin, serî pir qelebalix bûn. *I<a rebeni ber xwe nedít ku bi pirsgiréka wé keçike re ji mijül bibe.

Beran çû zozaııan, got ez é xwe qelew bikini, rabil her du storén (qiloç) xwe jí li ser daní.

bnr. ÇÛ heyfa bavé, qüna dé jí da ser

Berabisko buya dé di nav pezé bavo de bíiya.

Heke ya me búya dé li ba me cih bigirta. *Dibéjin hunermend Farisi Dengzérín jí ji me ye, ez ji dibéjim, heke berané bisko buya dé di nav pezé bavo de buya.

Bcrané çargurçikî bun

Ji bo pesndayíné té bikaranín. *“Ez berané çar gurçik im. Çiya Mazî

' Ber: Ev peyv bi gelemperî di wateya berhemé de té bikaranín. Lé di heman demé de di wateya kevir de jí té xebitandin. Di vir de di wateya kevir de ye.

Bei aitc zivistanê, mîna ava pizdanê

Di werza zivistanê de geşbûn û şeka mêraniyê jî kêm dibe. *Beranê zivistanê, mîna ava

pizclanê. Bibore, lê vê zivistanê rewşa te jî hetna ketiye heman encamé.

Beravêtî kirin

1. Çêlika (zarok) xwe bi awayekî neasahî xistin. 2. Gelekî zerp û zor lê xistin. 3. Ji bo kesên ku tiştekî dixwin, lê nadin ê ku çavê wan lê ye tê gotin. *Wî bêbavî wisa li bizinê xistibû ku bizin beravêtî kiribû. *Me çiqas got jî wî kurikê bêînsaf ji çikolateya xwe, neda birayê xwe û ew beravêtî kir.

Berazî û Bagazî li vê navê bûne xal û xwarzî.

bnr. Yekî qerazî, yekî berazî, ji hev û din re bûne xal û xwarzî

Berbcnd gire dan (çêkirin)

Li çareyeke vebirî û mezin gerîn. *Xaltîka Şerife mêze kir nabe, clev ji niviştan berda, berbend girê dan.

Berbiçav bûn

Balkâş û bedew bûn. * “Keçika Heci Silêman keçikeke berbiçav e. Çavê her kesî li ser e. Berde hila biçêre

Dev jê berde, çawa dibe bila bibe. *Tu çi ew qasî xwe aciz dikî lo! Berde bila biçêre. (argo)

Berdest danîn

Tiştek ji bo ku dema lazim bibe, li cihekî nêzîk û kifş danîn. *Ji ber ku her tim lazim dibe, wî Ferhenga Kurdî-Tirkî berdest datanî.

Beredayî berdan

Serbest berdan. Bêserî berdan. *Na ne wisa ye, Zekî êdî ew beredayî berdaye.

Beredayî gerîn

Bêkar û bêemel bûn, teralî kirin. *Ne mal e, ne hal e, Amedê Xalid lienta ji xwe re beredayî beredayî li van kuçeyan diğere.

Bereket jê dfır ketin

Di nav helwestên nebaş de bûn. *Bawer im ku pişti wan kirinên wî, bereket ji berê zêde-tirji Robar dur ketiye.

Bereket li emir ketin

Emir dirêj bûn *Lawo bereket li entré te bikeve, tu nebûyayî, niha ez li wê holê mabûm. (dia)    .

Bereketa dêw, (dew) di destê diva min de ye.

Merîfet û huner a pêkaniyan e. *Qet bila kes avê li ber hêlikê xwe wer nede, bereketa dêw di destê diya min ele ye.

Bereketa Îbrahînı Xelîlulah li ser ... bûn

Ji bo zêdehî û şâkirandinâ dua kirin. *Me têr xwar, bereketa Îbrahîm Xelîlulah li ser sifra we be.

Bereta li ser beretayan gerîn

bnr. Bûn bereta li ser beretayan

Berdeberdê(bûn)

Ji bo tevlihevî û xilaportê tê bikaranín. Kî çi dike kifş nebûn. *Di wê berdebercleyê de

min qet nedît ew di ku de çû.

Beredcrî kirin

Avêtin, qewirandin. *"Eger tu wiha tev bigerî, ez dê te berederî kuçeyê bikini. ” Zana Farqînî

Berepaş çûn

1. Paşve çûn, rewş xerabtir bûn. 2. Ketin nav rewşeke eletewş û ecêb. *Xelk hemû peşve çûn, ew jî berepaş çûn. *Ew> mirovnên sosret in, wisa berepaş diçin û mirov didine şermi.

Berexêr bun

Ber bi başbûn û silametbûnê ve çûn. *Apê Kerem pir nexweş bu, lê dibêjin ev çend roj in kıı berexêr bûye.

Berê gotinê diçe ku, zanebûn

Hay ji gotina xwe hebûn. *Tu qet nekeve tatêla wê, ew dizane berê gotîna wê diçe kıı.

Berê gotinê guhartin

Piştî hin gotinan bi şûn de bi awayekî din peyivîn. *Nizanim çi fikirî dû re berê gotina xwe guhart.

Berê lieyvê li te be, stêrkên doré çi ne?!

Heke derfet û hêza xurt li .pişt mirov be, alîkarî û pêdiviya hêzên qels ne hewee ye. *Berê

lieyvê li te be, stêrkên doré çi ne? Tu berde wan gede û gûdeyan, êgirîng Zeydan Axa ye.

Berê merezî bû îcar teresê jî lê xist.

bnr Berê rez ne tu rez bû, terezê jî lê xist.

Berê pir bigul bû, baranê lê xist şil bû.

bnr. Berê rez ne tu rez bû, terezê jî lê xist.

Berê rez ne tu rez bû, terezê jî lê xist.

Ji berê jî xerabtir bûn. *Wekî ku gotine: “Berê rez ne tu rez bû, îcar terezê jî lê xist.”

Jixwe yeke tengezar bû, vêca ya ku hat serî jî rewşa wê hê xerabtir kir.

Berê şekir 11 şîr, paşe şûr û tîr.

Berê bi xweşikayî, heke ku nebe dû re zor divê. *Bavê min digot: “Berê şekir û şîr, paşê

şûr û tîr. ” Lê bi dîtina min divê em zêdetir bi azîna şekir û şîr bi ser keşeyan de herin.

Berê tevşo dan xwe

Tenê berjewendiyên xwe li pâş girtin. *Ehmedê Kemo wisa bû, hema berê tevşo tim dula xwe.

Berê (yekî) bi ku de bikî, nabêje na.

Ji bo kesên rûnerm û milayîm tê gotin. *Ev Zerin wek nıilyaketan e, tu berê wê bi ku bikî nabêje na.

Berê xwe dayîıı hev

Bi hev û din re pev çûn, li hember hev tâkoşîn kirin. *Huso û Sertîfji bo du gurz gîha berê xwe dune hev û hev ù din rezîl kirin.

Berê xwe dayîıı oxirê, pişta xwe dayîn felekê

Ligel hemû zor, bela û xerabiyan dîsa jî karê xwe meşandin. Bi tewekulî ketina nav kar. *“Siwar dibe Deybqiran, Elebacaxî şew destlciş dike û dertêye, berê xwe dide oxirê, pişta xwe dide li felekê ye. " Celîlê Celîl, Ordîxanê Celîl

Berê xwe dayîn (yekî)

1. Ji kesekî alîkarî xwestin. Xwe avêtina ber bextê yekî. 2. Bi kesekî re pevçûn an jî deve-jenî kirin. * "Hinge hemûyan lêvên xwe digestin û biseyr berê xwe didanê.” Celai Mustefa *Belgîn jineke rezîl e, her roj berê xwe dide cîranekê.

Berê xwe jê ba dan

Jê xeyidîn. Têkiliya xwe birîn *Heke wî berê xwe ji me baneda, karê me dê bibûya.

Berê xwe jê gtilierîn

Têkilî sar kirin, rû nedan. *Piştî wê bûyerê, Besrayê berê xwe ji Nado gulierî.

Berê xwe pê de kirin

1. Pê re têkildar bûn. 2. Alîkarî kirin an jî xwestin. *Çima ku keçika wî revîbû, ancax piştî şeş salan berê xwe bi qîz.a xwe de kir.

Berf barî û qulên keviran ti jî kirin

Ji ber sedemekê, çewtî û guneh niximîn. *Çi xirabî anîn serê wan, lê piştî wê bûyerê berf barî û hemû qûlên keviran tijî kirin, îro jî wekî dostan xwe nîşan didin.

Berf liative ku ling bicemide. (Berf liatiye ku lingan bicemidîne.)

Her tişt li gorî xwe bandorekê dike û encamekê dertîne. *Li ber xwe bide hevalê délai! Berf batiye kit lingan bicemidîne.

Berf lıeliya, ling weşiya.

Heya çare líate dîtîn. a xirab jî qewimî. *Berf lıeliya, ling weşiya, heya zarok mezin bûn jixwe etnrê me jî qediya.

Berf jî spî ye. lê kûçik li ser pîsiyê xwe dikin.

bnr. Berf jî spî ye, lê tanı lê lune ye

Berf jî spî ye, lê tam lê lune ye.

Dibe ku hin tişt ji hêla xuyangê ve bişibiıı hev, lê ev nayê wê wateyê ku naverok û zerengiya wan jî wekî hev e. *Xwe şaş meke xorto! Berf jî spî ye, lê tanı lê tune ye.

Bei fa ber ilerê xwe rêçî ber derê cînarê xwe ldrin

1. Binbarî û karê xwe xistina stûyê hinekên din. 2. Tawana (sûcê) xwe kirin stûyê yên din.

* İsmail di qereqolê de ji bo ku xwe xelas bike, berf a ber derê xwe rêçî ber derê cînarê xwe kir û Cindoyê belengaz kir nav tirholka xwe.

Berfa lıûr, paşî (dawî) dur

Ji bo kesên pir zana tê gotin. *Berfa lıûr, paşî dur. Tu wisa li wî mêze neke. Hay lo lo!

Ew çi derya ye.

Berfa lıûr, xwe avêt ranê stur.

Tişten biçûk û zirav carinan bi awayekî kûr bandorê dikin. *Berfa lıûr xwe avêt ranê

stûr. Kesîji wan ev hêvî nedikir, lê herí zêde wan deng veneda.

Berfê girtc serê çiya, ziravê hirçê bêderb çiriya.

Tiştân ku ziyanê didine mirov, dibin sedema tirsê jî. *Ew tirs jî girêdayî jiyanê û berjew-endiyê ne, berfê girte serê çiya, ziravê liirçê bêderb çiriya.

Bergiya devê xwe nezanîn

Bêhesab û bêbaldarî peyivîn. * Tu gıdı nede gotinên wî, ew bergiya devê xwe nizane.

Bergîr bi cell qayîl nabe, meya (mehîn) bi dest naxe.

Yên baş û hêja bi dest naxin, yê ne hêja jî tê de kêf dikin. *Qurbana Xwedê me, ev jî çarenûsa wî ye, bergîr bi cell qayîl nabe, meya bi dest naxe.

Bergîrê dixwest birêveçûna kiliêlê bike, ya xwe jî ji bîr kir.

Yên ku bi rewş û sirûşta xwe qayîl nabin, dikevin halên xerabtir. *Divê mirov rastiya xwe bipejirîne, bergîrê xwestiye birêveçûna kiliêlê bike, ya xwe jî ji bîr kiriye.

Berliev dikim bi çoçikan, wekî bidim kûçikan.

Ji bo keda bêkêr tê bikaranín. * Berliev dikim bi çoçikan, wekî bidim kûçikan. Erê didim, lê tu were ji min bipirse.

Berhewa kirin

1. Bûn sedema valaçûna tiştekî. 2. Belawela kirin, li nav hev xistin, tevlihev kirin. 3. Peqandin, înfilaq kirin. *Wî kurapê min ew keda min a ew qas salan tev de berhewa kir. *Polêsan mala Xêro tev de berhewa kirin. *Me her ew dît ku tûp ew berhewa kir.

Berliingarî kirin

Li hember sekinîn, li ber xwe dan. *Heke rêxistina wan wisa berliingarî li wan nekira, rewşa wan dê hê xerabtir bûya.

Berik, li lawê tenik

Star û alîgirî ji yên jar û xizan re pêwîst e. * Berik, li lawê tenik. Belè starî ji her kesî re divê, lê berê ji yên hewcedar re pêwîst e.

Beriya sicûrê xwe diavêje tenûrê.

Bêsebrî kirin. *Rojzerin hema her tiştî wê gavé dixwaze, beriya sicûrê xwe diavêje tenûrê.

Bcrc (yekî) dayîn lievrazan

Astengî derxistin. *Hecî Wehabê zalim, bi wan biryaran berê lawikê belengaz dide hevrazan.

Berî emrê xwe xeber dan

bnr. Ji emrê xwe zêdetir xeber dan

Berî hev dan

1. Ji bo lêdan û dijminahiyê hadandin. Fesadî kirin. 2. Hev û din qewirandin. *Melîkcanê bûka xwe û lawê xwe wisa beri hev dan. hema hindik mabû ku hev du berdin. *Her du jî nîvekarê dikanê bûn, lê hema herduyan jî berî hev didan.

Berî ku bibêje, dipêje.

Bi baldarî û zanayî axivîn. Bandora gotina xwe berî gotinê pîvandin. *Ew çi mêrekîzana ye. gotina xwe berî kıı bibêje, dipêje.

Berî ku bipêje, dirêje.

Berî ponijandinê hema çi bê ber dev gotin. *Divê mirov gotina xwe berê biteqilîne û bipîve, dû re bibêje; lê hinek berî ku bipêjin, hema dirêjin.

Berî, kirin herî

Kar baş pêk neanîn. *Me got bila ew here wî Icarî biqedîne, lê maşelah ew jî çû berî kire herî. (qerf)

Berî nav dilê xwe dan

1. Xwe pê qehirandin, pê hundirê xwe xwarin. 2. Derdê xwe ji kesekî re negotin. *Adar derdê xwe ji kesî re nabêje, hema çi hebe berî nav dilê xwe dide. *Ez jî têdigihîjim ku derdekî wî heye, lê mixabin tenê berî nav dilê xwe dide û ji me re nabêje.

Berî nava xwe dan

bnr. Berî nav dilê xwe dan

Berî pêsîra hev dan

Bi fesadî hinek berî hevdan. Bûn sedema şerkirina hinekan. *Jixwe edeta Seyranê bû, heya hinek berî pêsîra hev nedana, nikaribû bisekine.

Berî ser hev dan

1. Ji bo lêdanê hadandin, fesadî kirin. 2. Bûn sedema têkiliya zayendî yan jî ji bo wê der-fet amade kirin. *Wî fêlbazî ew xort berî ser liev dan, xwîn herikî. *Wê jinikê axirî ew lawik ûjina cîranê xwe berî ser hev dan.

Berî ser pişta (yekî) dan

Li pey kesekî revîn, dan ser pişta yekî. *Zekî heya ber derê wî berî ser pişta lawê Baluulîn da.

Berî ser xwe dan

Bi kesekî re ketina têkiliya zayendî. *Deina ku mêrê wê diçû karê xwe, jinikê xulamê xwe her roj berî ser xwe dida

Berî û neqeb ji xelkê re man.

Mírate ji û tiştân girîng ji hinekên din re man. *înşelalı berî û neqebên wê ji xelkê re bimîitin. (nifir)

Bero ji çeftê (qalik) xwe derket, go: “Devî çerc ye!”

bnr. Berû ji qalikê xwe baz da û got: “Magî devî çawa ye!”

Beroşe got:“Ez qûnzêrîn im.” Hesikê got: “Ez di nav te de me.”

Yên ku beled in dizanin bê rewş çawa ye. *Yên ku bi rewşe dizanin, rastiyê dertînin holê. Beroçê got: “Ez qûnzêrîn im.Hesikê got: “Ez di nav te de me. ”

Bersiva xwe girtin

bnr. Cawa* xwe girtin

Berû da bizinc, dest avête qarçikê.

Carinan ketina heyra hinek derfet û berjewendiyên piçûk, dibe sedema ziyanên mezin.

* Beni da bizinê, dest avête qarçikê. Mahar çi dizanîbû ku ji bo kêfa şeveki wê ew qas belayê bînin sêrê wî.

Berû ji qalikê xwe baz da û got: “Magî devî çawa ye!”

.li esil û esasê xwe ıevîn an jî fedî kirin. *Berû ji qalikê xwe baz da û got: “Magî devî çawa ye!.. ” Dibêjin lawê Wesîleyê hingî ji Stenbolê hatiye ji bav û diya xwe re bi tirkî

dipeyîve.

Bervemiraz bûn

Li ber zewaeê bûn. Gihîştina dema zewaeê. *Keçê devê te li kevirê reş bikeve, tu çawa ji vî xortê bervemiraz re nifiran dikî?

Berx an jî beranbûn, kifş bûn

Xurtbûn an jî ne xurtbûn kifşbûn. *îro kî çi bibêje, vala ye, di wê roja pêçbirkê de kî berx e, kî heran e, wê kifş bibe.

Berx teslîınî gur kirin

Karê berevajî û pir bixeter kirin. *Ya ku wan kir jî maşelah tam tedbîr e ha (!), ma tu nabînî berx teslîmî gur kirine?

Berxa ber çêlekê, mala sermiyan yek, ava bû gelek.

Cilié ku lihevkirin û yekîtî lê hebe, bîn û bereketa wê jî zêde dibe. * Berxa ber çêlekê, mala sermiyan yek, ava bû gelek. Di malbatê de ku lihevkirin û hizûr hebe, her tişt geştir dibe.

Berxa li ber du ıııakan bûn

Xwedî derfetên zêde bûn. *Helbet pişta wê nayê erdê, her kes dizane ku ew ew berxa li ber du makaii e

Berxa ii ber koze bun

Ji bo yen ku nazik in û ji hela de û bavî ve zede ten parastin te gotin. *Xaltiya min, keçi-ka xwe ya piçûk xistiye berxa ber koze, nahele je biqete.

Berxa ii ber miye, vvek berane beriye

Ku de hebe, zarok he baştir peşve diçin û geş dibin. *De di jiyana zarokan de pir giring e. Lewma gotine: “Berxa li ber miye, wek berane beriye. ”

ßcrxik spartin gur

bnr. Berx teslimi gur kirin

Berxîbet kirin

Bi neheqî yek tawambar kirin. *Ya rastı, Gule zehf xebitî ku Rodî berxibet bike, le çi kir jî bi ser neket.

Berzeqî bfın

Li hemberî mezinan di nav helwestek neyînî de bûn. *Ev lawe Berzan wisa berzeqi biıye

ku derde wî nayi kişandin.

Berzurî Xwede bun

Lava kirin. *Diya Sîdare ji ber nexweşiya keçika xwe, lıer sibe berzûrîXwede dibû.

Beşera (yekî) xweş bûn

1. Moral xweş bûn. 2. Hedî hedî ji nexweşiye rizgar bûn. *Tu qet meraqan ıneke, ku Berfîn ku be û pe re biaxive de beşera wîjîxweş bibe. *lro min dît, beşera Gulıare xweş

biıye, rabûye pe jî.

Bcşervekirî bıın

Bifem û feraset bûn. *Min ji we re negot Zerîfe jineke beşervekirîye?

Betal vvetal gerîn

Vik û vala û bekar bûn. *Kare wî jî lıeta evare betal wetal gerîn e.

Betalî, xcrabnıalî

Miroven bekar û beemel, rewşa wan bi her awayî xera dibe. *Loma gotine: “Betalî, xe-rabnıalî. Hiııgî Nado bekar maye, aboriya wî jî morale wî jî û aramiya nıalbata wî jî xera

hûye.

Bete lıek kir, lıevalek ji xwe re çekir.

Her kes hempa û hunkufe weld xwe dibîne. *Bete lıek kir, lıevalek jixwe re çekir. Ewjî çû ew qasî geriya, hevalekî wekî xwe dît.

Bext je re tune bûn

Baweri pe nebûn. * Jixwe Remzî nıirovekî wisa ye ku tu bext je re tune ye.

Bext pe anîn

Bavverî pe anîn. *Min bext pe anî, male xwe sipartiye, le ew behext devket.

Bext pê liatin

Pê bawer bûn. * Her kes beşik bext pê tîne ku Rizgar karên wiha xerab nake.

Bext pê ncbûn

Bawerî pê nebûn. *Keça min tu çiqasî sefêk î, qet bext bi wî bedûm û bêbavî dibe? Bextê (yekî) girê dan

Zewaca keç an jî xortekî asteng kirin. *Wê jinika cezû bi nivişt û fêlfistikan bextê keça min girê daye.

Bextê (yekî) vebûn

1. Şans vebûn. 2. Ji bo zewacê derfetên nû derketin. *Şikir bextê min vebûye, van rojan karé min baş e. *Hîvron hema hema ber bipîrbûnê ve bû ku di dawiyê de bextê wê jî vebû.

Bextê mêran şewitandin

A rastî negotin. Bêbextî kirin. *Kuro lawo mirov bextê mêran ııaşewitîııe, tu çima wan qeneiyên ku wî kirine jî nabêjî?

Bextê (talihê) xelkê reş e, lê yê min reş û beş e.

Ji bo bâşansî û rewşa xerabtirîn tê gotin. *Ez ji qedera xwe ne razî me. Ezbenî min di jiyana xwe de rojeke xweş nedît, bextê xelkê reş e, yê min reş û beş e.

Bextê xwe avêtin

bnr. Bextê xwe xera kirin

Bextê xwe reş kirin

Nankorî kirin, bêbextî kirin. *Li ser vê baweriyê bextê xwe reş mekîn. Celadet Bedirxan Bextê xwe xera kirin

Li soz û peymana xwe xwedî derneketin, xayînî û qeleşî kirin. * "...mîna gotin û galgalên Hecî Silê ku bextê xwe xera kir, di fermana filehan de di sala 1915’an de ku Süryanî dibêjin ‘seyfo ', bext da gundiyên bêzar û neçar, piştre bi êmnatî ji çek Idrin û gundekî Suryaniyan bi kişumatî kuştin, kit ji wan nehiştin... ” Medenî Ferho

Bextewariya xwe pê anîn

Rewşa kesekî daxwaz kirin. *Ez jî bextewariya xwe bi wê demê tinim, lê mixabin êdî ew rewş bi dest min nakeve.

Bextreş bûn

1. Di hêla zewacê de bâşans bûn. 2. Di nav jiyaneke xerab de bûn. * Bextê vê keçîka min

reş e, ev mêrê sisêyan e ku dev je berda. * "Narîn bawer nedikir kıt bigihîje mal û dest bi girî dikir lê çawa bextê wê wisa reş e, hêstirên wê wekî ba û baranê dihatin xwar, çimkî xort ew nas nekii: ” Qado Şârîn

Bez girlin

1. Zengîn bûn. 2. Qelew bûn. *HecîXosrof wisa bez girtiye ku hesabê pez û dewarê xwe ew bi xwe jî nizane. *Maşelah takara stûyê Bedran wisa bez girtiye ku nazivire.

Bez spartin pisîkê

Ji bo rewşa berevajî û helwesta çewt tê bikaranîn. *Heyran we bez spartiyepisîkê, îja hûn katine gazinên xwe dikin.

Beza nıirîşke, heta kadînê

Her kes dikare heya derekê bireve û xwe biparêze, ji wê bi şûn de çi ji dest bê dikare bike.

*Ew feqîrê Xwedê wê heya kengê xwe biparêze? Beza pisîkê jî lıeta kadînê ye.

Bezê li ser dil helîn

1. Gelekî xemgîn bûn. 2. Pir jar bûn. *Çima ku keça wî bi yekî mirtib (Roman) re revî, bezê li ser dilê Hemdiya Iteliya, ket rojeke reş.*Piştî nexweçiyê bezê li ser dilê Hevgulê lieliya û Icoinek hestî ma.

Bê anî, babelîskê bir.

bnr. Bayé anî, bagerê bir.

Bê di aliyckî re lê xistin, di aliyê din re derbas kirin

Pejmürde, perişan û bêsitar bûn. *Xaniyê wê wekî çadireke peritî ye; ba di aliyekî re lê dixe di aliyê din re derdixe.

Bê malê, malxweyê malê, neyê malê qeda salê.

Bibe wê baş be, lê nebe jî ne xem e. *Weleliî ez kurt dibêjim: Bê malê, malxweyê malê, neyê malê qeda salê.

Bêbav bûn

1. Zalim û bêînsaf bûn. 2. Esil û esas belî nebûn. *Fesîhê çi bêbavek e, zilma ku li zarokên xwe dike nayê gotin. * Remezan yekî bêbav e, ji ku hatiye û kurê kê ye ne kifş e.

Bêbcxt bûn

Bêbawer û bêewle bûn. * Min çend caran ji te re got ew mirovekî bêbext e pê bawer nebe? Bêbingeh bûn

Vala û pûç bûn. *Erê Mihemedê Reşo xweş diaxive, lê gotinên wî bêbingeh ht.

Bêceger bûn

Newêrek bûn. *Rûışen wisa bêceger e, ne bi tenê bi şev, carinan bi roj jî newêre here hinek cihan.

Bêcili û bêwar bıııı

Bêmal û bêsitar bûn. *Belengazê Cimo ew qasî dixebite lê hê jî bêcih û bêwar e.

Bêçav û bêrû bûn

Bêheya û bêterbiye bûn. *Ev lawê min bûye bîst Ci yek sali, hê jî bêçav û bêrû ye. Bêdeng mirin

Haya kesî ji mîrina yekî nebûn. *Rehmetiyê Fazilê Zeyno wisa bêdeng mir ku qet der û cînarjî pê nehesiyan.

Bedcııg bûıı

Ji bo kesen sernerm, zede napeyivin û di hale xwe de ne û te bikaranîn. * “Mirovekîpir-bej nebû. Bedeııg bû. Le bele bederıgiya wî, bedengiyeke rûnıet û serbilindiye bû...” Rojan Hazim

Bedeııg ıı belies man

Denge xwe dernexistin. Tu helwest nîşan nedan. *Hesene Seyre li hemberî wan benamû-san bedeııg û belies ına.

Bederd û bckul bûn

Pirsgireken girîng tune bûn. *Çi telaşa Sevdin e, mirovekî bederd û bekııl e. Dinya bişe-wite gıtrzek gîlıaye wî naşewite.

Bedev û beziıııan bûn

Ji bo miroven bedeng, nerm û sist te gotin. *Zavaye Xelef e piçûk mirovekî bedev û bezi-ıııait e.

Bcdilî bûn

Dil nexwestin, nehecibandin. (Zedetir ji bo tekiliya keç û xortan te bikaranîn). *Her çi qas Nîgar bedilî bû jî le bave ew bi zori da meı:

Bcdiran bûn

bur. Bejehr bûn

Bedîıı û beînıan bûn

Zalim û xedar bûn. *Çûye Hece jî, le Hecî Sebrî mirovekî bedîıı û beînıan e.

Beedcb û beeı kan bûn

Re û dirb nezanîn. *Bi van miroven beedeb û beerkan re ka em çi dikarin bikin?

Beeıııel bûn

1. Jar û lawaz bûn. 2. Bekar û beşixul bûn. *Zaroka Dîbaye wisa beeıııel e ku, tu dibejî damara rûviyaji qûıne kişandine. *Ji ber ku ııezîkî şeş nıehan e Delîl beeıııel e, zaroken wî perişan in.

Beesil û befesil bûn

1. Esil û esase yeke kifş nebûn. 2. Bebingeh bûn. *Ev zavaye İzet mirovekî beesil û befe-sil e. *Hate xuyan ku ew gotinen ku wan cligotin, henıû jî t işten beesil û befesil in.

Bcewlcd û betewled bûn

Bezarok bûn. *Ew qas nıal û nıilke Zal lıeye, le mixabin bi xwe jî beewled û betewled e.

Befesal le xistin

Pır bı bandor le xistin. *Xelîl derbeke befesal li Zeydatı xist. Zeydan he jî bi ser xwe de

nebatiye.

Begav İliştin

Mecbı’ır kirin. *Zerdaye bi waıı kirinen xwe ew begav lıişt ku we yeke bike.

Béguman bûıı

Ji bo kesé ku qencí jé nayé û alîkariya tu kesî nake té gotin. *Ew mirovekî wisa béguman e ku ji yén herí hewcedar re jî xwe aciz nake.

Béguman man

Béderfet û béhéví man. *Mirov ku begıımmt ma pir zor e.

Begurçik bun

Bécesaret bûn. *Ew yekî begurçik e, ma ew qet bi we re té?

Béhefsar bun

İmi: Béser û béber bûn

Bclıefsar İliştin

Béserí û beredayî hîştin. *Jixwe birayé wé tune bûn, pişti ku have we jî mir, Safînaz tam béhefsar ma.

Belıemdî xive xcbcr ilan

Di deıka axaftina xwe de nebûn. * “Lé ez herime mektebe, bavé min neyé? Béhemdí xwe nıin gote cliya xwe. ” Emeríké Serdar

Belıesab bûn

Bédenge û bémézín bûn. *Ma tu nizam Rosto mirovek belıesab e, dé çi bike kifş nabe.

Belıesab û bekiteb bûn

Bepâşk û bésístem bûn. * Medenî yekî béhesab û békitéb e, wé çawa bibe mal û hal?

Belıiş ketin

Ji xwe ve çûn, hay ji xwe tune bûn. *Zekiya çawa ku ew xebera reş bihîst, henıa di cihé xwe de belıiş ket.

Be je lir bûn

Béhéz û bébandor bûn. *Piştî ku eşîra wan ji bajér derket, malbata Xelílé Pérüza béjehr bû. Bekar û béemel bûn

Vala û bâşixul bûn. *Ew mirovekî békar û béemel e, heya évaré li qehwexaneyan e.

Bekaro, dil li male saro

Kesén békar û béemel ji ber ku nikarin alikariyeké bikin, ji mala xwe jî sar dibin.

* Bekaro, dil li nıale saro. Hiııgî ji kar derketiye, desté Diyar ji malbaté jî sar bîıye.

Békelek û gemí li ave siwar bûıı

Ji mirovén pir bimerîfet û pékhatí re té gotin. *Ew mirovekî wisa ye ku, békelek û geınî li ave siwar dibe.

Beni al û béwar bûn

Békes û bécih bûn. *Celîl mirovekî bémal ñ béwar e.

Beıned (bfın)

Sine (sene) şikestin. Moral xerab bûn. * “Li ser benıeıliya hevalan edî min nexwest li wir bimînim. " Osman Sebrî

Bemefer ıııan

Bekeys û bederfet man. *Dema kıt we ez wisa li nîve re lıiştinı, benıefer manı û desti nıin ji esnıanan qetiya.

Bcmeyuıenet (bûn)

Re û diıb, edet û tore nezanîn. *Tu dixwazi, le ez bez ııakiııı bi wîbemeymenetîre bibim kiriv. Benıejî bûn

Beaqil bûn. *Keçika inin qet ji vî biraye xwe nexeykle, ew mirovekî benıejî ye.

Beminet bûn

1. Betirs bûn. 2. Hewcedar û deyndare tu kesî nebûn. 3. Bihurıııet û beterbiye bûıı. *Baran nıirovekî beminet e, qet ji tıı kesî re serî natewîne. *Faris beminet e, kes rıikare wî tawanbar bike. *Çi dibe bila bibe, dive li lıemberî xezüri xwe wisa beminet nebûya.

Benan û beav bûn

Feqir û xizan bûn. *Korayîji mala Qasim Begi ku îro benan û beav maye.

Benan û bexwe bûn

Bewefa û bebext bûn. *Hav ji Xelîl lıebiıı, ew kesekî benan ıı bexwe ye.

Benav bûn

Benav û deng, bereng û benasname bûn. *Bingelıa radeya doza me ya îroyîn, beguman şehîden benav in.

Beperde bûn

Beşerin û beheya bûn. *Elo mirovekî beperde ye, fiştin nedîtî dike ûı dibije.

Bepere û bemiz bûn

Di hela abori de di nav rewşeke xeter de bûn. *Qet mereqan neke, ewyekî bepere û bemiz

e. Ma wi bi ku de here?

Bepişik bûn

Tirsonek bûn. *Evdilkerîmi reben bi tene kıtrekî wî beye, ew jîyekî bepişik e.

Bepişt bûn

Bekes û tene bûn. *Heke ez mirovekî bepişt nebûnuı, niha ew hatibûn bal min.

Beyonı û beoxir bûn

bnr. Bexer û beoxir bûn

Bcqanün û bezagoıı (bûn)

Tu rebaz û reçik tunebûn. *Di ııav we rewşa beqanün û bezagon de bûn çawa dikarin qala demokrasiyi bikin?

Beqevd beşert bfın

Tu mercek tune bûn. Begotin û bebervedan (îtîraz) bûn. *Gerilayan di sala hezar û not û nehan de beqeyd û beşeri agirbes pekaııîn.

Beqeyd û bebend bûn

Bi sere xwe bûn. Serbest û azad bûn. *Ji wîre çi? Ew mirovekî beqeyd û bebend e, dikare here her deri.

Beqeys û beqirar bûn

Bebiryar û berez bûn. *Mirov dikare bibeje kujiyaııa beqeys Cı beqirar, di heman deme de jiyanek beber hem e jî.

Beqeza û bebela bûn

Bepirsgirek û paqij bûn. *Ma jiyaneke beqeza û bebela ji bo ke gıuıcav e?

Bcqulbe bûn

Behawa bûn û bawerî pe bûn. *Xelo mirovekî bequlbeye, tu çawa bi wî bawer dikî? Beqnlp bûn

Bebawerl û bere bûn. *Ewyekî bequlp e, tu qanûrı û zagoneke wî tune ye, eman pe ewle nebe. Beıe bûn

Wekî edet ıı toreyan nebûn. * Ev zavaye Silto mirovekî bere ye, tu çi bejî je te hevîkirin. Bere man

Tu çareseriyek nedîtin. *Ji we deme bi şûın de ez bere manı, nıin ııizanîbû ku ez çawa bikini. Beretî kirin

Çewtî û beusûlî kirin. *BeIe her kes çewtiyan dike, leya ku waıı kirjî tanı beretiyeke eceb kir. Berû bûn

Bear û beşerm bûn. *Kes wekî vî Iawe Silo berıı nîn e. Ne ji mezinan, ne jî ji piçûkan vedikişe.

Beser û beber bûıı

Besazûman û tevlihev bûn. *Min ji weperwerdehiye fem nekir, zede beser ıı beber e.

Beseri û beşıln çûn

bnı: Beseri û beberate çûn

Beşerî û beberate çûn

Benîşan, beşahad û beîspat winda bûn. *“Ye bexeta hate kuş t in, e dîl girtin beser û beberate çûn, e Ava Reş ber xwe bir, e ji birçiya li sere çiyayan mir. ” Rizaliye Reşît

Beşerî û beberî man

Bexwedî û bereveber li hole man. *Bav na, le dema ku dayîka zarokan dinıire, zarok beşerî û beberî U lıole diminin.

Beşerî fı bébini (bûn)

1. Pir mezin bûn. 2. Tevlihev û belawela bûn. *Amed bajarekî beşerî tı bebinîye. *“Ji levan ecibtir ew bû ku ew xelkén beser îı bébirt ti de derbas dibûn... ” İbrahim Ehmed

Beşerî û beçav bûn

Hov, nenazik û tenegihîştî bûn. *Ew yeki beşerî û beçav e. Ji te tika dikim, xwe neke hevalé wi.

Beseri û beçav xwe avetin nav ...

Bi awayekí netekûz nezîk bûn. * beşerî ît beçav xn’e avete nav wî kan, loma jîpek neani.

Beşerî û bekeıî bûn

Bepergalî, û besîstem bûn. *Wé ınalbata beşerî û békeríjixwe re çi kiviye ku ji nıe re jîbike?

Beşerî, xwe le qewimandin

hm: Xwe le asé kirin

Beşert û şurid bûn

bur. Béqeyd û bâşert bûn

Beşerman dikin lıebanan, lingén xwe di hingilan de derdixin.

Mirovén bâşerm tu çawa bikî, wé bi awayeld béariya xwe bidin xuyandin. *Çareya wé nîn e, beşerman dikin lıebanan, Ungen xwe di hingilan de derdixin.

Beşewr ıı bébéwr (bûn)

1. Hay ji hev û din tune bûn. 2. Di navberé de tu soz û peyman tune bûn. *Vi birayé min heıııa beşewr ñ bébéwr çiı ket nav bazirgaııiyeke wisa giraıı. *Qet nîvekarî wisa bâşewr û bébéwr dibe?

Beşivan çerin, bexwedí mezin bûn

Béperwerde û béré bûn. *Ew lawé Osmané Hıısniye Paşe Keçan é navîn, weki hespén éxrí, beşivan çer iy ay e û bexwedí nıezîn bûye.

Bótewi û belıefsar bûn

hıır. Beşivan gérin, béxwedi mezin bûn

Bexér û beoxir bûn

Jé xirabí û nepakî hatin. *Mistoye Berzan ıniroveki bexér û béoxir e. Roja ku derkeve piş ırıirov, ew roj reş dibe.

Béxwedi û bésermiyan bûn

Bémezin û béréber bûn. *Xir ji wi keçiki naye, ew di ınaleke bexwedí û bésermiyan de mezin bûye.

Béxweyí û béxwedan bûn

Békes bûn. * Jixwe kal îı baven wi ji hila Kurdistana Irani ne, loma wisa li vir béxweyí lî béxwedan e.

Béxwín bûn

Bébext, bébawer û xayín bûn. *Hecî Elî mirovekî béxwín e, ew nakeve nav doza welat.

Béxwín û goşt bûıı

Pir jar û lawaz bûn. *Piştî wé nexweşiye wisa béxwín û goşt bû.

Bézar û beziman (bûn)

Sefil, bédeng û belengaz bûn. *Ez tenegihîştim, ew ji wé keçika belengaz a bézar û bezi ma ıı çi dixwazin?

Bézirav bûn

brır. Bepişik bûn

Bézirne reqisín

Ji bo pekanîne amade ye û ji bo wé jî li pey hincetan e. *Mûso zéde li sedemanjî nagere, camérí hema bezime direqise.

Bézuriyet bûn

brır. Béewled û bétewled bûn

Bear ji çi ar dike, kunıe xwe tim xwar dike

Ji béaran re hewa tim xweş e. *Fazilé qebrax helbet    şerm    nake.    Ma    béar ji çi    ar dike,

kunıe xwe tini xwar dike.

Bebavtî kirin

Kare ne li ré kirin. *Bahadîn li hemberî jiña xwe bebavtî kir.

Bébext derketin

Bi yekî bawer bûn lé bawerí vala derketin. *Me got mirov e, însaıı e, em pe ewle bûn, lé ew jî behext derket.

Bébextí avetiıı (yekî)

bnr. Bébextí té de anîn

Bébextí li (yekî) kirin

Bérétí û xayíní ji yekî re kirin. * “Ma qey bav û kalén    me di riya şaş û    çewt de bûne? Na

kes nikare vé beliextiye li wan bike. " Feqî Huseyn Sağmç

Bébextí té de anîn

Bi neheqí yek tawanbar kirin. *Béhextiya ku wé di min de anî, ez tu caran ji bîr nakim. Beçar man

Çareserî nedîtin. Di nav tengasiyé rizgar nebün. * "Soz didim ku nehélim penüsa min zuha bibe û beim vede, pénúsé digel tivingé bikini yara jiyana xwe. Hew binıîniın xemsar, neminim beçar. Diljiyan

Bédengan diya pirbéjan gaye.

bnr. Keran seré pirbéjan jé kiriye.

Bêgumanî kirin

Alîkarî nekirin. * Di wê tengasiyé de divê Xelîl ew qas bêgumanî nekira.

Bêlin bi ser ketin

hm-. Ba ji ber çûn

Bêlin di qûnê re derketin

Pir betilin, di nav zor û zerpê de man. *Xemgîn heta ew bar bir wir, bêhna wî di qûnê re derket.

Bêlin liatin ber (yekî)

Westa xwe hildan, rehet bûn. * "Em çil salî li Sûsizê man. Ein bûn xwedî mal-halê nû. Bêhna me haie ber me, lê bextê me li wê derê jî lê neanî. ” Rizaiiyê Reşît

Bêlin ... hildan

Di derkê de bûn. *Ew lai bêhna berjewendiyekê liihle, tu car dev jê bernacle.

Bêlin lê çikandin

bnr. Bêhna fısan bi ser xistin

Bêhn lê teng bûıı

Sebr û aram kêm bûn. * "Tu bi xwe jî dizanî bêhn li ittin teng dibe û xwe nagirim. Di dawiyê de dilê hemû hevalan ji min elimíne. ” Osman Sebrî

Bêhn pê derketin

Pê hizûr ditin. Rehet bûn. * Bêhna wê lier bi Rosto derdikeve.

Bêhn rakirin

bnr. Bêhn hildan

Bêhn xweş bûıı bııı: Dil vebûn

Bêhnefiskî kirin

Xinisî kirin. Bi dizî û neyînî nêzik bûn. *Her kes dizane ku Zekîji Aso re bêhnefiskiyê dike. Bêlin hatin ber

Rehet bûn. *Piştî ku lawên wî mezin bûn, bêhna Xalê Remo hat ber.

Bêlin hildan

Işareta tiştekî hildan. Şop ditin. *Jixwe ev çend roj in kifş ku wan bêhn hildane,

dibêjin îro jî ew zeft kirine.

Bêlin lê çikandin

bin: Cih lê teng kirin

Bêlin lê çikîn

1. Ketin rewşeke teng û dijwar. 2. Nefes derneketin. *"Ew her dipirsin û dixwazin her

tiştî, cligel her celeb kît-kîti bizanibin. Yanî ew bîhn li nıin diçilcînin." Mehmed Uzun *Heta ez derketim we jore belııı li ıııiıı çikiya.

Belin pe derketin

Pe rehet bûn, je hezkirin. * Belıııa Ape Manıoste lıeına bi her dıı neviyen wî derdikeve. Behnteng bûn

1. Bearam bûn, aciz bûn. 2. Pir betilin. *Zede bi ser Cangule de neçin ew pir behnteng bûye. *Çend rojan bi vî awayi hev du gerandin, her du ji westayl û behnteng bûn. Feqî Huseyîn Sağnıç

Behna barûde li poze (yekî) ketin

Pır hers bûn. Ji şer û belaye re amade bûn. *Dîsa behııa barûde li poze Zoro ketiye dike borebor.

Behna bîso je hatin

Şik û guman je çebûn. *Guneh di stûye gotiyan de be, le li gorî ku dibejin, der bare we diziye de behna bîso ji Cehulete Cenışît te.

Behna ceheneme (pîs) ji deve (yekî) hatin

Ji ye zarçors û kufırbaz re te gotin. *Wî kûçike Lezgîn nedin xeberdan, behna ceheneme ji deve wî te.

Behna gû ji deve (yekî) hatin

bnr. Behna ceheneme ji dev hatin

Behııa kiz te ji mala diz

Her kar û pişe li gorî naveroka xwe encam dide. * Behna kiz te ji mala diz. Her kes bi çi re nıijııl be, weld we bandore dide dora xwe.

Belıııa şîr ji deve (yekî) hatin

Piçıık û betaqî (tecrübe) bûn. *He behna şîrji deve wî te, ew çi zane dinya di ku re hatiye, û we di ku re here?

Belıııa Usan bi ser xistin

Di rewşeke zor de hiştin. Westandin. * Serhat û Fadil gulaş girtin, Serhat behna tir û fisaıı bi ser Fadil xist.

Belıııa nan ji male nehatin

Pir xizan bûn. *Iıışelalt belıııa ııaııji mala te neye.

Belıııa (yekî) teng kirin

Aciz kirin. Asteng kirin. *Cindo belıııa Çimene teng kiriye, le ne mafdar e.

Belıııa xortan je hatin

Gihîştin radeya xortaniye. *Şikir edi belıııa xortan ji Mirade biraziye nıin te. Ji bo biraye nıin jî de bibe piştgir.

Bchna xwe berdan

Westa xwe hildan, piştî hinek xebat an ji dijwariyê rawestîn. *Evdal ew qas saet xebitî, le bi tenè carekê bêhna xwe berda.

Bêhna xwe fireh girtin

Bi sebir û bi aramî tevgerîn. *Heke Kejê di wê serdemê de bêhna xwe fireh negirta, tu bawer be niha em ne di vê radeyê de bûıı.

Bêhna xwe jê girtin

Ji kesekî xeyidîn. Ji têkiliya kesekî revîn. *Ev çend roj in ku Sercan bêhna xwe ji Keleş digire.

Bêhna xwe stendin

Bêhnvedan, westa xwe hildan. *Koçeran nêzîkî zeviya me du roj an bêhna xwe stendin û dû re çûn.

Bêhna xwe vedan

Navber dayîn. Rehet bûn. *“Di rê de li ber dîwarekê rıınişt, da ku bêhna xwe vede. ” Nizar Mehemed Seîd

Bêhna xwe vekirin

bnr. Bêhna xwe vedan

Bêhna xwînê hilkirin (hildan)

Di nav hewldanên bixeter de bûn. Nêzîkî qeza û belayê bûn. * "Wî carekê bêhna xwînê hilkiribû îı talaşa xwe tu kesî nedigirt. " Musa Vazgali

Bêînianî kirin

Bêînsafî û bêdadî kirin. *Wêjinikê bêînianî kir û ew keçika ciwan da wî mêrikê kal.

Bêje bêje /imane te direj e.

Ji bo kesên rezîl tê gotin. *Bêje bêje, zimanê te dirêj e. Her kes dizane tu çi yî û çi nîn î.

Bêje bimire bimire, bêje biniîne bimîne.

Tu car ji gotina yekî derneketin. *Serokê tevgera azadî ya kurd, çi bibêje ew e; bêje bimire bimire, bêje bimîne bimîne

Bêminetî kirin

Li hemberî başî û qenciyê helwestek ne baş nîşan dan. *Di dawiyê de li hemberî bavé xwe ji bêminetî kir.

Bêhna xwe dan

bnr. Bêhnvedan

Belıııefişk dan xwe

Hêrs bûıı. *Wisa behnefişk didane xwe ku ez tirsiyam, min got wê eseh serê xwe têxe belayê.

Bêiiainûsê ilmê xwe bûn

Di karê xwe (yê xerab) de pir serkeftî bûn. *Weleh bi vê bi wê nizanim, lê divê em hemû qebûl bikin ku mêrik bênamûsê ulmê xwe ye.

Bêperdetî kirin

Karê bêrê û bêûsil kirin. *Ew helwesta Selîm a li liemberî meta wî, bi rastî jî bêperdetî bû.

Bêrîka xwe tijî kirin

bnr. Tûrê xwe tijî kirin

Bêserî bordan

Serbest berdan. Bi serê xwe hiştin. *Min lê nihêrî ku nabe, hema min bêserî berda û çû.

Beş liât serê nialdaran, avêtin seré jaran.

Her dem neheqî û nepakî tê serê feqîran. *Qedera feqîran e, tim barê herí giran dikeve ser mile wan. Bês liât serê nialdaran, avêtin serê jaran.

Beşîr bun

Ne dirust û ne bawer û bêesil bûn. *Ew mirovekî bêçîr e, çi bibêjî ji wî tê.

Bêvil ne paqij bûn

.Ti bo kesên ku bi karên neyînî re mijûl dibin tê gotin. *Erê heyran tu Bedir peşniyar dikî, lê tu jî dizanî ku bêvila wî ne paqij e.

Bêvila xwe daliqandin

bnr. Pozpirçî bûn

Bêvila xwe girtin

bnr. Bêvila xwe hildan

Bêvila xwe hildan

Ji kesekî xeyidîn. *Herhal jinayî jê re hin tişt gotine, ev çendek e leu Selîm bêvila xwe ji min hildaye.

Bêvila xwe lê lıil kirin

Neecibandin. *Hemdeinê lawê min çawa ku li çav wan kincan ket bêvila xwe lê hit kir.

Bêvila yekî miz dan (pozê yekî miz dan)

I. Li yekî xistin, an jî eşandin. 2. Di heqê yekî de derketin. *Cindî çend xortên xwe şandın peş Faro û bêvila wî mizdanê da. *Rewşeni zehfxwe gir dikuşt, lê Evînê bêvila wê miz (la.

Bêvil li axê ketin

1. Mirin. 2. Ketin nav rewşeke pir xerab. *Nifirên meta Horé qebûl bûn. bêvila Faroyê Dizek li axê ket. *Ew kirinên Wehîdê jê re neman, bêvila wê wisa li axê ketiye ku kes

nikare wê ji wî derdî xelas bike.

Bêvila xwe bilinil kirin

Xwe qure kirin. * Van rojan Xelîl wisa bêvila xwe bilinil dike ku tu dibêjî qey kurê Kor Hisêyîn Paşa ye.

Bêvila xwe hildan

Ji kesekî xeyidîn. *Ez nizanim Emin çi bihîstiye, ev çetıdeke bêvila xwe ji ıııiıı hildaye.

Bêvila xwe kirin

hnr. Pozpirçî bûn

Bêvila yekî fırikandin

bnr. Bêvila yekî mizdan

Bêvila yekî gemirandin

bnr. Bêvila yekî mizdan

Bêxwedêtî kirin

Neheqî, zilmkarî û xirabî kirin. *Heke Kamil Axa bêxwedêtî ııekira, ew lawik wê ji wî cezayı xelas bibûya.

Bêxwedî û bêkes bûn

bnr. Bêxwedî û bêxwedan bûn

Bêxwîn bûn

Bêxîret û bêbext bûn. *Zohatê Xelîl tam mirovekî bêxwîn û bêşeref e.

Bêxwedî û bêxwedan bûıı

Bi tena serê xwe, bêçare li holê man. * Bi rastî jî di nav sistema feodal de bêxwedî û bêxwedan bûn rewşek bixeter e.

Bêyî (werî) derî ji te re vekirive, herí rê ji te re vekirî ye.

Tu çi dilcî serbest î. *Min carekê got: “Bêyî derî ji te re vekiriye, Iterî rê ji te re vekirî ye.” Dû re pir poşman bûin, lê ew bû çewtiya jiyana min a herî mezintirîn.

Bêyî dilê xwe peyîvîn

Wekî daxwaza negotin. * "Te digot qet bêyî dite xwe dipeyivî. Dengê wê û peyvên wê şikil dida rùyê wê yê ku ji tariyê baş nedixuya. " Ibrahim Seydo Aydoğan

Bêyî liev tasek av venexwarin (Bêyî lıev firek ava sar venexwarin)

Dostî û hevaltiyeke ji dil domandin. *Memê û Nûro ji hev du re wisan in ku bêyî liev tasek av venaxwin.

Bêyî hev loqek (pariyek) nan nexwarin

bnr. Bêyî hev tasek av venexwarin

Bêyî lıev neqedandin

Zehf zêde bi hev du ve girêdayî bûn. *Ew lier du jî wisan in, bêyî hev naqedînin.

Bêyî mala me, tê bibînî halé me.

bnr. Were mala me, bibine rewşa me.

Bêyom û bêpêpar bûıı

bnr. Bêxêr û bêoxir bûn.

Bi ad û wade

Bi soz û qirar (sond). *Bi ad û wade, heke careke din jî tu wihe derkevî peş min, ez gune-hê xwe bi te nayînim.

Bi agir re lîstin

Bi karên xeternak re mijûl bûn. *Minji wî re got, heyran tu bi agir re diiïzî, lê tegihîşt.

Bi agir paqij kirin

bnr. Bi agir şûştin

Bi agir şûştin

Ketin revvşeke xerabtirîn. *Bê jinikê tu bi agir bêyî şûştin. ma te nikaribû dest biavêta destê qundaxa min? (nifir)

Bi agirê (yekî) şewitîn

Ji ber sedema hinekên din ziyan dîtin. *Xwedê jî dizane ku tu sûc û gunehê wî tune bû, lê hema ew bi agirê Sofi Silênian şewitî.

Bi ahûzarê çûn

Jiyan di nav eziyet û bêaramiyê de derbas bûn. *Erê ew q as sal jiya, lê mixabin ew jiyana wî hemû bi ahûzarê çû.

Bi aliyekî dev xeber dan

Gotina xwe ne ji dil û bi ne bi awayekî zelal gotin. *Wê bi aliyekî dev xeber da, lê min

fëin kir ku arınanca wê çi ye.

Bi aliyekî din de ba dan

1. Dev ji soz û biryarên berê berdan. 2. Ji kar an jî pêkanîna tiştekî revîn. *Rast e, me berê li hev kiribû, lê Mehmûd dû re bi aliyekî din de ba da. *Tam di dénia xebatê de, Zerda bi aliyekî din de ba dide.

Bi axûrê xwe de rîtin

bnr. Bi dîwarê xwe de mîstin

Bi av û donê xwe qijilîn

Bi xwe debara xwe kirin. Bi xwe rewşa xwe îdare kirin *Zêde pêwîstiya kesekî nîn e, ew bi xwe bi av û donê xwe diqijile.

Bi ava danûyan bihecîn

1. Di ber tiştekî pûç de xisareke mezin dîtin. 2. Firşik teng bûn, bêsebrî kirin. *Ew bêşans li wir jî bi ava danûyan behecî. *Heyderê Tircunî hema ji bo tiştekî piçûk jî bi ava danûyan dibehece.

Bi ava golegeniyan te xwarin (vexwarin)

Milayîm û lilıevhatî bûn. * Kî hehe dikare pe re debare bike, ew keçeke wisan e ku bi ava golegeniyan te xwarin.

Bi ava zemzeme şûştin

Paqi j kirin, ji xeta û gunehan dûr xistin. * “Yek galgaleke ku dile min pe xweş bibe heta niha ji deve wî derneket. Tu dibejî qey ew bi ava zemzeme katiye şûştin û ez heranı, geni û lewiti me. " Ronî War (qerf)

Bi ave ile çûn

1. Gelekî erzan bûn. 2. Vala çûn, beker bûn. *Bave min erebeya ine firot, le hema bi ave de çû. *Ew qas ked û zehıııete meta min t ev bi ave de çıt.

Bi ave re çûn

Beker û vala çûn. *Heyfa we keda min ku gişt tev bi ave re çû.

Bi barane re hatin, bi lelıiye re çûn

Ji bo tişten demborî ku pekhatina wan ji ji hole rabûye te bikaranîn. *Jixwe tiştekî bebingeh hû; bi barane re hat, bi lelıiye re çû.

Bi barek Quran sonıl bixwe, kes je bawer nake.

Ji bo kesen derewîn te bikaranîn. *Ya rastî, ew Tajdîıı barek Quran sotıd bixwe we/elii ez dışa jî je bawer nakiın

Bi bave x\ve nedan

Pir je hez kirin. Rûmeteke zede dan. *Rast e, dike şer, le dide, le îro dike şer, sibe dîsa bi bave xwe jî ııaıle.

Bi baye beze çûn

Pir bi lez û bez çûn. * “Di sikura xaniyan re cjıılibî ser Newala Kanoşka. Bi baye beze li kendale Alkîse qiyame bû " Adar Jiyan

Bi baye re hat, bi barane re çû.

bnr. Bi baye te bi barane diçe

Bi baye te bi barane diçe.

Ji bo tişten beked û bezehmet û demborî te gotin. *Tişten wisa ku bi baye ben û bi barane

herin jî wisa dibin.

Bi benekî xav yek gire dan

Yek xistin rewşek neyînî yan jî eletewş. * Resul bi benekî xav Rihan gire daye, rebene nizane ku çawa bike.

Bi ber bave dile xwe ketin

Di bin bandora hesten xwe de man. *Ez îro bi ber baye dile xn’e ketime.

Bi ber baye (yekî) ketin

Di bin bandora yeki de man. Wekî daxwaza kesekî kirin. *Heke Nur an bi ber baye Besé neketa, niha ev rewş ne rewşa wê bû.

Bi ber bê de berdan

Vala çûn, pûç bûn. * “Di xortaniya xwe de, hêza afirandina ku di dilê wî de dikeliya, bi nivîsîna romanên erzan ku îro jî tu kes pê nizane, bi ber bê de berda. Osman Ozçelik

Bi ber guh ketin

Bi awayekî ne zelal bihîstin. *Nizanim kê niçandiyê, lê xuya ye ku ev yek bi ber guhê Zeynelebdîn jî ketiye.

Bi ber ketin

Tâgıhîştiıı. fêm kirin. *A rastî Zozan zarokek jîr bû, loma jî zû bi ber diket.

Bi ber lehiyê ketin

Ketin rewşeke pir xeternak. *Xwedê kesî nexe wî halî, malbata wî tev de ji ber wî deynî bi ber leliiyê ket û perişan bû.

Bi ber pişika xwe ve çûn

Xwe qure kirin, zêde hesibandin. *Ew îro bi ber pişika xwe ve diçe, lê bawer im ku ew ê

jî di dawiyê de poştnan bibe.

Bi berxtî têr şîr venexwar, bi kavirtî ter gîha nexwar.

Ji bo kesên ku jiyana wan di serê serî de di nav zor û dijwariyê de derbas bûye tê gotin. *Roja wî ya reş, îro dest pê nekiriye, wî bi berxtî têr şîr venexwar, bi kavirtî têr gîha nexwar.

Bi bextê mêrê berê

bnr. Bi qewl û qirarê mêrê berê

Bi bêhna lingê hepsê revîn

Ji tirsan bi lezgînî revîn. * De ma ku wan ew çekên agiravêj dîtin, bi bêhna lingê hepsê revîn

Bi bêjingê dan hev, bi seradê belav kirin

Bi dijwarî berhev kirin, lê bi hêsanî xerc kirin. Bi ya xwe nezanîn. *Karê Zozanê jî wisa eletewş e, bi bêjingê dide lıev, bi seradê belav dike.

Bi bêjingê av anîn

Ji karên pûç re tê gotin. *Ya rastî ev helwesta Zinarjî hema bi bêjingê av anîn e.

Bi bêvila (yekî) girtin

Xistina bin bandora xwe. * Qet destê xwe medê, Mendo wisa bi bêvila wê girtiye ku nikare xwe bilebitîne jî.

Bi bin ketin

Têk çûn, şikestin. *Em bi bin ketin. Ev kar zêdetir girêdayî hêz û qewetê ye.

Bi bin erde ketin

Pir fedî kirin. * Pişti wan gotitıen xwe yen şelişî Mexpiile kenge ku li çav Berfo cliket, we waive kıı bi bin erde diket.

Bi bihaye îmana xwe gotin

Gelekî biha fııotin. *Hecî Kerem, zivistane debara heywanan bi bihaye îmana xwe dibeje.

Bi bihaye misqaleke nebûn

Ji bo tişten pir piçûk û benirx te gotin. *Tu bawer bike ew kirinin wî li ba min bi bihaye misqaleke jî nîıı in.

Bi boçika xwe lîstin

1. Bitrî bûn. 2. Pır şa bûn. *Ew wisa bi boçika zwe dilîz.e, le wi rojeke bikeve jer. *Ji ber

ku Seı kar zanîngeh qezenc kiriye, malbata wî bi boçika xwe dilîze.

Bi boçika (yekî) girtin

Keys û fırsend bi dest xistin. * Serdar bi boçika Bager ancax girtiye, qet wî berdide?!

Bi cane xwe ketin

Pir hers ketin. Ziyan dan xwe. * "Ez e rasterast bi çolaıı bikevim! Har bibim û bi caııe xwe bikevim!.. ” Sedat Yurtdaş

Bi celıeneme şad bûn

Çûn ceheneme. Mirin. *Wî gelek mirov işandin, loma wisa zû bi celıeneme şad bû.

Bi cere yekî din (xelke) çûn ave

Li gorî dîtin û daxwaza yekî din kirin. *Jixwe tu ku bi cere yekî din lıerî ave, kari te tu car bi ser nakeve.

Bi cilı anîn

Pek anîn. * Mirov ku tiştek got, dive bi cilt bîııe.

Bi cilı ve hatin gire dan

Ji ber nexweşiyeke ji cih derneketin. *BeIengaze ape min ji ber linge xwe ye şikestı, ev çend nıehin ku bi cih ve batiye giredaıı.

Bi cila caııe xwe re li hev nekirin

bnr. Bi cila cane xwe re şer kirin

Bi cila caııe xwe re şer kirin

Bieks, besebir û behııteng bûn. *Bila kes ji Salih re tiştekî nebije, jixwe ew bi cila caııe xwe re şer dike.

Bi cilan ketin

bnr. Kince (yeke) hatin

Bi cıına (ciııan) ketin

1. Pır hêrs bûn. 2. Dîn bûn. *Deıııa ku Teyro ew bi wi hali dit, bi cima ket. *Hiııgî bi cmıa kefiye, ıııe ew bir ser gelek şex û meleyan.

Bi çar çavan li bende bûn

Bi xiıoşeke mezin li hêviya kesekî yan jî tiştekî bûn. *Cezmî bi çar çavan li benıla peya-ma dergistiya xwe bû.

Bi çar çavan girin

Ji bo kesên ku rewşa xwe ya aborî gelekî xerabtir nîşan didin tê gotin. *Ma!xerabo! Rewşa wî ew c/asî jî ne xerab e, lê bi çar çavan digirî.

Bi çar çavan lê nihêrîn

Bi awayekî cidî lê miqate bûn. Bi baldarî lê mêze kirin. *Tu qet mereqan meke, ez bawer dikim ku ew é bi çar çavan lê binihêre.

Bi çar destan girtin

Girîng dîtin. *Keçikê pişti revîna dergistiyê pişin, bi çar destan bi dergistiyê xwe yê nil girtibiı.

Bi çar qurişan dişlinim, bi sê qurişan didim, Xwedê hezar berekete bidiyê.

Ji bo kesên hesabê xwe nizanin tê gotin. *Maşelah hesabê Keskoyê bûrayê min ji, weld yê ku gotiye: “Bi çar qurişan distînim, bi sê qıırişan didim, Xwedê hezar berekete bidiyê. (qerf)

Bi çar qnriçan nekirin

bnr. Bi pêne qurişân qui nekirin

Bi çavan ketin

Heyf pê hatin. Xesîsî (temahkarî) kirin *Min got ji min re hinek penêr bişine, bi çavan ketî bi tenê gilêyek piçûk şandiye. (nifir)

Bi çavan mirov xwarin

1. Nezerî kirin. 2. Dexesî û xayînî kirin. 3. Zehf çavçilî kirin. *Ew malbata mala Jehro hema wisa bi çavan mirovan dixwin. *Ji ber ku rewşa me hinekî baş bûye van cînaran ein bi çavan xwarin. *Ev Nisret, tu dibêjiji xelayê derketiye, bi çavan mirovan dixwe.

Bi çavekî baş lê nihêrîn

Bi awayekî erênî nirxandin. *Raramana wan nizanim, lê ez bi xwe bi çavekî baş li wê bûtyerê dinihêrim.

Bi çavekî biçûk lê nihêrîn

Piçûk dîtin. Rewşa rasteqîn nenirxandin. *"Em wisa bawer bûn ku ew bi çavekî piçûk li me zarokan dinihêre. ” Mahmud Baksî

Bi çavekî lê nihêrîn

bnr. Bi çavekî biçûk lê nihêrin. *Tu wisa bi çavekî li wî menihêre, dema ku derbasî ser kompîturê dibe tu mêze bike ka çi hunerên wî hene.

Bi çavekî kem le niherîn

bnr. Bi çavekî biçûk le niherîn

Bi çavekî nıezin le ııiherîn

Gırîng giı^in. *Géloyé Silto bi çavekî nıezin li keçtı xwe diniherî, le ew wekî lıeviya wî derneket.

Bi çavekî na, bi çar çavan li lıeviye (bende) bûıı

Bi hevî û hewcedariyeke zéde li benda tiştekî yan jî kesekî bûn. *Bi tene gumana wan ew hû, ji bo we ji bi çavekî na, bi çar çavan li lıeviya wî z.ihınıî bûn.

Bi çavekî xwar le niherîn

bnr. Bi çavekî biçûk le niherîn

Bi çavekorî bi re ve çûn

Ne bi pergal û zaneyî, bi tevekelî û bi texmín tevgerîn. *Mixabin ev saziyén me kurdan bi çavekorî bi re ve diçin.

Bi çaven biratiyé le niherîn

bur. Bi çaven baş le niherîn

Bi çaven seré xwe dîtin

Bi awayekí zelal û bi xwe dîtin. * “Ez xwe ji werta Avsîra derxim, ez é jiyaneke nû bibîn-iııı ıı bi çaven seré xwe li dinyayâ binerim. ” Ridwané Elî

Bi çaven baş lé nihértin

Bi erenî nirxandin. * Ve gavé pirsgirék tune ye, ji ber ku Reşîd bi çavekî baş li Gııle naııi-hére, dibe ku dû re keşe derkevin.

Bi çaveıı dijminatiyé lé nihérín

Bi armanceke neyarí nézík bûn. * “Ew di níveka dinyayé de ne û dinya li dora wan dizivire. Bi çaveıı dijminatiyé /i civaté di nihérín. ” Cemil Denli

Bi çavén xél lé nihérín

Bi niyeteke xerab lé méze kirin. *Bi lier awayí dixuye ku Resûl bi çaven xél li lawé min dini here.

Bi çavön (vekí) nihérín

Li gorî rewş û armanca kesan xuyang û encam jî cuda cuda ne. *Gotiıı: “Jiña te qet ne bedew e. " Wí got: "Hún werin carekéjí bi çaven min lé binihérín. ”

Bi çaven seré xwe dîtin bnr. Bi çaven xwe dîtin

Bi çaveıı xwe dîtin

Beşik û béguman bûn. Bi xwe şahad bûn. * “Ew, kirin cinawirekí wisa ku benî adem ne té de, dirúvé her tiştîpé diket. Şelırezada dayika wí ku ew bi gavén xwe dít, ji liérs û lieye-cané yeliser ji lıişi xwe çû. ” Mem

Bi çengurê (yekî) girtin

Bi guhê yekî girtin û avêtin. *Lê mêze kirin ku, ew zehf ser û guhê xwe ba dike, bi çengurê wî girtin û ew avêtin derve.

Bi çir û du va il rê dirêj kirin

Li hincet û mehneyan gerîn. * Arınanca Mîrşaıı tiştekî din e, loma wisa li ber me bi çir û dûvan rê dirêj dike.

Bi çiraya liesin lê gerîn

Bi bi hêvî û armaneeke mezin daxwaz kirin. *Erê ew bi çirayeke liesin li wê digerîn,

mixabin gelekî dereng mabûn.

Bi çopekî pê nesekinîn

Tu alîkarî jê nedîtin. Guman pê nebûn. *Ew wisan e, xweş dipeyive, lê pêdiviyeke te çêbibe, tu nikarî bi çopekî pê bisekinî.

Bi dabaşa xwe de ketin

Bi tenê bi mijara xwe re mijûl bûn. *Guhên wî û çavên wî ne li ciliên din in, ew bi tenê bi dabaşa xwe de ketiye.

Bi darikê xwe gu tev dan

Wekî rêbaza xwe karên neyînî û fesadî kirin. *Karê wî xirabî ù teşqele ye, bi tenê bi darikê xwe gû tev dide.

Bi darê zorê

Ne bi xweşikayî, bi zor û zextê... *"... ew raperîn bi darê zorê têne şikandin û tepe-serkirin. ” Samî Berbang

Bi darî liev ketin

Hatin rûyên hev , rûbar bûn. * Wî qet ew yek nedixwast, lê hema li serê kolanê bi darî liev keti il.

Bi darî (diyarî) (yekî) ketin

1. Hewcedarî yekî bûn. 2. Bi yekî re hevdîtin çêkirin. *Ji salan, mehan carekê ez bi darî wî ketim, lê di wê de jî tu alîkarî nekir. *Piştî neh salan bi diyarî Reşo ketim, nizanîbû çawa bikira.

Bi dawa xwe nekarîn

Ji bo jinên ku di hêla zayendî de daxwazkar in tê gotin. *Jinikê bi dawa xwe nikaribû,

lieya ku xwe di nav gund de rezîl kir.

Bi dawî anîn

Bi encam kirin, axirî lê anîn. *Dibistana wî zehf zêde dirêj kişand, lê hemd ji Xwedê re ku bi dawî anî.

Bi def û delkan

bnr. Bi humehum û gumegum

Bi derdê bêderman ketin

Rastî pirsgirêkek girîng hatin. *Qet halê $êrko pirs nekin. Ew bi derdê bêderman ketiye.

Bi derdê dilê xwe şewitîn

bnr. Di timtêl û hewalê xwe de şewitîn

Bi derdê eçqê şewitîn

Ji ber evîndariyê li ber xwe ketin, xemgîn bûn. * “Mem cuda û Zîn cuda, heryek bi derdê eşqe dişewitîıı. " Mele Mehmûdê Beyazîdî

Bi derziyê çûıı ser çûjinê

bnr. Bi kulmê çûn direşâ

Bi derziyê bîr kolan

1. Bi biryar û bi kedeke mezin li ser karekî xebitîn. 2. Bi karekî vala re mijûl bûn. *Ein deyndarên wan kesan in ku wekî bi derziyê bîrê kola ne û ji bo welatê me xebitîne. *Ya ku ew dike ji hema bi derziyê bîrkolan e lo.

Bi dest berî liev dan

Bi çekan gule berî hev dan. *Bi roj nîvro, her du cîranan bi dest berî liev dane.

Bi dest ketin

Ji hal ketin. Pir jar bûn. *Li welatê me, dewarên feqîran zivistanê tim bi dest diketin.

Bi dest kirin, bi dev xwarin

Bi xwe kaiê xwe kirin. *Elî bi dest dike, bi dev dixwe. Heya jê tê nakeve bin mineta tu kesî.

Bi dest neketin

1. Pir bi qiymet bûn. 2. Zû bi zû peyda nebûn. *Ew ne tiştekî wisa bêqîmet e ku zû bi zû bi dest bikeve. *Ji bo çêkirina xwarinên mewlûdê, divê ein sê beroşân mezin bi dest bixin.

Bi dest û lepan (dest û dev) bi nav ketin

1. Bi her awayî tê de gut (nok) bûn. 2. Bâpâşk û bêpergal bûn. * Meryem bi dest û piyan wisa bi nav wî karî ketiye ku feleka wê şaş bûye. * Yezdan wisa bi dest piyan bi nav ket

ku her der lewitand.

Bi dest xistin

T iştân ku lê tê gerîn dîtin. '*Ez gelekî li vîparçeyê kompîturê geriyam, di dawiyê de min li cem xurdeciyan bi dest xist.

Bi destan dawo, bi piyan li pey geriyawo

bnr. Bi tetikan dayîn, bi pepikan li pey gerîn    -•

Bi destan dayîn bi lingau li pey gerîn

bnr. Bi tetikan dayîn, bi pepikan li pey gerîn

Bi destan kirin, bi lingan li pey ketin

bnr. Bi destê xwe kirin, bi stûyê xwe kişandin

Bi dcstê (yekî) girtin

Alîkarî kirin. *Xwedêjê razîbe, keke Faris bi destê wê ¡inikti belengaz ııegirta, kî dizane dawiya wê dê çawa bûya.

Bi destê (vckê) girtin

Ji bo zewaeê, keçek hilbijartin an jî keçikek kirin bûka xwe. *§exmûsê Bedran jî heke bi destê (¡iza Ferman negirta wê di mal de bimaya.

Bi destê neşûştî bi nav ketin

1. Bi awayekî ne nazik û hovane nêzîk bûn. 2. Ked û karê amadebûyîxera kirin. *Wîpîsê heram ku wisa bi destekî neşûştî bi nav ket, medê me revi. *Evdile bi destekî neşûştî bi nav ket, keda min a bi salan û tar û mar kir.

Bi destê rastê dayîn, bi destê çepê standin

Sextekarî kirin. *Ev dewlet ji karmendên xwe re tim wisa dike, bi destê rastê dide, bi destê çepê distîne.

Bi destê xwe av tê werdan

Bi awayekî ne li rê dawî li tiştekî xwe anîn. (Firotin an jî xelas kirin.) *$engê bi destê xwe av tê werda û bi awayekî melûlji nav derket.

Bi destê xwe dan

Bi xwe bi rızaya xwe kirin. *Ezbenî, te qîza xwe bi destê xwe daye, heqê te tune ye ku tu kesekî tewanbar bikî.

Bi destê xwe ketin telê*

Ji ber sedema çewtiyên xwe ketin rewşek xeter. *Kekê Fexrî ji ber çewtiya xwe bi destê xwe kete telê.

Bi dcstê xwe kirin, bi stûyê xwe kişandin

Bi xwe çewtî kirin û bi xwe cezayê xwe jî kişandin. *Huso nikare ji kesî gazincan bike, bi destê xwe kiriye, wê bi stûyê xwe jî bikişîııe.

Bi dcstê xwe mala xwe xera kirin

Çewtiyeke mezin kirin. *Bengînê bi wê helwesta xwe, bi destê xwe mala xwe xera kir.

Bi destê xwe, xwe avêtin nav agiré sor

Ji destê xwe çewtî û kêmasî kirin an jî ji bêgavî xwe xistin rewşeke dijwar. *Zilfoya Hecî Baro dît ku dê xwîn birije, bi destê xwe, xwe avête nav agiré sor û bi kurê Mehemed re

zewicî.

Bi dcstê xwe, xwe xistin belayê

Ivır. Bi destê xwe, xwe avêtin nav agiré sor

Bi dcstê (yekî) ve berdan

Erk an jî derfet winda kirin. *Zeynikê gelekî li ber xwe da, lê di dawiyê de dîsa ew doz bi destê parêzerê li dijî xwe ve berda.

Bi destê zorê

bnr Bi darê zorê

Bi destê zorê pîrê diavêjin bîrê (gorê).

Ji bo rewşa dijwar tê bikaranîn. *Çawa ku dibêjin: “Bi destê zorê pîrê davêjin bîrê. ” Hema ez jî ketime eynî rewçê.

Bi destên hev girtin

1. Bi hev du re zewicîn. 2. Ji hev û din re alîkarî kirin. *Wan bi destên hev girtine, Xwedê li ser balgiyekî wan kal û pîr bike. *Wan her du birayan bi destên hev girtin, wisa ji wê tengasiyê rizgar bûn.

Bi destên ketiyan girtin

Ji kesên feqîr û hewcedar re alîkarî kirin. * Jixwe ew miroveke wisa ye, tim bi destên ketiyan digire.

Bi dev xwe mezin kirin

Pesnê xwe dan. *Ew jî hunerek e, jinikê bi dev xwe mezin kir.

Bi dev xweş bûn, bi dil ıeş bûn

Sextekar ù durû bûn. *Tu wisa li zarê wê yê xwe.y menihêre. Ew ji nikelce bi dev xw eş, bi dil reş e.

Bi devê bavé kesî neketin

Kes zû bi zû nikare wê pêk bîne. *Tu metirse, wisa bi devê bavé tu kesî neketiye ku bê

wê yekê jî bike.

Bi devê heftê û lieft bavé (yekî) neketin

Hedê tu kesî neketin. *Bi devê heftê û lieft bavé kesî neketiye ku were, wî hesabî bi min

re bibîne.

Bi devê tivingê li hev du nihêrîn

Bi hev û din re kîn û buxz ajotin. *“...mala apê Remo û ya xalê min Mecîd jî li ser mersela revandina dotmameke me di navbera wan de dijminayî hebû. Bi devê tivingê li hev du dinihêrîn. ” Cemil Denli

Bi devê (yekî) din xeber dan

Ne ya xwe, lê li gorî daxwaz û bandora hinekên din, axivîn. *Ez jî dizanim ku ew bi devê hinekên din xeber dide.

Bi d evê vaia xeber dan

Jı tiştân pûç xeber dan. *Hemedan dîsa bi devê valu xeber dide.

Bi devê xwe karîn

Raz, sir girtin. *Rewşen bi devê xwe dikare, tu dikarî sira xwe jê re bibêjî.

Bi devê xwe ketin belayê (Bi devê xwe, xwe xistin belayê)

Axaftineke çewt kirin. *Roni baş xeber da. lê di dawiyê de bi devê xwe, xwe xiste belayê.

Bi deve xwe ketin suxleyan

bnr. Bi devê xwe şehitîn (şepilîn)

Bi devê xwe şehitîn (şepilîn)

Bi gotinên xwe yen bêhemd ve ketin rewşek neyînî. *Heyran tu kesî tiştek gotiye? Ew bi xwe bi devê xwe şelıitî.

Bi devê xwe xeber nedan

Li gorî daxwaz û fermana hinekên din peyivîn. *Tu wî bi gotinên wî nenirxîne, ew bi devê xwe xeber nade.

Bi dê û bav mezin bûn

Bi awayekî asahî û serfiraz mezin bûn. *Xwedê wî bi dê û bav mezin bike, zarokekîpir secîh (jîr) e.

Bi devê (yekî) re gihîştin

Hatin radeya alîkariyê. *Her du zarokên Cinıojî şikir bi devê wî re gilıîştiııe.

Bi dilê sax

Bi niyeteke baş. *Bi dilê sax, min gelek razên xwe jê re gotin, lê wî ji hinekên din re gotin. Bi dilê xwe bûn

Wekî daxwaz û gotina xwe kirin. Ji bo pêkanînê serbest bûn. *Keçika min, tu bi dilê xwe

yî, min rewş ji te re got, êdî biryarya te ye.    ,

Bi dilê xwe hespê xwe bezandin

Wekî daxwaza xwe kirin. *Piştî çûyîna dê bavé wî, Cembelî di maI de li ser xwîşk û birayên xwe bi dilê xwe hespê xwe bezand.

Bi dilekî germ nêzîk bûn

Bi dilovanî têkildar bûn. *Ez bi dilekî germ nêzîkî wî bûm, lê dû re tegilıîştim ku ew ne hempayê min e.

Bi dilopan dan ser liev

Hindik hindik û bi zehmet berhev kirin. *Min bi dilopan da ser liev, hûn werin ji min bipirsin, bê ka min çi zehmetî kişandin.

Bi diranan civandin

Bi zor û zehmeteke mezin pêk anîn. *Erê îro rewşa wî hinekî baş e, lê her kes dizane ku wî bi diranan ew mal civand.

Bi dizgînên (yekî) girtin

Di bin kontrola xwe de girtin, zeft kirin. *Heke Remo bi dizgînên wê negire, kî dizane wê rojê xwe bi çend kesan re hil ke?

Bi dîwarê xwe de nıîstiıı

Bi xwe karê xwe xera kirin. *Sûcê tu kesekî nîn e, Cinışoye Genışo, bi helwesta xwe ya vê dawiyê, bi xwe bi dîwarê xwe de mîst.

Bi dora (yekî) ketin

Ji bo xapandin û ziyanê li dor yekî çûn û hatin. *“Bi dora jinikê ket, pereyên wê jê stendin û ew anî. " Zana Farqînî

Bi dû ketin

1. Hişâ xwe, ked û bala xwe dan ser. 2. Li pey çûn. *Xembar bi dû wê pirsgirêkê ketiye,

heya ku baş fêm neke, dev jê bernade. *Ew keçik bi dû hezkiriyê xwe ket û heya Ewrûpayê çû.

Bi clûranî, bi şîranî

bnr. Dûro bi gui û nûro

Bi dûşelkan li dû ketin

Der barê kesekî de tiştân neyînî gotin. Paşgotıniya yekî kirin. *Bahr bi dûşelkan li dû Çîlê ketiye. Xwedê axiriyê xêr bike.

Bi clcg û bêjing kirin

Bi kûrayî li ser sekinîn. *Heke wan wisa bi eleg û bêjing nekirana, derbaskirina wê ew qas zor nedibû.

Bi elequleiniyan çûn (yekî)

Li dû yekî di nav hewldanên dek û dolaban bûn. *“Bi elequleiniyan líate min û ez xapandim. " Zana Farqînî

Bi elequleiniyan li dû (yekî) ketin

bnr. Bi elequleiniyan çûn (yekî)

Bi emrê Xwedê çûn (mirin)

Bêyî qeza û bêyî bûyereke balkâş mirin. *Eın dîsa şikir dikin ji Xwedê re ku bavé me digel di wê serdema Itizbilşeytanan de bi emrê Xwedê çû.

Bi endaze (hendaze) axaftin

Bi tedbîr, zaneyî û pîvan axaftin. *Seyîdxan li wir wisa bi endaze axivî ku heçî kesê ku ew guhdarî dikir, ew mafdar dit.

Bi erdê re kaş bûıı

1. Perişan bûn. 2. Pir dirêj bûn. *Xezal kete rewşeke wisa ku bi erdê re kıış bû. *Dêrê berbûkê jî bi erdê re kaş dibû.

Bi erdê ve bûn yek

1. Tar û mar bûn. 2. Hurmeteke bêhempa nîşan dan. 3. Gelekî fedîkar bûn. 4. Ji kesekî re şâlafi kirin. *Di operasyonan de leşkeran ew gundên li newalê tev bi erdê ve kirin yek. *Mihyedîn ji bo rehetiya mêvanan, xwe bi erdê ve dike yek. *Heke zarokên min vê yekê bibihîsin, ez ê bi erdê ve bibim yek. *Doxtorê beşa me yê asistan, ji bo ku bibe pispor, xwe li ber profesor bi erdê ve dikir yek.

Bi erdê ve zelîqîn

bnr. Bi erdê ve yek bûn

Bi ererê xwe qcbûl kirin

1. Bi xwe wekî ya dilê xwe pej irandin. 2. Ji rewşa xwe razî bûn. * bi ererê xwe ev yek qebûl kir. *Heyran, ew bi ererê xwe qebûl dike, hım çi dixwazin?

Bi cşqeıı inewîjan, dil diçe guwîjan.

Ji dêvla kesekî yan jî tiştekî, tiştekî din ecibandin. *Ew di nav rewşeke wisa dijwar de bû ku bi eşqen mewîjan, dilê wî diçû guwîjan.

Bi ezinanan ketin

bnr. Ji dîn û îman derketin

Bi ezraîl re şad bûn

Bi tişten şer. bela û xeteriyê re pir mijûl bûn. *Bahadîn bi Ezraîl re şad dibe, ka bi vê

meşe dawiya wî li ku disekine.

Bi Ezraîl re şer bûn

1. Li hemberî newweşiyâ li ber xwe dan. 2. Ji bo kesên pir jêhatî û tekoşer tê gotin. *Ew îro bi Ezraîl re şer e. bawer im ku dê bi ser bikeve. *Ew mêrekî wisan e ku bi Ezraîl re şer e.

Bi felekê re ketin dewê (dozê)

bnr. Bi felekê re xeber dan

Bi felekê re xeber dan

Xwe zêde hesibandin. *Enıan bi ser wî de neçin, va ye ew bi felekê re xeber dide.

Bi firê ketin

Mezii^bûn. Bi kêrî xwe hatin. * Me got êdî zarokên nie bi firê ketine û ein ê rehet bin, lê îcar eut bi derdên zarokên wan re em mijûl dibin.

Bi firê xistin

Mezin kirin, bi qasî ku li ser piyên xwe bisekinin, gihandin. * Pişti mirina mêrê xwe. Xezalê zarokên xwe yek bi yek bi firê xistin û dû re zewicî.

Bi fisê bi lıev ve bûıı

Bingeh û naverok vala û pûç bûn. * "Îskeleya wan, îskeleyek e ku bifisê bi hev ve ye. ” Zana Farqînî

Bi fita Hesenê Hewêrî

Ew destûr û zagona ku Jîesenê Hewêrî daniye, ez bi wê bi kim. *Camêrî bi fita Hesenê

Hewêrî rê ji xwe re vedike.

Bi ga ııikarîbû, baz da golikê.

bnr. Bi kerê nikarîbû, baz da deşikâ

Bi galegalan ketin

bnr. Ketin gilí û şewran

Bi gef û gur

Bihêrs û bihêz bûn. * Bawer bi gef û gur çû Resul, lê heya giha wir, perça wî danî.

Bi gijika hev girtin

Ji bo pevçûna jinan tê gotin. *Remziye û Eyşane bi gijika hev girtin. cîranan bi zorê ew zeft kiiin.

Bi gopalekî hesinî û bi soleke hesînî Iê gerîn

Bi armancek dûvdirêj û bi biryareke vebirî daxwaz kirin. *Lawo, welehî tu bi gopalekî hesinî ñ bi soleke hesinî lê bîgerî, tu keçikeke wekî Zelîxanê nikarî di dinê de bibînî.

Bi gotegota ... çûn

Tiştek tim dubare kirin, lê pêk neanîn. *Rebenê Mamoste Sîraç jî wê bi gotegota: “Perwerdeyek akademik û azad" liere

Bi gotinan eşaııdiıı

Bi peyvên neyini aciz kirin. *Xwedê dizane li şûııa min kî hebûya, dê bi wan gotinan bicsiya

Bi guh hildan

1. Bal kişandin. 2. Bi biranın. *Ku Mîr Sîtav gotina min bi guh hilneda, tu wê çaxê lê binêre. *Iro me tim rewşa wan bi guh hilda.

Bi gui re dixwe, bi şnrn re şînö dike.

bnr. Bi gur re dixwe, bi xwedî re şînâ dike.

Bi gıır re dixwe, bi xwedî re şînö dike.

Di nav helwesteke kone, durû û sexte de bûn. *Tu wisa bi çavekî li wî menêre, ew bi gur re dixwe, bi şiven re şîııe dike.

Bi gur re goşt dixwe, bi xwedî re şînö dike.

bnr. Bi gur re dixwe, bi xwedî re şînâ dike.

Bi gurmistê bezîn şûjine

Di nav hewldaneke çewt de bûn. *Helwesta Remzîjîgelekîçewt e, bi gurmistê dibeze şûjine.

Bi gûyê xwe re şer kirin

Ji bo kesên cirnexweş tê gotin. *Ew bi gûyê xwe re şer dike, jê dur bikeve.

Bi gûyê xwe ve bıın yek

1. Di nav rewşeke xerab de bûn. 2. Pir bi qilêr û pasaxî bûn. *Piştî mirina mêrê xwe Ri han bi gûyê xwe ve bût yek *Lawo ka hinekî dest û piyên xwe bişo, li xwe mêze bike, va ve tu bi gûyê xwe ve bûyî yek

Bi gûzanan ketin

Ji cihên hêvînekirî derbe xwarin. *Cihê ku em herí zêde pê bawer bûn, em bi gûzanan ket iit

Bi halé xwe ketin

Tenê di nav tekoşîna rewşa xwe de bûn. * Tu niha çi bibêjî, ew têkildar nabe, ew tenê bi Unie xwe ketiye.

Bi hev » din ketin

Minaqeşe kirin, pevçûn. *Piştî kuştina Egîtê Cinışît her du eşîret jî wisa bi liev û din ketin ku nayê gotin.

Bi hêçeta (hinccta) kurikê, dixwe virikê.

Bi hinek hincetan hinek mirov karên xwe pêk tînin û xwe bi rê ve dibin. *Bi hêçeta kurikê dixwe virikê. Heke ew zarok nebûya, ew bûk wê di rewşeke xerab de buya.

Bi heft avail şûştin

Xwe ji sûc û gunehan paqij kirin. * Welehî ew xwe bi heft avait bişo, dîsa jî eynî ew mirov e.

Bi heft kilîtan girêdayî

Saxlem û qewîn kirin. *Ya ku ez dizanim, ew xwe di bin deriyên bi heft kilîtan girêdayî

de veşere jî ji dest Rodîcan nafilite.

Bi heft lingan jê dûr bûn

Tu têkilî tune bûn. * “Xwîn ketibû navbera min û xewê. Xew bi heft lingan ji min dûr dire-viya. ” H. Kovan Baqî

Bi lieft werîsan nehatin girêdan

1. Ji bo kesên pir hêrsbûyî tê gotin. 2. Ji bo zarokên pir nehis û şûm tê bikaranîn. *Reino ku hêrs dibe, bi heft werîsan nayê girêdan *Maşela!ı lawekî Gulanê heye, bi heft werîsan nayê girêdan.

Bi lieqê xwe zayîn

Ji bo rewşa normal, mafdar û xwezayî tê gotin. *Heyran, bila bi heqê xwe bizên, em tiştekî zêde ji wan naxwazin.

Bi lier du çavan girîn

Gunehê xwe bi xwe anîn. *Ew qas mal û milkê Yezdan jî heye, lê hema tu wî kengî bile-qînî, bi lier du çavan digirî.

Bi lier çar qîl û pîlan kctin nav

Bi awayekî xeternak ketin nav karekî neyînî. *Malbata Dîlanê bi her çar qîl û pîlan

ketibû nav elequlemiyên Nusret.

Bi hcr ziinanî axaftin

Wekî rewş û daxwazê xwe nîşan dan an jî guherandin. *Maşelah mêrik wekî margîsê (bûqelemûn) bi her ziniattî diaxive.

Bi lier du çavên xwe dîlin

Ji sedî sed jê bawer bûn. *Weleh ez bi xwe jî mete! im. lieke min bi her du çavên xwe nedîta min jî tu caran bawer nedikir.

Bi lier du destan pê girtin

Girîııg girtin. *Keçikê bi lier du desttin liiwik girtibû, lê birayê wê nehişt ku ew bizewicin.

Bi lier du lepan bi nav ketin

Tevlihev kirin. Hewlogewloyî kirin. *Gulîzer bi her du lepan bi nav ket, wisa xera kir ku bîzê kesî neçûyê ku bixwe.

Bi lier du piyên paşîn ve girê dan

Bêçare û firsend man. *Ka belengazê Rêzdar wisa bi her du piyên paşîn ve luitibû girê-

dan ku tiştek ji dest nedihat.

Bi liev du ketin

Bi hev du re debar nekirin. *Berê ji hev du re pir baş bûn, lê dû re wisa bi hev du ketin, ku xelk hate sêra wan.

Bi h ev du re debar nekirin

Hev û din aciz kirin. Bi hev nekirin. *Salek di ser re derbas nebûbû, bi hev du re debar nekirin û hev û din berdan.

Bi hev du re bûn desteg

Bi liev û din re alîkarî kirin. *Ew exrebeyê hev in, pêwîst e, zêdetir bi hev û din re bibin desteg.

Bi hev du re kal û pîr bûn

Tim li ba hev jiyîn. *Jixwe ji bilî wê rêyeke wan tune bû, bi hev du re kal û pîr bûn.

Bi hev gerin bûn

1 êkilî xweş bûn. *Berê hinekî bi hev nedikirin, lê dû re bi hev gernı bûıı.

Bi hev girtin

Bi hev û din re tifaq kirin. *Jixwe heke wan bi hev negirtana, niha ji zû ve mehf bibûn. Bi hev ketin

Bi hev û din re şer kirin, devejenî avêtin hev. *Dema ku ew her du eşîr bi hev bikevin,

Xwedê neke tê mêr wê bên kuştin.

Bi hev re bihartin

Bi hev re derbas kirin, bi erênî nêzîkî hev bûn. *“Jin û mêr xweş bi hev re dibihêrin " Zana Farqînî

Bi liev re dan û stendin

Di derbarekê de yan jî di hin derbaran de bi hev û din re têkildar bûn. *Bi salan e li ser bazirganiyê hi hev ditlin û distînîn.

Bi liev re derbasî kirin

Bi hev re baş debar kirin, têkilî meşandin. *Bi rastî ev deıneke pir dirêj e bi hev re baş

derbaskirina jin û mêran zêde ne guncan e.

Bi lıev re gilıîştin

Di heman demê de mezin bûn. *Hezîına qîza Nisoyê Hêlik Çortan, çima ku zêde dem nekiriye navberê, zarokên wê heınû b¡ hev re gihîştiııe.

Bi lıev re leqleq kirin

Li ser tiştân pûç û vala peyivîn. *Karê wan jinên taxa me jî ew e, hema heta êvarê bi liev re leqleq dikin.

Bi liev re qarewar kirin

Devjenî avêtin hev. Teşqele derxistin. *Berê navbera wan baş bû, lê ev çend car in bi hev re qarewar dikin.

Bi liev sekiiiîn

Ji hev û din re alîkarî kirin, desteg bûn. *Ew cînar in, helbet wê bi hev bisekinin.

Bi lıev şirîıı bûn

Têkilî baş bûn. *“Berê bi lıev sar bûn, ez dêhna xwe didimê va ye dîsa bi lıev şîrîn dibin " Zana Farqînî

Bi liev û din re meşin

Li ser mijarekê li hev kirin, tifaq kirin. *Ev çend sal in ku ew lier du bi awayekî bi bir-yar bi hev û din re d'ımeşin.

Bi h cv û (lin liilketin û daketin

bnr. Heta èvarê hev û din xwarin

Bi li ev û din re sax bûn

Bi hev û din re durist û girêdayî bûn. *Du heval ku bi hev ñ din re sax bin, ê sisiyan Xwedê ye.

Bi liev ve girê dan

1. Vir û derew li hev anîn. 2. Ji bo karekî yan jî xeberekê gelek kes têkildar kirin. *Şîndar hema li cihekî ku rûdinê, deh derewan bi hev du ve girê dide û radibe. * Wî lawikê ji rojhilata Kurdistan, di îfadeya xwe de gelek kes bi lıev du ve girêdan.

Bi liev ve girêdayî bûn

Ji hev û din re sax û dilsoz bûn. * Bi rastî jî ew malbateke bi hev du ve girêdayî ye.

Bi lıev ve neman

Pir jar û lawaz bûn. Têkûzî û pergal xera bûn. *Belengazê Rezaqê Serhing pişti wê nexwe.'jiyê wisa bûye ku bi hev ve nenuiye.

Bi lıev xistin

1. Dest bi pêkanîna karekî kirin. 2. Tevlihevî kirin, fesadî kirin. *SmayîlêKamilê Ker nû karê xwe bi lıev xistiye. * Wê ev taxa me hemû bi hev xist il çû.

Bi liev zanîn

Hev û din nas kirin. Bi hev û din beled bûn. *Tu çi zêde dipeyivî, ma tu nizanîku ez û ew em bi hev û diıt dizimin

Bi lıevalan re hat, bi guran re çû.

Bi dostîtî nêzîk bûn, lê dijminatî pê kirin. *Me jî wer liêvî nedikir, hema bi lıevalan re lıat, bi guran re çû.

Bi hewa ketin

1. Gelekî şad bûn. 2. Gelekî bihêrs bûn. *Deıııa ku Çêngulê bihîst jê re neviyeke qîzîn bûye, bi hewa ket. *Ferzende çawa ku hîn bû keça wî bi lawê Xusrev re reviye.ji kerban bi hewa ket.

Bi hewa xistin

1. Dilşad kirin. Ji erdê rakirin. 2. Bi buhayeki pir zêde firotin. *Eferim te bi qezenckiri-na wè dibistanê re diya xwe bi hewa xist. *Maşela!ı te ew hespa xwe ya taqurî bi hewa xistiye.

Bi hewla canê xwe ketin

Ketina heyra canê xwe. *Di wê xilaportê de kî li mal û milk difıkire, ew bi tenê bi hewla caııe xwe ketibûn.

Bi heyr û hejmekar man

Gelekî ecibandin, * "Gava Evdo ji der de anîn, yên ku di otaxê de rûniştibûn, li wî dini-hêrîn, îlalıîjina keşiş. Wê bi heyr û hejmekar li wî tifalî ilinihêrî. Tîtal Mûradov

Bi lıeyran û qurban (Bi can û qurban)

1. Bi dil û can û bi zarekî şirin têkildar bûn. 2. Lavayî kirin, li ber gerîn. *Bi lıeyran û qıır-

bıın, axaftina wî devê min li ber wî giré da. *Bi lıeyran û qurban, me ancax Birûsk anî rê.

Bi hinceta kulîlkan, çû ne şûlikan.

Ji bo pêkanîna hinek tiştan, hinek tişt ji xwe re kirin hincet. *Wisa nebûya nedibû, em bi hinceta kulîlkan, çûııe şûlikan.

Bi hineminê tu xelas nabî ji gotina jinê.

bnr. Bi mineminê dernakeve ji ber hukmê jinê.

Bi hişkebere xwe avêtin nav

Bêyî hesab, kitab û lêkolîn ketin nav karekî. *Lawo te hema bi hişkebere xwe avête nav

vî karî.

Bi humchum û gumegum

Bi dengî, bi şahî, bi hêwirze û qelebalix. *Ji hepsê derketina Bêrîvana mala Biro, wisa bi hitmehum û gumegum bû ku her kes ecêbmayî ma.

Bi Isa re nan dixwe bi Mihemed re selewatan dike (tîııe, dikişine).

Ji bo kesên sextekar, kone û durû tê gotin. * Bender rnirovekî wisa ye ku bi îsa re nan dixwe, bi Mehemeil re selewatan ılikişîne.

Bi jehrê ketin

Jehrî bûn. *Ew ji ber wê xwarinê bi jehrê ketin.

Bi jehrê pingihîn (pingahî bûn)

Gelekî bihêrs û kîndar bûn. Firşik teng bûn. *Keçê jina wî çawa derdê wî dikişine? Mêrik bi jehrê pingihiye lê.

Bi jehrê av ilan

bnr. Bi jehrê pingahî bûn

Bi kapêkekî Ûris nekirin

Ji bo mirovên bêkêr û xirab tê bikaranîn. *Ev Ezîzê Guharê bi kapêkekî Ûris jî nake.

Bi keila (qezenc) milan îdare kirin

Bi tenê bi xebata fizikî debara xwe kirin. *Tu pîşe û xwendina bavé min nîn e, ew bi tenê bi keda inilên xwe debara me dike.

Bi kerê nikare, dibeze kurtên.

bnr. Bi kerê nikarîbû, baz da deşikâ.

Bi kerê nikare, diçe kuriyê.

bnr. Bi kerê nikaribû, baz da deşikâ.

Bi kerê nikarîbû, baz da deşil«.

Yen ku bi zorê nagihîjin kesên mezin û bihêz, di dêvla wê de yên qels hildidin hemberî xwe. * Entire Xelîl bi kerê nikarîbû, buz da deşike.

Bi kevçiyan berhev kil in, bi hesikan belav kirin

Bi zor û zehmetê kom kirin, lê ji bo tiştân ne hêja û bi hêsanî belawela kirin. * Jixwe gelek caran wisa dibe. Bavé Adar jî bi kevçiyan ve berhev kir, bi hesikan ve bela kir.

Bi keys kirin

Bi ser hev du de anîn. Têkûz û sererast kirin. *Wan mal û milkêxwe di serî de careke din bi keys kirin

Bi kêfa xwe bûn

Wekî daxwaza dilê xwe bûn. *Min dîtinên xwe gotin; êdî ji vir û bi şûn de tu bi kêfa xwe yî, tu çawa dikî tu serbest î.

Bi kêreke ko çerjê kirin

Li hemberî kesekî pir bikîn û hêrs bûn. * Xwedê dizane heke ji destê Sûsanê bê, wê Xezalê bi kêreke ko şerje bike.

Bi kêrî xwe nehatin

Ji bo kesên bêzereng tê gotin. *Kuro ew bi kêrî xwe nayê. wê çawa bi kêrî te bê?

Bi kinco, were qunco, bi qerpalo here malo.

Kine û berg ji di rûmeta mirovan de bandore dikin. * Dive mirov li ser û guhe xwe baş binere, ma peşiyan negotiye kıt: “Bikinco, were qimco, biqerpalo here malo.

Bi kirase cane xwe re şer kirin

hur. Bi xwe xwe re şer kirin

Bi kîrekî kıılavî ve le gayîn

Eziyet le kirin. *Qet nebeje qurban, welelü ev lawe ine ye piçûk bi kîrekî kulavı ¡i me tlîge. (argo)

Bi kîıe kere li defe xistin

Kef û eşq kirin. *Ji wan re çi. ew bi kîre kere li defe dixin. (argo)

Bi kîre xelke ıııîz kirin

Li gori gotin û kelîja hineken din hereket kirin. *Heya ku ew bi kîre xelke ıııîz bike, kes

wî bi tiştekî hesab nake.

Bi koııı û kıılfet

Bi tevayî, bi girseyî. *Malbata Receb bi koııı ıı kıılfet çûne geşte.

Bi ku de biavejî, wekî çar tuxt e.

Di hemûyan de eyni encam der te. *Min jî tiştek ji ve yeke fern nekir; bi kıı de biavejî, çar tııxt e.

Bi kıı de diajom, eynî re ye.

Derk tııne bûn. *Ez jî nıete! im, bi kıı de diajonı eynî re ye.

Bi kula xwe azane bûn

Bi derde xwe zanîn. Hay ji rewşa xwe hebûn. *Heyran, hûn jî ji inin re defeke din le nexin, ez bi kula xwe azane me.

Bi kula xwe ııemirin

Weki rewş, hez û zerengiya xwe nekirin. *Ew qas derd û kul li ser serî hene, le ew dîsa jî bi kula xwe luıınire û forsa xwe qet kem nake.

Bi kulınc çûıı direşe'*1

Bi hesabe xwe nezanîn. *Kuro lawo, ya ku Kerem dike beaqilî ye, nıirov qet bi kulme diçe direşe?

Bi kıılzikî xeber dan

Bi ten û niç, bı kin û azar xeberdan. *Nizanim çi bi keleka (teela) Salo girtiye, îro hema bi kıılzikî xeber dide.

Bi kûr de çfın

Ketin kitkiteyan, bi awayeki dorfıreh li ser sekinin. *Heke ew li ser we nıijare ew qasî bi kûr de ııeçûya, ev yek jî ııedihatiıı sere wî.

Direş: Alavekî ji şijûne direjtir û stûrtir e. zedetir goşkar (soldirû) bi kar tînin. 126

Bi lêvê ve man

Li benda soz û axaftina yekî man. *“Qenciya çi ? Hatime ber dergehê te... Min xazokî kiviye. Çi ye? Vê sevê sihavê tu inayî bi leva min ve, hay hilo, hay hilo. ” Nizar Mehemed Seíd

Bi lingekí gcriya gundekí.

Ji bo yén ku çalak in û zef diğerin tê gotin. *Bi lingekî geriya guitdekî. Zezêya Almastê wekî çerxê li nav gitnd dizivire.

Bi lingê xwe ketin telê

Bi destê xwe ketin dafikê. *Pêdiviya pilan û pêçnûmayên mezin nenia, Fêvgîn bi lingê xwe hat û kete telê.

Bi lingê gur girtin û avêtin nav koza berxan

Karê herî xeter kirin. Daxwaza daxwazkaran a herî tund bi eih anîn. *Maşelah, jixwe wê jî tiştekî wisa dixwest, te jî tam bi lingê gur girtiye û avêtiye nav koza berxan.

Bi lingê rovî girtin û avêtin nav holîtka mirîşkan

bnv Bi lingê gur girtin û avêtin nav koza berxan

Bi (yekî) lîstin

Yek di hêla namûsê de şermî xistin. *Ew bêbav bi keçikê lîst, dû re jî pê re nezewicî û ew li ortê hişt.

Bi incline çareser kirin

bnr. Li mehneyan gerîn.

Bi incline derxistin

bnr. Li mehneyan gerîn.

Bi mehneya lorikê dixwe klorikê.

bnr. Bi mehneya sergînan çû gundê Mexîna.

Bi mehneya sêlê, gerî li nav êlê.

bnr. Mehneya sergînan çû gundê Mexîna.

Bi mehneya sergînan, çû gundê Mexîna.

Bi hinek hincetan. daxwaza xwe bi cih anîn. * Jixwe kifş bû ku hinceta wê tiştekî din bû. Bi ntehneya sergînan, çû gundê Mexîna.

Bi min xurto, li min xurto

Bi saya min bihêz bûye, lê hêz û zora xwe lı ser min diajo. *Bi min xurto, li min xurto.

Eve lawo, min kire meriv û însan, lê nihajî li min zilmê dike.

Bi mineminê dernakeve ji ber liikmê jinê.

Ji bo kesên ku di bin bandora jina xwe de ne tê gotin. *Dema hêrsa diya min ji kekê min û jina wî dihat digot : “Bi mineminê dernakeve ji ber hikmê jinê. ”

Bi mineminê, ıovî ııaçe kunê.

Çawa bikini a asahî jî pêk nayê. *Bi mineminê, rovî ııaçe kunê. Tıı li şaııse min mêze bike, ya ku her dem dibe jî pêk nayê.

Bi minet, naçim cinet.

Min minet navê. *Lo lo! Çavên xwe veke li min binêre, ez xweha Seydo me, bi minet naçim cinet.

Bi mirazê xwe şad bûn

1. Gihîştin arınanca xwe. 2. Zewicîn. *Qet meraqan meke, ez ê wê erebeyê ji te re bistînim û bi mirazê xwe şad bibe. *Idrîsê min jî bi mirazê xwe şad bû. Edî ez bimirim jî ne xem e.

Bi mirinê re lîstin

Bi karên xeter re mijûl bûn. *Ezbenî tu bi mirinê re dilîzî, aqilê xwe topî serê xwe bike. Bi mirinê şad bûn

Ji ber derd û kulan, daxwaza mirinê kirin. *Di dawiyê de Meleknas kete rewşek wisa ku, bi mirinê şad bıı.

Bi mirinê re şer bûn

Bi nexweşiyeke giran ketin. *Adar tehl nexweş bû, lê wî bi mirinê re şer kir û di dawiyê de jî bi ser ket.

Bi mirîşkaıı re dihere lûs.

Zelıf zû razan. * "Şeırıso nikare bê şevbulwvki, jixwe bi nıirîşkan re dihere lûs. " Dilawêr Zeraq

Bi misînê vala çûn destmêjê

Ketin nav xeyalên pûç û vala. * Ya Memê ew e ku hema bi misînê vala diçe destmêjê.

Bi namûsa (yekî) lîstin

Bi jina yekî re bûn. *Dadger got: "Te çima ew kıışt? ” Serliing got: "Ew bi namûsa min list loma min kuşt!

Bi namûsê terbiye bûn

Di hêla namûsê ketin rewşeke dijwar. *Diya min tim digot: "Yên din ez nizanim, lê Xwedê bi namûsê kesî terbiye ııeke. "

Bi nan û av kirin

Xwarin û vexwarin dan. *Mirdêsîyê, mêvanê xwe qet nas nedikir, lê dîsa jî heta ew bi nan û av nekir, berneda.

Bi nanê (yekî) lîstin

Ji debara yekî ya aborî re astengî derxistin. * Yezdan gelek cavan Koço şiyar kir û got: “Bi nanê min nelîze! Lê wîfêm nekiv û di dawiyê de canê xwe jî da sev.

Bi nav cih û nivînên xwe neketin

1. Neçûna mala xwe. 2. Bi jiña xwe re neketina tékiliya zayendí. *Ez nizanim ev lawê min ê seserî bi ku de çûye, ev sé roj in ku bi nav cili û nivînên xwe neketiye. *Eré mehra wan jî batiye birîn, lê ev du sal in ku Salih hê ji bi nav cili û nivînên xwe neketiye.

Bi nav guhê hcv ketin

Li hev xistin. *Hew me dît kıı Tahar û Şewqî bi nav guhê liev ketine.

Bi navikê bi liev vc girêdayî bûn

Ji bo kesên zêde bi hev û din re têkildar in tê gotm. *Tu dibêjî navika wan bi hev du ve girêdayî ye Rindo û Adar tim bi hev du re ne.

Bi ncfsa xwe nekarîn

bm: Li nefsa xwe hakim nebûn

Bi nepikan dan hev

Bi awayekî hûr û hêdî pêk anin. * Ya wê jî wisa ye, liema bi nepikan karê xwe dide hev.

Bi nermikayî nêzîk bûn

Bi şâwazeke şîrîn û xweşik têkildar bûn. *Heya kıt tu bi nermikayê nêzîkî wê nebî, tu

carî tu nikarî y a xwe bi wê bidî kirin.

Bi neynûkan civandin

Bi zor û zehmeteke mezin pêk anîn. *Ev tiçtên ku wê dane ber hev, Xwedê dizane ku bi neynûkan xwe civandine.

Bi neynûka (yekî) nebûn

h ni: Nebûn şekala yekî

Bi nikulê (yekî) girtin

Firsend bi dest xistin. *Ancax bi nikulê wîgirtiye, êdî qet ber dide?

Bi nikulê xwe diçêre, bi linge xwe digere.

Bi xwe karê xwe pêk tîne. *Talaşa wî ye ew bi nikulê xwe diçêre, bi piyê xwe digere.

Bi niyeta baş nêzîk bûn

Di dil de tiştekî xirab tune bûn. *Ez bi niyeteke baş nêzîkî wan bûm, lê mixabin a wan wisa nebû.

Bi nîvdevî gotin

Bêbiryar û nezelal axaftin. *Selîm ez jî vexwendim, lê bi rastî hinekî bi nîvdevî got, ji ber wê ez jî naxwazim herim wir.

Bi parsê ketin

Gelekî feqîr bûn. *Bedirê Xanekorê ketiye rewşeke wisa ku tu dibêjî qey bi parsê ketiye.

Bi paş ketin

hm: Bi şûn de çûn

Bi paş ve vekişîn

1. Têkçûn. 2. Dev jê berdan, pèk neanîn. *Li hember gulebarîna leşkeran, şervanen Sinıko bi paş ve vekişiyan. *Me mêze kir ku ew dengê xwe nakin, em jî bi paş ve veki-şiyan

Bi paş de xistin

Bı şûn de xistin. Jı rewşa heyî xerabtir kirin. *Van têkiliyên liane aboriya malbata me bi paş de xistin.

Bi paşpaniyaıı ketin

Ji eihê hêvînekirî derbe xwarin. *Me wisa bawer nedikir, lê me hew dît ku em bi paşbaniyan ketine jî.

Bi pencirûkan bi gûyê xwe ketin

Xwe winda kırın. Ketin nav rewşek eletewş. *Ma bi pencirûkan bi gûyê xwe ketiye ku

ew qasî xwe rezîl bike?

Bi pereyan lîstiıı

Zehf dewlemend bûn. *Malavawo, ne wisa hindik, mêrikî bi pereyan re dilîze.

Bi pêçiva (tiliya) xwe tevdan

bnr. Bi tıliyan belir şolı (şil) kirin

Bi pêne qurişaıı kûçik dişo, bi deli qurişan destê xwe helal dike.

Ji bo karên bêhesab tê bikaranîn. *Min tiştek ji karê vî kurapê xwe fêm nekir. Bi pêne ıpırişaıt kûçik dişo, bi deh (¡urişan desté xwe hela/ dike.

Bi pêne qurişen qui nekirin

Ji bo kes an jî tişteıı nebaş ü xerab tê gotin. *Ew mase û kursiyên ku bavo kirine welehî bi pene (¡arisen qui jî nakin.

Bi pêsîrê girtin (Di pêsîrê de darda bûn)

Doza daxwaz û mafê xwe kirin. *Selahedîn heya bipêsîra wî negirt û nehejand, tu heqek hi dest nexist.

Bi pêsîra lıev du girtin

bnr. Bi qirika hev girtin

Bi pöş ketin

hnr. Bı pöş ve çûn

Bi pêş de derxistin

Girîng girtin. * Jixwe wan jî ji wê radeyê şûn de ew mijar peşde derxistin.

Bi peş ve birin

Kemilandin, geş kirin. *Niha ne weh berê ye, di ve dawiyê de wê lêdana ensturmana xwe pir bi peş ve biriye.

Bi peş ve çûn

Di mijarekê de kemilîn, zêdetir bi ser ketin. *Ew welat bi saya aboriyê ew qas bi peş ve çime.

Bi peş (yekî) ve sond xwarin

Jı ber bawer bûnê ji bo kesekî bûn wekîl. Bi pâş yekî ve    her    binbarî    pejirandin.    *Ez

dikarinı l>¡ peş Teyro ve sond bixwiin ku wî ev yek nekiriye.

Bi peş (yekî) ve şerııı kirin

Ji bo kesên bâşerm tê bikaranîn. *Giliyên ku ji wî re gotin wisa giran bûn ku bi peş wî ve ıııin şerııı kir, lê qet talaşa wî nîıı bû.

Bi piçûkan re piçûk, bi mezinan re mezin bûn

Dilnizm bûn, bi her kesî re têkiliyên xweş danîn. *Mamoste    Mistefa    bi    mezinan    re

mezin, bi piçûkan re piçûk e.

Bi pifé bi lıev ve danîn

Bi awayekî sist û ne saxlem ava kirin. *Ez baş dizaniın, wan ew têkiliya xwe jî bi pifê bi hev ve danîne.

Bi pişt guhê xwe re avêtin

Girîng negirtin, rûmet nedan. *Heta ku tu van gotinên min bi pişt guhê xwe re biavêjî, tu

nikarî zêde piş de herî.

Bi piyê xwe ketin telê

Ji ber kêmasî û çewtiyên xwe ketin rewşeke xetemak. *Mixabin, ji ber bandora dozîna xwe bi piyê xwe kete telê.

Bi piyê xwe re kaş kirin

Jê gelekî zêdetir û xweşiktir bûn. Di bin bandor û kelîja yekî de kêm û qels man. * “Jinikê bi bedewiya xwe keçik bi piyê xwe re kaş dikirin. Zana Farqînî

Bi pivên xwe hatin

Bi xwe daxwaza xwe pejirandin. *Minji we re negot, ew ê rojekê bi lingên xwe bê?

Bi polekî (polikekî) nekirin

Ivır. Bi pêne qurişön qui nekirin

Bi pozika sola xwe derê mîr û hakiman vekirin

Pir birûmet û bibandor bûn. *Ma apê min hevalê wan bû, wî bi pozika sola xwe derê mîr û hakiman vedikir.

Bi qaqa reş asê kirin

Di nav zerp û zorê de hiştin. * "Hêvî û peşe roja min bi qaqa reş asê dike. Musa Vazgali

Bi qarçikê (boçik) girtin

Xistin bin bandora xwe. *Êdî bi serê bavé wî kim ew ji dest Qudretê xelas nabe.ji ber ku bi bi qarçikê girtîye.

Bi qasî bêhna cixareyekê

Demeke kurt. * Hû n kerem bikin rûnin, heya bi qasî bêhna cixareyekê bavé min wê bê.

Bi qasî kîrê kerê bûn

Mezin bûn. * Bi qasî kîrê kerekî bûye. hê jî ji tiştekî fêm nake. (argo)

Bi qasî ku dev gerîn

Heya ku hêz hebûn, li gorî taqet û behreya xwe. *Wî rebenî jî bi qasî ku devê wî geriya

got, lê li hember wê cezûyê pir qels dima.

Bi qasî kuriya derziyê mezin kirin

Ji bo tiştân pir piçûk tê bikaranîn. *Carinan tiştin bi qasî kuriya derziyê mezin dike,

carinan jî tiştên pir mezin pir piçûk dibîne.

Bi qasî riya Hecê bûn

Pir dûr bûn. *Tu jî li ber çavê xwe zehf zêde dikî lo, ma bi qasî riya Hecê ye?

Bi qasî scrê nîskê tê de neçûn

Serhişk û biinyat bûn. Ikna nebûn. *Evdirehman mirovekî serlıişk e, bi qasî serê nîskê tê de ııaçe.

Bi qewl û qerarê mêrên berê (Bi soza mêrên berê)

Soz û bextê bibawer. *Ez soz didim we, bi qewl û qerarê mêrên berê ku ez ê ji we re wê makînê bînim.

Bi qewlê mêrên qenc

bnr. Bi qewl û qerarê mêrên berê

Bi qeyd kirin

Asteng kirin. Sînor dan ber. * Wê malbatê keçika xwe bi qeyd kirine, nahêlin here mala cînaran jî.

Bi qirika hev girtin

Pevçûn, bi hev du re teşqele derxistin. *Evdilkerîm îı Braliîm hema li cihê sekinî bi qirika hev girtin.

Bi qirika (yekî) girtin

Bi yekî re pevçûn, jı bo doza tiştekî hesab pırsîn. *Nizanim li ser çi bû, lê Ûsivê Seyîd bi qirika Seyad girtibû.

Bi qirmika zimanê (yekî) girtin

Gotina yekî berî wî gotin. *Ew qas jî nabe lo, camêrî hema bi qirmika zimanê Tekoşer girt.

Bi qirtan ketin

Bêpere û bêîdare man. *Ew Saloyê beredayî, van rojan jî lap bi qirtan ketiye, li kuçeyan diğere, (argo)

Bi qîma xwe bûn

Wekî daxwaza xwe bûn. *Êdî ez çi bibêjim, êdî tu bi qîma xwe yî,    çawa    dikî    tu dizanî.

Bi qîzanî mîr bû, bi jinanî pîr bû.

Di qîzaniyê de serdest, azad û nazdar bû, lê bû jin di bin barê    mêr û zarokan    de    perişan

bû. *Te jî dît ku, ew bi qîzanî mîr bû, bi jinanî pîr bû.

Bi qumqume û wurşedar

bnr. Bi humehum û gumegum

Bi qûna (yekî) girtin

Gelekî li pey tiştekî yan jî kesekî ketin. *Hingî ku Mehmûd bi qûna Qaso girtiye û

bernade, ew jî xwe bi tiştekî dihesibîne.

Bi qûna (yekî) kenîn

Bi yekî tiranê xwe kirin. *Berê ew bi qûna Huso kenîn, dû re bi xwe jî ketin wê rew.fê.

Bi qûna tazî, tembûrê dixwazî.

Di ser rewşa xwe ya xirab de, daxwaza tiştân bikêf û fitoziyê kirin. *Bi qûna tazî tembûrê dixwazî! Di nexwe.fxaneyê de di bin xwe de dirî, îcar dibêje ji bo ku maçê bişopîn-iin, ji min re televîzyonekè bînin.

Bi qûna xwe bawer nebûn

.li bo pêkanîna karekî bi xwe bawer nebûn. *Ya herî girîng, Aso bi qûna xwe ne bawer e.

Bi qûna xwe hesab nekirin (nehesibandin)

Rûinet nedan. *Hesabê xwe baş bike. Gêjo, wa ye ew jirik te bi qûna xwe hesab nake.

Bi qûna xwe xeber dan

Yê li hemberî xwe bi tiştekî nehesibandin. *Va ye mêrik bi qûna xwepê re xeber dide;

ew hê jî tênagihîje.

Bi qûna ziwa Filitîn

Bêyî zerar û ziyan xwe xelas kirin. *Çawa kir nizanim, lê bi rastî jî Nûro bi merîfeteke inezin xwe ji wir bi qûna ziwa fiHtand.

Bi qûnê ketin nav çala genim

Di nav rewşeke pir xweş û erênî de bûn. *Hııso qíza xwe da lawê Temo. Welehî qîza wî bi qûnê ketiye nav çala genim.

Bi qûnê ketin nav kodika jajerûnê

bnr. Bi qûnê ketin nav çala genim

Bi qûnê ve zeliqîn

bnr. Li pey tirikî bûn

Bi qıırişekî kerê dixesînin, bi du qurişan destê xwe dişon.

bnr. Bi pêne qurişan kûçik dişo, bi deh qurişan destê xwe helal dike.

Bi rastê ketiıı

Jı alozî û nexweşiyan xelas bûn. *Mendo pir nexweş bû, lê niha rewşa wî baş e, va ye êdî bi rastê ketiye.

Bi (yekî) re bi rê ve neçûn

Bi yekî re debar nekirin. *Me kir û nekir, Arîmed bi Yargulê re bi rê ve neçîı.

Bi (yekî) re bûn

Di nav têkiliyên cinsî de bûn. *Dibêjin Cindo bi yekê re bûye, jina wî bi ser heselıesan ketiye, loma çûye mala bavé xwe.

Bi (yekî) re hilketin û daketin

Bi kesekî re tim gengeşî kirin. *Yên ku bi kesên wisa xerab re hilkevin û dakevin,

dawiya wan jî wê wiha be.

Bi (yekî) lîstin

1. Henek û tinazê xwe bi yekî kirin. 2. Li serê yekî fend û fûnd çêkirin. *Kuro bi wê de here, ez ne zaroka te me, bi min nelîze. * Kerem wisa bi Seyad lîstiye ku feleka wî şaş bûye.

Bi reşekurtnancî lê li ba ketin

Ji bi awayekî hovane nêzîkbûna tiştan re tê gotin. *Xalidê Şeşmexelî wisa bi reşekur-nuincî li wê sifrê li ba ket ku min li şûna wî şerm kir.

Bi rê kirin

Yek bi ci held de şandin. *Me piştî Zozanê jî Rûken bi rê kir.

Bi rê ve birin

Bi rêxistin kirin, îdare kirin. *“...$êx Mihemedê Berzencî ku şagirte mamoste û mezinê gelek alimên Kurdistanê bû li herêma Soran û Hewreman rêxistineke ku ji heşt tabûran pêk hati. bi navê "Leşkerê Quran ” li dar xist û bi rê ve bir. Mele Silêman Şoreş

Bi rêganî çûn

Rê bi derekê ketiıı. Ji riyekê derbasî riyeke din. * Arınanca me ew der nebû, bi tenê em bi rêganî çûne wir.

Bi l ingering hatin

Bi bandor bûn. *Dîsa tê. lê vê carê bi ringering tê.

Bi 10 de çûn

1. Erzan bûn. 2. Vala û bi ba de çûn. *Ew zeviya me ya girê sor, hema bi ro de çû. *Ew qas lieda ku min ji bo wê dersê da, he mû bi ro de çû.

Bi roj ji q îı lika niisînan ditirse, êvarê kefenê miriyan datîne.

Her dem bi awayekî bûn. Teptepî bûn. *Hay lo lo! Ew çi afat e ez pê dizanim, bi roj ji qulika niisînan ditirse, êvarê kefenê miriyan datîne.

Bi roj bilbil e, bi şev pişkul e.

Her gav bi awayekî din bûn. *Ji.xwe tu kes ji wê tiştekî fêm make, bi roj bilbil e, hi şev pişkııl e

Bi    roj kefenê    miriyan jê dike,    bi şev ji bulqebulqa    kiizan    ditirse.

bur. Bi roj    ji qulika misinan    ditirse, êvarê    kefenê miriyan    datîne.

Bi roj miriyan dişelîne bi şev ji qurquroneka derî ditirse.

bnr. Bi roj ji qulika misinan ditirse, êvarê kefenê miriyan datîne.

Bi roj ronahî li ber min neke.

Ji bo helwesta bêkêr û ne li eih tê bikaranîn. *Bavo qurbana te me, tu ji bi roj ronahî li her min lieke

Bi    roj li dêrê    ve, bi şev li nêçîrê ye.

bnı: Bi roj    li dêrê ye, bi şev    mizgeftê ye.

Bi roj li dêrê ye, bi şev li mizgeftê ye.

Ji bo kesên durû û sextekar tê gotin. *Mirov ku li kirinên wî dinere, ınirov jê ecêb dimine, bi roj li dêrê ye, bi şev mizgeftê ye.

Bi ruhê xwe re lîstin

bnr. Li ecelê xwe gerîn

Bi ru û rclııııan bûn

Gihîştî û qert bûn. *Heyraıı tu mirovekî bi rû Cı relıınaıı î, tu şerm nakî xwe dix! hevalê lawê min è piçûk?

Bi rûnê xwe qelîn

Bi xwe çareya serê xwe dîtin. *Tu qet meraqa wî neke, ew bi xwe bi rûnê xwe diqele.

Bi rûspîtî ji hev du xelas bûn

Bêyî qeza û bela kar birin serî. *Ez gelekî ji wê têkiliya wan ditirsiyam, lê şikir va ye bi rûspîtî ji liev du xelas bûıı

Bi rûvîkî awiqîn

Eş û jan kişandin. Qolineî bûn. *Inşelah ewjî bi rûvîkî biawiqe ku bizanibe qolinc çawan e.

Bi rû (rûyaıı) ııeketinn

1. Ji şerman an jî ji bo rûmetdayînê zû bi zû li ber çavên yekî neketin. 2. Ji ber tawanekê li ber çavê yê mexdûr neketin. * “Qisinê taîfa jinên mislimanan henıû mesture û veşartî Inlıı; bi rûyê nanıehrem û biyaniyan nediketin. " Mele Mehmûdê Beyazïdî*Ce/a/ du mêr ji wan kuştine, ku beşeref nebûya, qet wisa bêminet bi rûyê wan diket?

Li rû ııckctin: Di çanda kurdan de dema yekî ji malbateke inerek kuştibe yan jî tiştekî pir xerab û girîng kiribe, cezaye xwe kişandibe jî, bedela xwîna xvve dabe jî ango li hev hatibin jî dîsa zû bi zû li ber çaven vve mal bata mexdûı* nakeve. Riya ku ew le re dillerin naçiye. Heke rastî hev û din ben riya xwe diguhere. Ev yek, him ji bo rûmetdayîna eşandin û liberxvveketine, him jî ji bo hadandin û xiıoşma ye li hem ber te kirin.

Bi rûyekî spî ji nav derketin

bnr. Bi rûspîtî ji hev du xelas bûn

Bi salan û ıııehan, carekê mêvanê xalan, ew jî derbas bû bi kulzikî û gazinan.

Ji bo carekê, lê careke bi neyînî derbasbûyî re tê gotin. *Bi salan û mehan, carekê mcvanê xalan, ew jî derbas bû bi kulzikî û gazinan.

Bi saxîtî kirin gorê

Zilm û eziyeteke mezin lê kirin. * "Ez nekııştim, bi saxîtî ez kirim gorê, wilo nîv saxî, çavên min bel, kêl danîne ser sînga min, bêax û bêtemirandî. ” Medenî Ferho

Bi ser av û ar ketin

Dîn û har bûn. *Yekta bi ser av û ar ketiye, em nizanin ka em wî çawa zeft bikin.

Bi ser avê ketin

Eşkere bûn. * Wan çerê di navbera xwe û zavayê xwe de ji exrebeyên xwe jî veşartin lê di dawiyê de her tişt bi ser avê ket.

Bi ser avê nexistin

Eşkere nekirin. *Helbet gelek derd û kulên wan jî hebûn lê bi ser avê nedixistin.

Bi ser belaya xwe ve bûn

Ji ber bitrîbûnê cezayê xwe girtin. * Wî gelekî serê xwe û qûna xwe li ba dikir, di dawiyê de bi ser bela xwe ve bû.

Bi ser belaya zimanê xwe ve bûn

Ji ber axaftinên neyînî û xeter ketin astengiyan. *Ji ber wan axaftinên bejî, bi ser belaya zimanê xwe ve bû.

Bi ser çi de mîz bike wê zuha bibe.

Ji bo kesên bêom û bêoxir tê gotin. *Eman qala wî nekin, ew bi ser çi de mîz bike wê zuha bibe

Bi ser (yekî) de çûn

1. Di mijarekê de yek zêde asteng kirin. 2. Di hêla leşkerî de bi ser de girtin. 3. Yek ziyaret kirin, hal û xatir pirsîn. *Tu ku ew qas bi ser de herî, tu yê wê jî bidî revê. *Leşker dîsa bi operasyoneke giran bi ser gerîlayan de çûn. *Ew her du xwarziyên wî jî rojekê bi ser wî xalê xwe yê nexweş de neçûn.

Bi ser (yekî) de derketin

Zêdetir bi awayekî rasthatinî, tiştekî balkâş û girîng dîtin. *Eyşan û Evdal di newalê de di ser hev de bûne, kekê min bi ser wan de derketiye.

Bi ser ... de girtin    ..

1. Ji bo ziyanê dor lê girtin. 2. Bêagahî çûn balê. *Tîmên taybet bi dilqên gerîlayan bi ser gundan de digirtin. *Me hew dît ku bavé min, diya min û meta min bi ser me de girtin.

Bi ser (yekî) de gul vedan

Le xwedí derketin. Dilsozî nîşan dan. * Van rojan Xezal gelekí bi ser Xasé de gul vedide,

Xwedé dawiyé xér bike.

Bi ser (yekî) de lıil bun

Bi awayeld hérs bi ser yekî de çûn. *Celaledin ji nişka ve bi ser büka xwe de liil bu.

Bi ser (yekî) de hurtehurt kirin

Bi ser kesekí de hérs bûn. Çewisandin. *Evdilkerîm her évar bi ser jiña xwe de hurte-

hurt dike. Dengé wí té bi heta mala me ji.

Bi ser de kalekal kirin

bnr. Di ser de gul vedan

Bi ser (yekî) de qelibín

Le li ba ketin, Dan ber xwe. *Me hew dít ku leş/cer bi ser me de qelibín û em dan ber

guleyan.

Bi ser (vekí) de ristin

Tékiliyeke zéde germ û nezîk nîşan dan. * Van rojan Yasin bi ser Hesen de gelekí dirése,

Xwedé dizane, karekí wí ketiye héla Hesen.

Bi ser (yekî) de şîr vedan

bnr. Bi ser (yekî) de gul vedan

Bi ser de telini (def) dan

bnr. Bi ser de gér kirin

Bi ser (yekî) de xistin fisiklûman

Zor le xistin. Asteng kirin. *Zelíxané wisa bi ser mere xwe de xiste fisildüman ku mérik riya xwe şaş kir.

Bi ser (vekí) de xúz biín

1. Weld daxwaz û arınanca kesekí nézík bûn. 2. Lé xwedí derketin, girîngî û rûmet nîşan dan. *Her qiqas ramana me ne weki hev hû jî dîsa ez b 'ı ser wé de xıiz bûm. *Kesekî bi desté wé negirt, bi tené Ferhaté Memé bi ser wé de xúz bu.

Bi ser de zéde kirin

Téfirandin. Tişten derew û zéde jî dayîn ser. *Hesené biraziyé min, heta tiştén ku hatiye gotin bi ser de zéde neke, tu car rehet nake.

Bi ser lieindé xwe de hatin

Hiş hatin serî. *Du saet beré rewşa wi gelekí xerab bu, lé şikir va ye, bi ser hemde xwe de liat.

Bi ser heseliesan ve bûn

Rewş fém kirin. *Heta em bi ser hesehesan ve bûn, wí keçik biribñ gündeki din û mehra xwe biribú ji.

Bi ser liev de anîn

Barsivik bûn. Nêzîkî xelasbûna tiştekî bûn. * "... tenê çar miyên kelax derketine biharê. Arê me jî bi ser liev de hat, diya min pê re negihand arê teze bikire. ” Emerîkê Serdar

Ri ser liev de çûn û hatin

I êkilî berdewam kirin, li halê hev pirsîn. '* Ere dereng be jî em dîsa bi ser hev de diçin û tên.

Ri ser liev de hatin

Ber bi xelasbûnê ve çûn. *Pirtûka min a dawînjî bi ser hev de bat.

Ri ser lıev de ketin

i. Gelekî zêde bûn. 2. Bê hêz ketin. *Zeviya me ya genim maşelah îsal wisa geş bûbû ku di ser liev de diket. *lpo pişti wê riya dirêj, xwe gihande mal, lê hema di ser lıev de diket.

Ri ser lıev de ristin

Piştgiriya hev û din kirin. *Nîzanim sedema wê çi ye, iê XezaI û Gogerçîn ev çend roj in gelekî bi ser hev de dirêsin.

Ri ser lıişe xwe ve hatin

Hişyar bûn. *Heta ew bi ser hi.?ê xwe ve hat, yê din li holê ta bûn jî.

Ri ser ketiıı

Pêk anîn, têk birin, erk bi dest xistin. *Bi rastî jî bindest nikarin bi hêsanî bi ser bikevin.

Ri ser kiirmê (yekî) ve bûn

Cir û xeysetê yekî hîn bûn. *Piştî du salan ez bi ser kurmê jina xwe ve bûni.

Bi ser lingan ketiıı

1. Dest bi rêveçûnê kirin (ji bo zarokan.) 2. Ji nexweşiyeke giran hêdî hêdî rizgar bûn.

*Dema lai keçika min bi ser lingan ket û gavên xwe avêtin wek îro di bîra min de ye. *$ikir va le Xalê Koço dîsa bi ser lingan ketiye.

Ri ser perên esniaiian ketin

bnr. Li ser perên esmanan sekinîn

Ri ser re bûıı

Di êqil de hinekî qelsî hebûn. *Ew mirovekî bi ser reye, guh inede gotinên wî. (argo)

Ri ser serê (yekî) de qiyamet rakirin

Yek xistin rewşeke zor. * Ji bo wê meseleyê Yaqûb bi ser serê me de qiyamet rakir.

Bi ser serê (yekî) de tasek ava sar rêtin

Mat û ecêbmayî hiştin. *Hema bi wê gotinê re, te digot bi ser serê Mexpûleyê de tasek ava sar rêtin.

Ri ser serê xwe de kirin

Tiştek bi awayeld hovane vexwarin. *Mehmûd beminet ew şûşa reqiye, bi careke re bi sersere xwe de kir.

Bi ser stûye (yekî) de ger kirin

Avetin stûye yekî. *Zana ıııeze kir kıt karekîpir dijwar e, ew kar bi ser stûye Farttq de ger kir. (argo)

Bi ser û bine hîve ketin'*'

Ji bo nexweşiyeke zarokan te gotin. * Azade kııre inin di zarokatiye de careke dışa nexweş ketibû ti diva ıniıı cligot, bi ser û biııe hîve ketiye.

Bi ser ii gıılıe xwe ketin

Hers bûn. *Nilıa clewlet bi ser û gulıe xwe ketiye û dibeje van çawa ew qalike xwe ye hişk şikenandiıı ?

Bi ser tiliya kul de mîz nekiriıı

Tu alîkarî nekirin. *Keçe tıı çi ji wî hevî dikî? Ma tıı nizanî ew bi ser tiliya kul de mîz ııake.

Bi ser ve çûn

1. Hay ji xwe tune bûn. 2. Ji xeza asahî derxistin. Zede peşve çûn. 3. Bitrî bûn *îbo dema kıt qala wan rojen tekoşîne dike, he ji ji eşqan bi ser ve diçe. *Me ew qas jî ııegotibû, le ew taııı bi ser ve çıı. *Guııehe inin pe hat, m in ew kir şûna nıeriv ti însarıan, le ew bi ser ve çıî.

Bi ser ve hatin

bnr. Bi ser ve çûn

Bi ser ... ve kirin (Bi ser ve kirin)

1. Tiştek bi zore dan. 2. Tiştek avetin yekî. 3. Di hela hejmarî (miktar) de le zede kirin. Danîn ser. 4. Yek xapandin; tiştekî sexte yan jî ne baş weld saxlem û baş dan yekî. 5. Derew kirin, tefirandin, ji ya rasteqînî zedetir nişan dan. *A rastı wî ew keçik nedixwest, le hema jinapa wî ew keçika bi ser wî rebenî ve kir. *Min kevirek bi ser ve kir, le negirt. *Miıı dîsa hinek bi ser ve kir. dû re hate radeya parçeya din. *Wî bebavî, ew erebeya teqeze bi ser wî gıındiye rebeıı ve kir û ji hole winda bû. *Heke Cejne ew qasî bi ser ve ııekira, tne jî hesabe xwe wisa çewt nedikir.

Bi ser xistin

1. Bi ser ketin, serkeftî bûn. 2. Dı hela hejmarî (miktar) de le zede kirin. *"Bi dû de beziya. Ket. westiya û tişt bi ser nexist. .. ” Helîm Yûsiv *Keça xwe şaııd dersxane û qur-san, di clawiye cle bi ser xist. *Dilnaze ew parçe jî bi ser nexista tere nedikir.

Bi ser x>ve re (tu) kes nas nekirin

bnr. Di ser xwe re tu kes nedîtin

Bi ser xwe ve hatin

1. Ji westandin û acizbûna astengiye dûr ketin. Behn vedan. 2. Hişyar bûn, hay ji rewşa

'Bi ser ıı biııe hîve ketiıı: Ji bo nexweşiyeke zarokan te gotin. Sedem û bûyîna ve nexweşiye bi rewşa hîve ve te giredan. Carinan ji bo axaftina beserûber û behemdî ya mezinan jî te bikaranîn.

rasteqîn bûn. 3. Nexweş, xewirî ango yên jixweçûyî baş bûn. * "Deh salên Nûdemê ez westandibûm. Ez welê westiyabûm ku min bawer nedikir ez ê zû bi zû bi ser xwe ve werim. ” Firat Cewerî * "Mala te ava ji ber tu bûyî sedem ku ez bi ser xwe ve liatim. Min qaliké xwe yê geinar bi saya serê te şikandibû. " Salihê Kevirbirî *Selahedîn ji nişka ve ji xwe çû, lê zû bi ser xwe ve liât.

Bi scrc (yekî) de hatin

Berê ew tişt jiyîn. *Ma ez ji serê xwe li hev tînim? Ew mesele bi serê min de jî hatiye, loma dibêjim.

Bi serê (yekî) de pitpit kirin

Tim bi axaftin û kutekutê yek aciz kirin. * "Mamaste gelekî bi diltengî bi Çêrînê de xeyîdî û bi serê wê de pitpit kir û got: ..." Keça Kurd

Bi serê (yekê) girtin

Bi yekê re zewicîn. *Qîza Xanemîr di mal ma heta çil salî jî kesî bi serê wê negirt.

Bi serê lèvê axaftin

Bêyî dilê xwe, nîvco peyivîn. *Erê diaxivî, lê hema bi serê lêvê diaxivî.

Bi serê lêvê kenîn

Bi zorê û ne ji dil kenîn. Nîvkenî bûn. *Erê ew jî bi serê lêvê xwedigiravî dikeitî.

Bi serê lêvê pirsîn

Xeyîdîn, tingijîn. *"Û ji bêdengiya diya wî, ji tirsê newêrî navê wan jî bibêje, lewre bi serê lêvê pirsî: ‘Çi diviyan?"’ Fazil Umer

Bi serê poz pê re dan û stendin

Têkiliyeke bi zorê û nîvco ajotin. *Erê, piştî wê bûyerê bi tenê bi serê poz pê re dide û distîne.

Bi serê poz xeber dan

bnr. Bi serê lêvê axaftin

Bi serê pozê xwe nêrîn

Ji kesên qure û xwe zêde diecibînin re tê gotin. *Ew lawê Xefûr jî xwe tiştekî zêde dihe-sibîne, bi serê pozê xwe li mirov dinêre.

Bi serê şûrê xwe sond xwarin

bnr. Bi serê zompê xwe sond xwarin

Bi serê xwe berdan

Serbest berdan. *Dilo digot: "Ya ku tu dikî ne rast e, heke tu zarokan bi serê xwe berdî, kî dizane wê çawa bibe?

Bi serê xwe bûn

1. Tenê bûn. 2. Azad bûn. *Li wir ez du mehan bi serê xwe bûm. *Ez bi serê xwe me,

naxwazim bikevim bin batidora hinekên din.

Bi seré xwe bereket kirin

Wekí daxwaz û dítina xwe tevgerîn. *Ew jî wisan e, bi seré xwe bereket dike.

Bi seré xwe İliştin

1. Tené hiştin. 2. Serbest berdan. *Rast e, min ew bi seré xwe İtişi da ku baş bifıhire û jiyané binase. *Édí bavé inin ew bi sere xwe hiştiye, çi kari bike serbest e.

Bi seré xwe bi re ve çûn

bnr. Bi seré xwe hereket kirin

Bi seré zompé xwe soııd xwarin

Tené j i lédané fém kirin. *Heçî Rosto ye, ji tu tiştîfém nake, tené bi seré zompé xwe soııd dixwe.

Bi seré (yekî) de hatin

Ew rewşa qewimí beré jî jiyîn. *Bi rastı jî ez hema hema wekí doxtoran bi rıexweşiya mideye dizanim, ji ber ku bi seré min de hatiye.

Bi seré (vekí) sond xwarin

Réz û rúmet jé re nişan dan. Zehf jé hez kirin. *Belé, li vir tu kes wé ñas nake, lé li heré-rna wé her kes bi seré wé sond dixwe.

Bi seriyek sír (pívaz) nekirin

Ne héjayi nirxeke zéde bûn. *Tu ji bo wé li ber xwe dikeví, lé ew bi seriyek sír nake.

Bi serî digiıî qûn diçe, bi qúné digirî serî diçe.

Ji bo kesén nexweş an jî pir sist té gotin. *Ez çawa bikini nizanim, bi serî digirî qûıı diçe, bi cjiiné digirî serî diçe.

Bi serî kirin

Zewicandin. *Beré zarok di temenekîpiçûk de bi serî dikirin.

Bi serî xistin

1. Fér kirin. 2. ikna kirin. *Di dawiyé de manıoste ew ders bi seré Zerdé xist. *Tené mal-bata wé dikare bi seré wé bixe.

Bi sibehé neketin

Heya sibehé mirin, bi sibé re negihîştin. *"Gundî li hev diçûn ñ dihatin, wan ji bengizé nexweş té derxistin, wekí ew bi sibehé nakeve. Xelíl Mûıadov

Bi sibé re negihîştin (Bi seré sibehé re negihîştin)

Heya sibehé mirin. *înşelalı ew bi sibé re nagihíje. (nifir)

Bi siwarí dayîıı ser xaní

1. Çi tişte ku dizane eşkere kirin. 2. Béúsil û béré xeber dan. *Binevşe, sira xwe jé re got, lé Şenge bi siwarí da ser xaní û çi hebû got. *Zerícan heké peké nizane hema bi siwarí di de ser xaní.

Bi siya xwe re li lıev nekiriıı

Bi tu kesî re debar nekirin. *Ka kî dilcare bi wî re debar bike? Ew bi siya xwe re li hev nake.

Bi siya xwe re şer kirin

bnr. Bi siya xwe re li hev nekirin

Bi siya xwe re re ııeçûn

bnr. Bi siya xwe re li hev nekirin

Bi siya xwe re li lıev xistin

bnr. Bi siya xwe re lı hev nekirin

Bi sînor kirin

Bi hinek zagonan ve asteııg kirin. *Divê binek caran mirov zarokan jî bi sînor bike.

Bi sîııore xwe zanîn

I ledê xwe zanîn. *Ez li gotina wan nanihêrim, ez bi sîııore xwe dizanim.

Bi sonda qesemê sond xwarin

bnr. Sonda qesem li cañé xwe dan.

Bi soz û peynıan

bnr. Bi qewl û qerar

Bi soz û qerar

bnr. Bi qewl û qerar

Bi şans 0 hextê xwe

Ew bı wijdan îı insafa xwe. * “Bêtirs wî Uda şeştiran xwe ber bi xelkê ve kiriye û car û caran ber bi çeqamê ve gıdan dıreşîne, vêca kî bi ber ket ew bi şans û bextê xwe. ” Ibrahîm Ehmed

Bi şernıiye ketin

.li ber gotin an jî kirinekê ketin rewşa fedîkar. *Bi rastî bi wan gotinên xwe ez bi şernıiye kctiııı

Bi şev dixeniqînî heft xesî, bi roj ji qurqiironeka derî ditirsî.

bnr. Bı roj ji qulika misînan ditirse, êvarê kefenê miriyan datîne.

Bi şev rcwî li riyan, qede li ber piyan

Rêwîtiya bi şev, karekî xeternak e. *Ezbenî, ıniıı ji te re negot, bi şev rêwî li riyan, qede li ber piyan

Bi şev şeıııanıok e, bi roj pîrebok e. (Bi ı oj pîrlıevok e, bi şev şenıanıok e.)

bnr. Bi roj bilbil e, bi şev pişkul e.

Bi şeyteıı ıe kap (qapa) lîstiıı

bnr. Bi şeytân re hevaltî kirin

Bi şevtcn re kap avetin

bnr. Bi şeytân re hevaltî kirin

Bi şevteıı re kirîvatî danîn

Bi karên pir xeter û xerab re mijûl bûn. *Divê em li hemberî Cezmiyê sextekar çavên xwe vekili, wî bi şeytân re kirîvatî daniye.

Bi şevteıı re hevaltî kirin

Pir kone û zana bûn. * Hey İnin nizanin ew çi ecêb e, ew bi şeyteıı re hevaltîyê dike.

Bi şîrc dayika xwe de ınîstiıı

.li bo kesên ku karên neyînî dikin tê gotin. *Me çi zanibû ku ew ê here hema bi şîre dayika xwe de bimîze û seré me hemûyaıı têxe belavê.

Bi şûn de çûıı

Bı paş ve çûn, rewş xerabtir bûn. *Di rûyê wê jinikê de em bi şûn de çûn.

Bi şûıı de xistin

bnr. Bı paş ve xistin

Bi ta û derzî vekil in

Bi kitkiteyan her tişt daxuyandin *Dilnazè, gotinên min bi ta û derzî ji xesûya min re vekiribûn.

Bi taniara qûnê ve xwe dayîn

Ji bo pêkanîna karekî hemû hêza xwe dayîn. *Bi rastî jî Cinio bi taniara qûnê ve xwe didiyê, bawer im ku ev keda wî naçe badilhewa.

Bi tasa zêr jehr vexwarin

Di nav derfetên pir xweş de jiyanek ne xweş jîn. *Erê rast e, pir dewlemend e. lê bi tasa zêr jelirê vedixwe.

Bi tayekî Remezan xwarin

Ji ber sedemeke piçûk dev ji bawerî û karên mezin berdan. *Tu çawa bi wé bawer dibî. ew bi tayekî Remezanê dixwe

Bi tayê xav ve girêdayî bûn (girêdan)

Ji bo têkilî yanjî karên sist û demborî tê bikaranîn. *Ji ber ku bi tayê xav ve girêdayîye.

têkiliya wan zef nadóme.

Bi tayekî xav xapandin

Bi hêsanî xapîn. * Carekê, çıma Kurd zû talırîk (fît) dibin, çima ew qas bi heyecan in, zû digirîn, zû şad dibin; bi takî xav têne xapandin û tını xapînosk in!” Sebahattin Korkmaz

Bi te xweş e, bi min bîst û şeş caran xweş e. bnr. Ji te re dirêj beji min re bi erdê re dikişe.

Bi tedbîr dikolin bîr.

Karên zor û girîng tedbîrekê zêde dixwaze. *Lawo ji bîr nekin ku bi tedbîr dikolin bîr. Bi teııî, bû xcnî.

Dewlemend bûn zêdetir girêdayî xebat û çetinayê ye. *Wisa li cihê sekinî kes dewlemend nahe. Çi gotine: “Bi tenî, bû xenî. ”

Bi tepan bi serc xwe ketin

Poşman bûn. *Kengê ku lawê wî ji dibistanê revî, dû re Cimşît bi tepan bi serê xwe ket.

Bi tcqil xeber dan

Bi zanayî û bi bandor axaftin. * Almaşta $êxê wisa bi teqil xeber da ku yên di wê civînê de bun şaşwazî man.

Bi têra dilê xwe

Heya ku dixwaze, heya ku qîm pê hatin. *Min bi têra dilê xwe pê re sohbet kir.

Bi teşikt'iı xwe de rîtin

Zêde tirsîn. *Dema ku Salo ew li piş çavên xwe dît, bi teştken xwe de rît.

Bi tetikan dayîn, bi pepikan li pey gerîn

Qencî kirin lê h hemberî qenciya xwe xirabî dîtin. *Min bi tetikan da, bi pepikan li pey gerîm. Çend caran bûm kefil, lê ez tim poşman bûm.

Bi tilivan ııîşan dan

bnr. Bi tilîkan rê hev dan

Bi tilîkan rê liev dan

Pir cuda, balkâş û zêde bûn. * Serhat di nav dibistanê wisa balkeş bû ku her kesî ew bi tilîkan rê hev dida.

Bi tilivan belir şolî (şil) kirin

Bi tiştekî piçûk karekî mezin xera kilin. Fesadî kirin, tevlihev kirin. *Zaharê Sixur bi tiliya behr şolî kir û karê me xera kir.

Bi tira xwe re quzilqurt gotin

Bi tu kesî re debar nekirin. Bi kesî re li hev nekirin. Bi eks û cirnexweş bûn. *Tu nikarî bi wî re nîvekariyê bikî, ew bi tira xwe re quzilqurt dibêje.

Bi tira ziya (zıılıa) filitîn

Bêyî ziyan xelas bûn. *A rastî, zû bi zû ez bernedidam, lê bi saya wê vira xwe ez bi tira ziya fili tînt.

Bi tiştekî liesab nekirin (nehesibandin)

Girîng negirtin. *Her kes ji Sedulah ditirsiya, lê Eyvaz ew bi tiştekî nedihesiband.

Bi (yekî) ve zeliqîn

Bi awayekî bêar û bêyî dilê yekî xwe nêzîkî yekî kirin. *Zekî rû nadiyê jî lê Nûredîn xwe pê ve dizeliqîne.

Bi vê andê, bi vê sondé

Sond xwarin. *Min got heyran, bi vê andê, bi vê sondé, ne wekîgotina wan e, rewş wiha û wiha ye, dû re ji min bawer kir.

Bi vê qûnê, tu naçî meyqûnê.

bnr. Bi vê qûne, tu naxwî hêkerûnê.

Bi vê qûnê, tu naçî şûne.

bnr. Bi ve qûne, tu naxwî hêkerûnê.

Bi vê qûnê, tu naxwî hêkerûnê.

Xwe gihandin daxwaz û armancên qels bûn. *Minji te re got zehf bixebite, naxwe bi vê qûnê tu naxwî hêkerûnê.

Bi vê qûşê, tu naçî (nagihî) Mûşe.

bnr. Bi ve qûnê, tu naxwî hêkerûnê.

Bi viran soııd bixwin, serî ı^şe.

Ji bo rewşa sexte tê bikaranîn. *Zekî û Sadiq lîstikeke wisa çêkirine ku bi viran sond bixwin jî, seré wan naeşe.

Bi vî destî dayîn, bi wî destî stendiıı

bnr. Bi destê rastê dayîn, bi destê çepê stendin

Bi vî lıişî, tu nagihêjî tu par û pişî.

Ji bo ramana ne li gorî serkeftinê tê bikaranîn. *Min ji te re got, azîna te çewt e, bi vî lıişî, tu nagihêjî tu par û pişî.

Bi westiyayî kir, bi vesiyayî xwar.

Belê ked da, lê bêminet û bi dılekî rehet jî xwar. *Her tiştek bedeleke wê heye, camêrî bi westiyayî kir, bi vesiyayî xwar

Bi xasûkî barê xwe gerandin

Karê xwe bi konevanî bi rê ve birin. *Ew çi zana ye, di demeke kurt de bi xasûkî barê xwe gerand.

Bi xwarinê ketin

I. Ji bo destpêkirina xwarin xwarina zarokan tê gotin. 2. Ji ber zêde xwarin xwarinê aciz bûn. *Maşelalı qûndaxa nie zû bi xwarinê ket. *Min got lawo ew qas bêfesal nexwe, di dawiyê de bi xwarinê ket.

Bi xwe de pûkandin

bnr. Bi xwe xwe de jenîn

Bi xwe de rît in

1. Tirsin. 2. Xwe zêde qure kirin. 3. Di nav helwestên ecêb û qels de bûn. *Heya Emîn ji wir derbas bû, bi xwe de rit. *Erê, me hemûyan pesin dayê, lê wî teresî jî bi xwe de rît lo. *Erê mirov li ber xwe dikeve, lê bi rastî Fatimê bi xwe de rît.

Bi xwe de rîtibû, digot: “Min bi rewş bişon!”

Hem xwedî xeta û qusûr bûn, hem jî xwe qure kirin. *Hûn li daxwaza wî ya ecêb binêrin, hem l>i xwe de rîtiye, hem jî dibêje: “Min bi rewş bişoıı.

Bi xwe ferx biin

Xwe zêde dîtin, xwe qure kilin. * Mirov ku ew qas bi xwe fexr bibe, helbet dê bibe

pè^keniyê xelkê.

Bi xwe baz e, lê nêçîra wî ji xelkê re ye.

bnr. Ji xelkê re xerat e, jixwe re malmîrat e.

Bi xwe bi birîna xwe nalîn

Ketin halê xwe. Bi xwe li çareya serê xwe nihêrîn. *Ew reben jî hema bi xwe bi birîna xwe dinide.

Bi xwe bi nanê xwe lîstin

Di nav helwesta li hemberî berjewendiyên xwe de bûn. *Hakoyê biraziyê min jî bi xwe bi nanê xwe dilîze.

Bi xwe bi ser belaya xwe ve bûn

Bi xwe cezayê xwe dîtin. *Keremê zilmkar, dema ku tivinga xwe paqij dikir, guleyek li sîngê wî ket û bi xwe bi ser bela xwe ve bû.

Bi xwe bilandin

Bi xwe ketin, li hev piçikîn. *Ji ber ku bi xwe biliyaye, hay ji bûyeran jî nîn e.

Bi xwe bilî bûn

bnr. Bi xwe heyirîn

Bi xwe birîna xwe derman kirin

Bi xwe li çareya serê xwe nêrîn. *Di vir de min bi xwe birînên xwe derman kirin.

Bi xwe bûn dizê sola xwe

Ji bo karên berevajî tê gotin. *Tiştinin wisa ecêb anîne serê min ku hew min dît ku ez bi xwe bitme dizê sola xwe

Bi xwe çareya serê xwe dîtin

bnr. Bi xwe birîna xwe derman kirin

Bi xwe di lialê xwe de gotin

bnr. Di timtêl û hewalê xwe de şewitîn

Bi xwe distirê, bi xwe tew dike.

bnr. Bi xwe li defê dixe, bi xwe dilîze.

Bi xwe distirê, bi xwe ditewîne.

bnr. Bi xwe li defê dixe, bi xwe dilîze.

Bi xwe gotin, bi xwe bihîstin (gulıdarî kirin)

Soz û bandor derbas nebûn. *Berzencîya rastî tîne ziman lê ew bi xwe dibêje, ew bi xwe guhdarî dike.

Bi xwe gûyê xwe paqij kirin

Çewtî û kêmasiyên xwe bi xwe çareser kirin. *Lawo te bi xwe lewitandiye, divê tu bi xwe gûyê xwe paqij bikî.

Bi xwe hatin ziman

Dest bi peyivînê kirin. * Mirovekî ker û lai bû, lê di wê mijarê de bi xwe hate ziman û

xweşik jî derdê xwe da fêm kirin.

Bi xwe hesîn

1. Di hêla zayendî (cinsî) de gihîştin. 2. Hay ji xwe û rewşa rasteqînî bûn. 3. Ji xewê hiş-yar bûn. *îsal Orner bi xwe hesiyaye, ma tu nanihêrî ji pey keçikan naqete. *Ew bi xwe liesîn ku dê wê çevê bi ser mala wan de bigirin û ji wir revîn. * “Tebîetekî wî yê xerab hebû ku gava ew bi xwe bihesiya, careke din nikaribû di xew re biçûya. ” Enver Karahan

Bi xwe hundiré xwe xwarin

Eş û pirsgirêka xwe avêtin hundiré xwe. *Qet hewcedariya nexweşiyan tune ye, jixwe Rewşen bi xwe hundiré xwe dixwe.

Bi xwe karibûn

Hakimî nefsa xwe bûn. Vîn bi hêz bûn. '*Heke te bi xwe bikaribûya,

tu ew qasî nediketî.


Bi xwe ketin

Bi kar û barê xwe û bi derd û kulên xwe re mijûl bûn. *Dest nedin ew ancax bi xwe ketiye.

wê qijika belengaz,


Bi xwe kiro, dernianan pê re xêr nekiro

Ji bi xwe kirinan re çare û derman nîn e. *Bi xwe kiro, dermanan pê ra xêr nekiro. Ma

dikare ji kê re çi bibêje?

Bi xwe lê xistin, bi xwe lîstin

bnr. Bi xwe li defê dixe bi xwe dilîze

Bi xwe li defê dixe, bi xwe dilîze.

Tenê wekî gotin û daxwaza xwe kirin. *Ew jî wisa ecêb e, bi xwe li defê dixe, bi xwe dilîze.

Bi xwe ne tişt e, hespê şah bazar dike.

Ji bo kesên li gorî hêz û hempayê xwe tevnagerin tê gotin. *Hela tu li min û Rostem mêze

bike. Bi xwe ne tiştek e, liespê şah hazar dike.

ßi xwe pir rez bu, tcrezê jî lê xist.

bnr. Berê rez ne tu rez bû, terezê jî lê xist.

Bi xwe re kaş kirin

Bi ne dilê yekî xistin nav karan. *Bi xwe çûye, ew rebenîjî bi xwe re kaşî wan derail dike. Bi xwe re nedîtin

1. Ji bo kirina karekî di xwe de hêz nedîtin. *Divê min gihayê baxçe biçiniya û gui avdana. lê îro min bi xwe re nedît.

Bi xwe serê xwe xwarin

Bi xwe bûn sedema canê xwe, ango mirina xwe. *Gelek lipey wî bûn ku wî bikujin, lê di dawiyê de wî bi xwe serê xwe xwar.

Bi xwe têra xwe kirin

Bi xwe karê xwe hel kirin. *Ew ne mêrekî wisa ne, pêdiviya we ne pêwîst e, bi xwe têra xwe dike.

Bi xwe tir kiriye, bi xwe dixeyide.

bnr. Mendê tir kiriye, Mend a naz e.

Bi xwe tune, nav heye.

Bi nav û deng bûn, lê naverok vala bûn. *Ta li nav û dengê wî nenihêre, ew bi xwe tune, navê wî heye.

Bi xwe ve hatin

Hatin ser hemdê xwe, zingirî bûn. * Pişti ku qasekê bêhna xwe da, bi xwe ve hat, dû re dîsa axaftina xwe berdewam kir.

Bi xwe ve man

Şaş û metel man, şok bûn. * Li hemberî wê dîmenê Gulîzer li xwe venían.

Bi xwe wekî n^ê ye, deng dengê şeşê ye.

Ji bo kesên ji hêz û xuyanga xwe zêdetir şerûdî û rezîliyê derdixin tê gotin. *Bixwe wekî mêsê ye, deng dengê şeşe ye. Mirov ku rezîltiya wî dibîne, ji wî gewdeyî bawer nake.

Bi xwe, xwe dan dest

1. Bi daxwaz û vîna xwe teslîm bûn. 2. Bêhemdî xwe, bi sedema çewtiyekê sûc û gune-hê xwe diyar kirin. *Malbata wî nedixwest, lé Qurdo bi xwe, xwe da dest. * Wî dixwest ku tiştekî din bibêje, lê ji ber wê gotinê wî bi xwe xwe da dest.

Bi xwe, di xwe de jenîn

bnr. Di halê xwe de gotin

Bi xwe, xwe de portepot kirin

bnr. Di halê xwe de gotin

Bi xwe, ji xwe razî bûn

Xwe bi xwe ecibandin. *Mêrikî bi xwe ji xwe razî ye, talaşa wî jî nîn e bi gotinên hinekên clin.

Bi xwe, bi xwe re şer kirin

Bêhn teng bûn, astengî derxistin. *Hewcedariya rexnekirina wê nîn e, jixwe ew bi xwe bi xwe re şer dike.

Bi xwe, xwe xapantlin

Di nav helwest û dîtineke ne rast de bûn. *Hema ew tenê bi xwe, xwe dixapîne.

Bi xwe, bi xwe kirin

Bi xwe ziyan dayına xwe. *Ka wî bi kê çi kir? Çi kir bi xwe, bi xwe kir.

Bi xwêdana eniya xwe qczenc kirin

Bi ked û zehmetê bi dest xistin. Heq kirin. *Wê wekîgelekan bi bertîlan na, bi xwêdana eniya xwe ew azimut qezenc kir

Bi xwîna xwe firotin (Bi bihayê xwîna xwe firotin)

Gelekî biha firotin. *Etarê ku té gundê me, tiştan bi bihayê xwîna xwe difroşe.

Bi xwîna xwe qezenc kirin

Gelek zor û zehmetî bi dest xistin. *Erê me mal û erebe kirîn, lê Xwedê dizane, me bi xwîna xwe ew qezenc kirin.

Bi xwîna xwe xeber dan

Gotinên girîng û xerab gotin. *Kuro, ev kûçik bi xwîna xwe xeber dide, heqê wî azîneyeke din e.

Bi xwînê av dan

Bi mirin an jî şehîdbûnâ bi dest xistin. *Me ev welat bi xwîna xwe av daye, em tu caran dev ji vê dozê bernadin.

Bi va xwe kirin

Wekî daxwaz û gotina xwe kirin. *Be!ê dibe ku ez raman û daxwazên hinekan bipirsim an jî gulidarî bikini, lê di dawiyê de ez tenê bi ya xwe dikim.

Bi ya xwe zanîn

Bi berjewendî û pêdiviyên xwe baş zanîn. *Tu qet destê xwe mediyê, Heyder bi ya xwe baş dizane.

Bi zar û zimanê (yek) girê dan

Bi mafdariya xwe pâşiya kesan girtin. * Arınanca wan ên li hember tiştekî clin bû, lê Xalê Celîl bi zar û zimanê xwe ew girê dan.

Bi zarê xwe debara xwe kirin

bnr. Bi zimanê xwe ve xwe bi rê ve birin

Bi zarî kirin

Lasayî (texlît) kirin. *Zarokên wê taxé tev reklamên televîzyonê bi zarî dikin.

Bi zêr kil kirin

Pir xweş û spehî pêk anîn. *Wisa xweş xemilandibû ku te digot bi zêr kil kirine.

Bi zikekî têr, bi deh zikan birçî bûn

Ji bo kesên xizan tê bikaranîn. *Ka di rewşeke çawa de ne? Bi zikekî têr in, lê bi deh zikan birçî ne.

Bi ziman anîn ser liev du

Bi peyvandinê ava kirin. *Ma te çi hêvî dikir? Wî ev yek tev bi zinıan aniye ser hev du.

Bi zimanê xwe, xwe dan dest    .

Bi peyivandina xwe ya bêhemdî xwe tawana xwe dan xuyandin. *Hema li cihêxwe sekini, Gogê bi zimanê xwe, xwe da dest û serê xwe xiste belayeke bisîr.

Bi zimanê xwe karibûn

Hay ji gotina xwe hebûn. *Merd ne mirovekî bêhesab e, bi zimanê xwe dikare.

Bi zimanê xwe ketin

Ji ber gotinek ne di cih de ketin astengiyekê. *Min baş fêm kir ku bi rastîjî bi zimanê xwe

ketin, rewşek xerabtirîn e.

Bi zimanê xwe, li xwe şahidî dan

bnr. Bi zimanê xwe, xwe dan dest

Bi zimanê xwe şilıitîn (şehitîn)

bnr. Bi zimanê xwe, xwe dan dest

Bi zimanê xwe (yek) girê dan

Bi gotinên xwe ve yek xistin bin bandora xwe. *Hay lo lo " Ew çi canbazek e, ew tenê bi zimanê xwe wî girê dide.

Bi zimanê xwe, xwe girê dan

Bi gotineke ne di cih de xwe xistin astengiyê. *Wê wisa bi zimanê xwe, xwe girê da ku

êdî nikaribû ji soza xwe jî dagere.

Bi zimanê xwe, xwe bi rê ve birin

Bi zar xweşî yan jî bi lafekiyê karên xwe pêk anîn. *Welehî Kemalê Gemşo hema gelek caran bi zimanê xwe ve xwe bi rê ve dibe.

Biabor û birûmet bûn

1. Bişeref û bişanaz bûn. 2. Di hêla aborî de halxweş bûn. *Eferîm ji wê xwarziya te re, keçeke biabor û birûmet e. *Berê ji birçînan dimir, lê va ye îro biabor û birûmet bûye.

Biavêjî ber segan, seg naxwin.

Ji bo kesên nerind, nebedew û di rewşa pejmürde de ne tê gotin. *Keledoşa Eyşâ biavê-tana ber segan, segun nedixwar. " Dilawer Zeraq

Bibal û pal bûn

bnr. Xwe avêtin

Bibe baran erdê şil nake. (Bibe baran erd pê şil nabe.)

Di asta hêza ziyandayînê de nebûn. Bêhêz, bêzereng û pêknehatî bûn. *Ma kî wî çi dikesi bine? Xwedê wekîl e, bibe baran erdê şil nake.

Bibe baran li aliyê nie nabare. (Bibe baran bi ser me de nabare.)

Tu kêra wî nagihêje me. *Tu xêr ji rûyê wî yê sefêk nayê, ew bibe baran    li    aliyê    me

nabare.

Bibe nebe mirov goştö kewan jî dixvve.

Carinan bi rasthatinî tiştân pir xweş tên serê mirov. *Jiyan bi nakokiyan dagirtiye, bibe nebe, mirov goşte kewan jî dixwe.

Bibî tevr û bi esmanan bikevî dîsa jî ji destê min xelas nabî.

Ji destê min xelasbûna te ne mimkun e. *Tu bibî teyr û bi esmanan    bikevî dîsa jî ji destê

min xelas nabî.

Bicili û nivîn bûıı

Ji bo nexweşön di nav cih û nivînan de tê gotin. *Ne nexweşiyeke wisa hêsan bû, jinik hema tanı bicili û nivîn bû.

Bicir û ecdêl bûn

Cirnexweş û bêdebar bûn. *Ew mirovekî bicir û cedêl e. Kî dikare bi wî re debarê bike? Biçe Bitlîs, wê bilîz.

Heke wî karî bike, wê xwe ji wê encamé re jî amade bike. *Ez çawa bikini, zagon wisa ye, Biçe Bitlîs, wê bilîz.

Biçe ser kaniyê, kanî wê ziwa bibe.

Ji bo kesên bâşans tê bikaranîn. *Ev şansê kıı bı nıin ve ye, ez kerim ser kaniyan kanî wê ziwa bibin

Biçîzî, neçîzî qencelîz î.

Çi dibêjî û çi dikî bike tu ew î, qet xwe înkar meke. *Ez bi te dizanim, tu biçîzî neçîzî, (¡encelîz î

Biçûkê malê, kûçikê malê

Karên angarya tim li para piçûkan dikevin. *Di malbatên feodal û nezan de azîn ev e: Biçûkê malê, kûçikê nuilê ye.

Bide nanê xwe, berde canê xwe.

Gelek caran ji yekî re qencî dikî, li dêvla wê xerabiyê dibînî. * Bide nanê xwe, berde canê

xwe. Ma qencî jî sûc e? Ma min xerabî lê bikira?

Bidcııı û dezgeh bûn

Bi sazî û sistem bûn. Têkûz bûn. * Hé jî saziyên me bi xweşikî bi dem û dezgeh nebiîne. Bidendik bûn

Cirnexweş, biberzeq bûn. *Tu wê nas nakî bê ew yeka çawa bi dendik e.

Bidesi û pê (dest û lep) bûn

Di bêla fizikî de mezin û gir bûn. *Kalikê min mirovekî wisa bi dest û pê biï ku wekîpêle-wanan dixuya.

Bidestar bûn

Bi xwe re nedîtin. Teral û caneza bûn. *Jixwe Rozerîn keçeke bidestar e.

Bidev û ziman bûn

1. Zêde peyivîn, lafek bûn. 2. Ji ber axaftinê betilin. *Ew jineke bidev û ziman e, kes zû

bi zû bi wê nikare. *Pişlî ew ejas axaftinê nûnerê wê rêxistinê bidev û ziman biî.

Bidil û xatir bûn

Dilnizm û baş bûn. *Bi rastî jî Baro xortekî wisa bidil û xatir e ku mirov lê hewes û liejmekar ditnîne.

Bidivê û jê bireve.

Ziyan jê tê, çi dibêje bike û heya ji te tê jê dûr be. *Eman lawo bi wî re mekeve têkiliyê, bidiyê û jê bireve.

Bidî çîzan ncdî çîzan, tu yê bidî lieqê guzan. (Bide çîzan nede çîzan, wê bide heqê gûzan.)

Tu çawa bikî, nikarî ji vê yekê xelas bibî. *Welehî çare nîn e. Bidî çîzan nedî çîzan, tu yê bidî heqê gûzan.

Bidî lortikan, nedî lortikan tu yê bidî heqê dizîkan.

bnr. Bidî çîzan nedî çîzan, tu yê bidî heqê gûzan.

Bidin û birevin

Jê dûr bisekinin, ji wî tenê zirar tè. *Ev gûyê lıişk dictai dicûn, li eniya mirov didin. Email lawo bidin û birevin ji van.

Biedeb û erkan bûn

7 êlcûz û li gorî nirxên civakê bûn. *Eferîm ji wê dayîkê re. Zarokên xwe biedeb û erkan in

Biesil û esas bûn

Ji hêla sulale û malbatê ve ji cihekî zadegan û esîl bûn. *Xwedê dizane ku bûka wîcamêrî ji cihekî biesil û esas e.

Bilia ... şikandin

Bihayê tiştekî kêm kirin, erzan kirin. *Heke wê firinê wisa bihayê naît neçikênanda, nie nikarilm wisa nan erzan bikiriya.

Biliar çû, ji kerê nêr û pîreka xerab re.

Ji ber ku ker û pîreka teral û pêknehatî tedbîra debara xwe nakin, bihar ji bo wan ne girîng e. * Her kes li gorî rewşa xwe. Bihar çû,ji kerê nêr Ci pîreka xerab re.

Bihar e, zirîna keran tê.

bnr. Bihar e, ker har e.

Bihar e, dew ii dar c.

Biharê şîr û mast tim heye. *Belê bihar e, (lew li dar e, lê kar û emel jî wekî wê zêde ye. Bihar c, keç har e.

Biharê xwîna ciwanan hê bi coş dikele û evîn dike pirkepirk. * Bihar e, keç har e. Ciwan diçin çol û çiyan, evîn wekî çeman diherike.

Biliar e, ker har e.

Biharê çêre hâşîn dibe û ker baş zikê xwe têr dike, gelekî kâfxweş dibe. *Êdî çêre der-ket, her der şîıı bû, bihar e, ker liar e.

Bihar e, rewş ne diyar e.

1. Avûhewaya (îklîma) biharê serê carekê bi awayekî dibe, ji ber wê jî bêîstikrar e. 2. Heta rewşa biharê xuya nebe, ya debarê (êm, ka û gîha) jî xuya nabe. * Bihar e, rewş ne

diyar e, Xwedê dizane ew debar têrê bike yatı na.

Biharê girt û lê kir, payîzê jê kir.

Ji bo fêkî û çandiniyê tê gotin. Dema her tiştekî heye. *Çi gotine, biharê girt lê kir, payîzê jê kir.

Biharê pez, payîzê rez, zivistanê ez

Yên ku biharê pez xwedî bikin û payîzê jî bi bax û rezan re mijûl bibin, dê zivistanê ji xwe re kêf bikin. *Rehmetiyê bavé min digot: “Biharêpez, payîzê rez, zivistanê ez. ”

Biedeh û erkan bûn

Têkûz û li gorî nirxên civakê bûn. *Eferîm ji wê dayîkê re. Zarokên xwe biedeb îı erkan in. Biheq e, wekî deq e.

Bâşik û bêguman e. Mafekî eşkere û nîşankirî ye. *Ma kî dikare înkar bike? Belê rast e, biheq e, wekî deq e.

Bihiş û hidani bûn

Ji başî û qenciyê jî ji nebaşî û xirabiyê fêm kirin. Gihîştî bûn, kamil bûn. * "Her du jî neşibîn maran. Her wekî ku bilıiş Ci lıidanı bûn, başî û xirabî fêm dikirin. ” Feqî Huseyn Sağnıç

Bihişkebazar bûn

Di dan û stendina bazirganiyê de pir qewîn û tund bûn. *Bavê min çi mirovekî bihişkebazar e, heta bi saetekê bazar neke nakire.

Bihîstiye malan bar kiriye, lê nizane li ku danîne.

1. Bêtêkilî bûn, bêagahî bûn. *Têkiliya xwe ji zû de biriye, ew e ku bihîstiye malan bar kiriye, lê nizane li ku danîne.

Bilıîstiye Mardo miriye lê nizane li ku derê çal kirine.

bnr. Bihîstiye malan bar kiriye, lê nizane li ku danîne.

Bilıostek li ser zêde bûn

Kâfxweş bûn. *Dema ku neviyê inin xwe diavêje hembêza min, bilıostek li ser min zêde dibe.

Bihuşta ku ez ne tê de bini bila ker tê de vegevizin.

Tiştân ku berjewendiyên min tê de tune bin çawa dibe bila bibe. *Ma tu xêreke wêji min re heye. Bihuşta ku ez ne tê de bim bila ker tê de vegevizin.

Bija xwe şikênand¡n

Bi hinek xwarin an jî derfetên piçûk daxwaza dilê xwe derbas kirin. *Hemayîlê hema bi wan her du tîkeyên goşt bija xwe şikenand.

Bikel bûıı

Bihêrs û raköşandî bûn. *Zerîn di rewşeke wisa bikêl bû ku min nexwest ez pê re bipeyivim.

Bikozî û kulfet bûn

Xwedî mal û zarok bûn. *Êdî ew jî bikozî û kulfet bfine.

Bila avis be, kengê dizê bila bizê.

Ku bingeh saxlem û bi kêr be zû yan jî derengbûn ne xem e. *Heyran ez tiştekî nabêjim, bila avis be, kengê dizê bila bizê.

Bila bibêjin xençera Xaço heye.

Ji bo nav û deng, ji bo xuyangê di nav tevgereke sexte de bûn. * Sedema ew qas xilaport derxistina wî ew e ku, bila bibêjin, xençera Xaço heye.

Bila bela te li ber deriyê te be.

*Ji me nebîne, hila bela te li ber deriyê te be. (nifir)

Bila bi heqê xwe bizê ya zêde naxwazim.

Tenê mafê xwe yê asahî dixwazim. *Na qurban zêde ne hewce ye, tenê bila bi heqê xwe bizê ya zêde naxwazim

Bila çii mêrê Çêxadî dergê xêra li te veke.

*Ez ji. dil dixwazim ku bila çi! mêrê Şexadî dergê li xêrê te veke. (dia)

Bila daxek be, li destê min be.

Soz êdî divê tu car ez wê yekê ji bîr nekim. Tovbe kinn. *Ev kirina Hesen jî bila daxek be, Ii ser destê min be.

Bila diaya zivareta Gulheyranê li te be.

*Keçika min bila diaya ziyareta Gulheyranê li te be, te gelekî zehmeta min kiçand. (dia)

Bila ew jî daxa li ser daxan be.

bnr. Bila daxek be, li destê min be.

Bila ew jî neliikê li ser dehan be.

Bila ew jî bi ser ve be, xem nake. * Ya ku niha kiriye jî bila neliikê li ser deltan be.

Bila ew nier bitirse ku jina wî bimire û diça wî tune be.

Piçtî mirina jinê, di§, vebijarkeke zewaeê ya amade ye. *Evdal ji diça xwe re çavê xwe qirpand û got: “Bila ew mêr bitirse ku jina wî bimire û disa wî tune be. ”

Bila ew ji parxanan netirse, ez ji diranan natirsim.

Ji pêçwazî û tekoçînê re amade bûn. *Ew kengî û li ku dixwaze ez amade me. Bila ew ji parxanan netirse, ez ji diranan natirsim.

Bila ez ne biçûkê birayan bûma, bila ez kûçikê kuçeyan bûma.

bnr. Bila kûçikê gundan bim, ne piçûkê birayan bim

Bila ew rê ji min re bibe riva qantirçiyan.

Careke din divê eynî tiçt nebe. *Carekê ew yek hate serê me, lê carek din bila ew rê ji min re bibe riya qantirçiyan.

Bila hindik, bila rindik

Bila hindik be lê bila xweç be. *Ezbenî min ji te re got, ez zêde naxwazim. Bila hindik, hila rindik.

Bila kûçikê sa bim, ne piçûkê bira bim.

bnr. Bila kûçikê gundan bim, ne piçûkê birayan bim.

Bila li pê bim, li dîwarê qebrê bim.

Bila zû bimirim, ku zêde kesî aciz nekim. *Naxwazim bikevim nav cih û balgiyan û bûk û zaroyên xwe jî aciz bikim. Bila li pê bim, li dîwarê qebrê bim.

Bila ne li ber agirê min be, bila li ber agirê mala bavé min be.

bnr. Bila ne di min de be, bila di diya min de be.

Bila ne di min de be, bila di diya min de be.

Tenê berjewendiyên xwe li pê? girtin. *Kamilê Seyîdxan hema dibêje: “Bila ne di min de be, bila di diya min de be. ”

Bila razana te liebe, rabûna te tune be!

*înçelah razana te hebe, rabûna te tune be! (nifir)

Bila rezê min li nav rezan be, bila tirî li min heram be.

1. Dexesî û çavnebarî kirin. 2. Naverok na, lê tenê xuyang girîng girtin. *Xalê Reço liema digot: "Lawo hila dijinin şad nebin. Bila rezê min li nav rezan be, bila tirî li min herum be. *Ez ne li pey tiştekî din im, bila rezê min li nav rezan be, bila tirî /i mill lieram be.

Bila şiire xwe vê tûj biavêje gûzika (kap) min.

Mineta xwe jê negirtin. Jê netirsîn. *Dibêjin Boran gelekî gefli min xwarine, hema bila şiire xwe yê tûj biavêje gûzika min.

Bila xweş be, gula siwaran be.

bnr. Bila xweş be, gula govenda be.

Bila xweş be, gula govendan be.

Ji ber vê rewş û taybetiya te divê tu xweş bijî. *Bi rastî jî yê wekî wî zû bi zû bi dest nakevin. Bila xweş be, gula goveiulun be.

Bila va dehan jî li ser a nehan be.

Qet ne xem e, hinekî zêde be jî tiştekî nabe. *Xidirjî dixwaze barê min hê girantir bike, lê bila ya dehan jî li ser a nehan be.

Bila zikê mêla bel be, bila gîha û pel be.

Ji bo çavçiliya meleyan jî tê gotin. *Kuro bînin bînin liema we çi dît bînin. Bila zikê mêla be! be, bila gîha û pel be.

Bila zikê wan têr be, bejna wan nû be.

Ji bo kesên ku tenê di heyra xwarin, vewarin û lixwekirinê de ne û bêxem in tê bikaranîn. *Ji wan re çi, tenê bila zikê wan têr, bejna wan nû be, wekî din nexem e.

Bilebil kirin

Ji bo kesên ku zêdetir di tengasiyê de nikarin zelal bipeyivin tê bikaranîn. *Dema ku ew di destê min de dît, Aıned bilebil kir.

Bilbil xistine qefesa zêrîn, gotive: “Ka gula min a bibêhn?”

Her tişt û her kes di nav xwezaya xwe û di nav egerén xwe de xweş e.*Li vî welatê xeríb lier çiqas derfet zêde bin jî bêhna welat pir cuda ye. Bilbil xistine qefesa zêrîn, gotiye: “Ka guta min a bibêhn?"

Bilbil xistine qefesa zêrîn, gotiye: “Axxx welatê min”

bnr. Bilbil xistine qefesa zêrîn. Gotiye: “Ka gula min a bibêhn?”

Bilind firîıı

Xwe zêde dîtin. *Zerê gelekî bilind difire, lê nizaneyê ku bilind difirin dawiya wan dibe çi?

Bilind firîn, nizim ketin

Yên ku xwe zêde dihesibînin, di dawiya dawî de rûmeta wan kêmtir dibe. *Divê te bizanibûya, yên ku bilind difirin, nizim dikevin.

Biliîr di ber piştö re kil in

Qewirandin, karê wî bi dawî kirin. *Wî gelek karên nebaş kirin, wan jî bilûra wî di ber pişta wî re kir. (qerf)

Bilûra li ber ga, çiraya li ber koran bûn

Ji kar û hewldana vala û bêkêr re tê gotin. *Qet xwe newestîne, tu çi bila wekî bilûra li ber ga, çiraya li ber koran e.

Rimai û hal bûn

Xwedî mal û milk bûn. *Heya ku ev lawê min binıal û liai bibe, boçika deveyê jî wê bigêliêje erdê.

Riıııij û moran bûn

Tevlihev bûn, xilaport û teşqele bûn. *Van rojan serê inala Ceıno bimij û moran e. Binıîııe, bibine

Heke ku tu bijiyî, tu yê gelek tiştân balkâş bıbînî. *îro ez çi bibêjim bêkêr e. Ya rast ew e ku, bimîne, bibîne.

Riıııirî, ya axa sar î, bimînî ya min î.

Çi dibe bila bibe, di her şert û mercê de ez ê te bistînim. (Xort ji dilketiya xwe re dibêjin.) *Sosin, çi dibe bila bibe ez ê bi te re bizewicim. Tu bi mirî ya axa sar î, bimîne ya min î.

Riııaıı û xwê bûn

Xwedî xêr û qencî bûn. *Ew ne ji malbatek wisa xalî ye, mala bavé wê maleke binan û xwê ye.

Rinax kirin

1. Mirin. 2. Veşartin. *Dema leu bavé wê binax kirin, hêsirên çavên wê nesekinîn. *Wan çeteyan, xwîna ew qas welatparêzan û mal û mîlkên wan feqîr û fiqaran he mû binax kirin û çûn.

Rinav û deng bûn

Navdar bûn. Ji layê her kesî ve hatin naskirin. *"Bavê wî .fêxekî binav û deng bû, ditir-siya ku Resul di dibistanan de xisletê wî hîn xerabtir bibe... ” Ridwanê Elî

Rineil kirin

Veşartin, nixamtin. *Gogê Iiemû kirinên qîza xwe bincil kirin, şîişt û da mêr.

Biııçav kirin

Di bin çavdêrî û kontrolê de bûn. *Polêsan ji wan kesan çar bi tene biııçav kirin û heya sibeliê li wan xistin.

Rindes) bûn

Nuxs, pêknehatî, ne li ser xwe û sist bûn. *Heke ew mirovekî bindest nebûya, ew ên din

jî ew qas bi ser de nedihatin.

Ri neci il bûn

Bi awayekî demdirêj li cihekî mayîn. * “Helbestkar di nava mekanekî dîwarkirî de, di nava dewreke dabeşbûyî de li serfayên xwe binecih bûbû. Remezan Alan

Biné beroşe rakirin

Xwarin kuta kirin. *Maşelalı heta me ser û çavên xwe şûştin, Memo biné beroşe rcıkir jî.

Biné diranan ncgirtin

Ji xwarina gelekî hindik re tê gotin. *Ew xwarina ku te da min, qet biné diranên inin jî îı eğirt.

Biné gııhé (yekî) xwêdan nedan

Helwest nîşan dan. *We wisa hêvî nedikir, lê we dît ku bine guliê camêrî xwêdan neda.

Biné hùrê (yekî) negirtin

Ji bo xwarina hindik tê gotin. *Kuro ew çi xwarine te da ber Reşîtê Guro? Heyran ew qet biné hûrê wî nagire.

Biné satilê qui bûn

Bêtedbîr û bêsexbêr bûn. *Tu çiqasî şîretaıı jî lê bikî, biné sîtila wî qu! e, ew nayê rayé.

Biné tasê dalistin

Pir nefsek bûn. *Heydoyê Xoşo jî hema biné beroşe dadilêse.

Biné tûr qui bûn

Bêsexbêr û bêtedbîr bûn. *Binê tûrê wî qui e, ew ji vir bi şûn de jî zor bibe mal û liai. Biné xwe şil kirin

1. Tawanek kirin. 2. Tirsîn. 3. Mîstin. *Ew jî dizane ku wî biné xwe şil kiriye. *Di rûyê qoriciyên gund de, zarokên me biné xwe şil dikin. *Mamoste, lawê min sêzdeh salîye, lê hê jî bine xwe şil dike.

Biné (yekî) kolan

Di eleyhê yekî de xebitîn. *Beko bi şev û roj dixebite ku biné Delîl bikole, lê bi ser nakeve. Biné ziman şil bûn

Ji bo peyivandinê amade bûn, daxwaza axaftinê kirin. *Binê zimanê Robar şil bûıye, ka

wê ji me re çi tiştên balkiş bibêje.

Bingeli girtin

Wekî esas û xîm hesibandin. Girîngî dayîn. *"Kedê bingeli bigire. Kesê ku kedê wek bingeha dayîn û standinê esas bigire, nirxa herî mezin bide kesên kedkêr, ew difelsefeya Zedeştiyê de mirovekî bilind e û mezin e. ” Ehmed Hüseynî

Biııî pîso, serî sîso

Naverok û bingeh xerab bûn, lê xuyang rengîn û xweş xuyandin. *Tu wisa li forsa wê inenêre, rasteqîniya wê, biıtî pîso, serî sîso ye.

Biné ... xuya kirin

Hindik bûn, ji qedandinê re hindik mayîn. *Te digot bîst kilo ye, lê va ye biné torbe xuya dike.

Biııkoka jiyane bûn

Bingeha jiyane bûn. * “Hezar kizir û biran, di miştoxe wî de, şerenîx dikir; destengî, hevalerı besoz, xudanin hizir û bîren babelîske, xelke dilovanî jibîrkirî, dirave bûye biııkoka jiyane, ji bilî dabeşa ferxazan... ” Fazil Umer

Bin kol bûn

bnr. Ji binî ve bûn

Binkoliya (vekî) kirin

Bi dizî û bi niyeteke xerab nezîk bûn. *Bi rastî lıeke wî biııkoiiya me nekira, me de ev

kar bi dest bixista.

Biııpe kirin

Berûmet kirin. Bi tiştekî nehesibandin. *Wardeka meta min ji bo aştiya wan çû, le wan ew biııpe kir û li lıev nebatin.

Bipîr û pergal bûn

bnr. Bipîr û peşk bûn

Bipîr û peşk bûn

Bi sîstem û aheng bûn. *Bi rastî jî ez heyraıı û hişmekare pir û peşke ve bûka Gelo ine.

Bipîr û war bûn

bııı: Bi pîr û peşk bûn

Birayo, tu çima wekî hewleya (helaw) bexwe dilıujlıujî.

Di wateya pirs û legerîne te bikaranîn. * Weld ku jinike gotiye: “Birayo, tu çima wekî hewleya bexwe dilıııjlıujî?” Tu jî dixwaziji min bersiva we pirse bigirî? (bnr. çîrok)

Birayek dîn, yek lıişyar, dan mûyeke neqetandin.

Her du jî ji hev xerabtir bûn, tiştek pek neanîn. *Birayek dîn, yek lıişyar, dan mûyeke

neqetandin. Her du jî ji qefseqet in û tune ne.

Biraye min biınire, ne yek jî te du tir kirin.

Ji bo kesen ku ji ber tişten piçûk jî zû dixeyîdin û didin tîzan te gotin. *Tu çima xolîdibî? Ya rastî bixwazî wekî gotina keçike: “Biraye min biınire, ne yek jî te dıı tir kirin. (bnr. çîrok)

“Birayo tu çima wekî hew/a bexwe dihııjhuiî?”

Li gundekî mere jinike ji jinike dixwaze ku je re hewleye çebike. Jinik hinek tiştan dizane, le nizane gelo xwe dixin hewleye yan na. Mala wan ji gund hinekî dûr le li ser reyeke bûye. Jinik derdikeve ber derî û li ser re diponije. Demeke bi şûn de siwariyek derbas dibe. Jinik rasterast nikare pirs bike, le bi avvayekî peyamî ji merik re dibeje:

"Rewiyo tıı çima wisu weki hewleya bexwe dihujhujî (ji xwe ve diçî)?" Merike rewî mirovekî kone bûye, rewşe fam dike û ji jinike re dibeje:

"Xweha min, xwe tiakeve nav hewleye, here hewleya xwe çeke."

“Biraye min hi mi re, ne yek jî te du tir kirin. ”

Bere keç û xorten ku dergistiyen hev bûn, ancax di gelek mercen zor de dikaribûn hev û din bibînin. Di we deme de du heb dergistî piştî gelek dijwariye rojeke firsend dibînin û ten bal hev. Her du dergistî demeke bi hev şad dibin, le çawa dibe ba ji ber lawik diçe, ango tir dike. Ji şerman lawik radibe dike ku here, le keçik li ber diğere û dibeje:

Biraye ji de ye, silavan dide li pe ye; ew jî ji bo lome xelke ye. (Biraye ne ji de yo, sila-van dide li pe yo; e\v jî lome xelke yo.)

Kes an jî tişte ne heqîqî û ne surişt be, zede mayînde nabe. *Tişten ne surişt cuda ne. Biraya ji de ye, silavan elide li pe ye; ew jî ji bo loıııe xelke ye.

Biraye mîııa te, bila ji gore rabin.

Ji bo birayen beker te gotin. *Ma tu jî bira yî? Biraye mîııa te, bila ji gore rabin.

Birayekî bepar bun

Ji bo hevalen fedakar û baş te gotin. *Xwede dizane Nûro birayekî bepar e.

Birçî bû ter nabe, ter bû birçî nabe.

Ji bo kesen beîstikıar te bikaranîn. *Ev xaltiya nıinjinek eceb e ku birçî bû ter nabe, ter bû birçî nabe.

Birek û pek bûn

bin: Bıpîr û peşk bûn

Birîn çelitaııdin

bin: Derd dereve (der) kirin

Birîn lıerişandin

hm: Derd dereve (der) kirin

Birîn leze kirin

bin: Derd dereve (der) kirin

Birîııa hevalan, tîı a kendalan

Derde miıov, ji bo yen din zede ne xem e. *Ere her kes gotinen xweş dibeje, le birîııa hevalaıı, tîra keıulalaıı.

Birîııa nıiıı, bi ıııin keder te.

Derd û kul her xwediyan deşînin. *Bila sax bin, dost û leziııı gelek in, le. birîııa inin, bi inin keder te.

Birîııa xwe xurandin

Bi xwe derde xwe derman kirin. *Ew rebenjî ancax dikare birîııa xwe bixunne.

Birîııa (yekî) der kirin

hnı: Derd dereve kirin

Birîııa (yekî) derman kirin

Ji derdâyekî re çare dîtin. *Heke ew dikare bila bere birîııen xwe derman bike.

"Ti.f tek nake, ev yek te sere heınıt mirovan. Ne xem e, em hevalen hev in. Si he em e hihin nıer ıı ¡inen hev Cı ev fişten wisa ji ho ıııın iı te ti.şten asahî ne. " Le keçik çiqas li ber dergistiye xwc digeıe, çi dibeje û çi dike, nikare wî îkna bike. Di dawiye de keçik dinere ku ne ınimkun e, wa ye dergistiye we dide ser re û diçe; keçik hers dibe û wiha dibeje:

"Bire mm himire, ne tirekjî te du tir kirin."

Biro biro kirin

1. Hewar û gazîn kirin. 2. Di hale xwe de gotin. * Bedir wisa biro biro kir kıı he nıû cînar bi denge wî şiyar bûn. *Derd û kulen we gelek in, ew hem dixebite, hem jî biro biro dike.

Biıq û biıûske le xistin

Ji nişke ve ji hole winda bûn. *Birq û birûske le xist, Seyad û Laleş ji hole winda bûn.

Birûsk li şemîge ketin

*înşelalı birûsk li mala wî bikeve, ev bela hemû di rûye wî fesadı de hatiıı sere me. (Nifır)

Biı ûska esnıane heftan le xistin

Belayeke pir mezin le ketin. *Kuro belki birûska esınane heftan li te bixel

Birûve nıin şelı d i kî, çave ıııin jî derdixî.

Ji kere zedetir ziyan kirin. *Ev çawa alîkariye kuro? Tu birfıye ıniıı şelı dikî, çave nıin jî derdixl

Birz bi bedene (yekî) ketin

Derdekî giran le peyda bûn. *Beleııgaza Zozane birz. bi bedena we ketiye.

Biscrî bûn

bnr. Serî gire dan

Bisiııgir û pingur bûn

Bi givır û goşt bûn. *Keçikpazdeh salî ini, le bisiııgir û pingur hıî

Biske xvve şelı kirin

Xwe çekil in. Xwe bedew kirin. *Dîsa Şenge biske xwe şelı kirine, gelo we mala ke xera

bike?

Bisıııilalı gotin

Dest pe kirin. * He min negotibû bisıııilalı we bi nîvî kir jî.

Bisıııilalı teze, neye bi ser me de (yekî) şerpeze.

Inşelah ji ve radeye bi şûn de tiştekî he xerabtir ııebe. *Ez ç.i biejim? Bisıııilalı teze, neye bi ser me de yekî şerpeze.

Bivirvan dar birî, ye li ser dare guman ji Xwede nebin.

Dive di demen heri teng de jî mirov hevî û gumana xwe winda melce. *Daye, sebir bike ka hela Xwede çawa dike. Bivirvan dar birî, ye li ser dare guman ji Xwede ııebirî.

Bi xwe bilî bûn

Bi hawirdor re tekili tune bûn. *Jixwe ew ınirovek wisa xerîbilet e, bi xwe bilî bûye.

Bixwi çavekî min, nexwî her du çaven min.

Nexwî çetir e. (Bi henek te gotin.) *Min ji te re got bixwe, le dîsa jî bibejinı: Bixwî çavekî ıniıı, nexwî her du çaveıı ıniıı.

Bizarî bûn

1. Ducanî bûn, avis bûn. 2. Bênikah bi zarokekî bîj hemîle man. *Ji ber ku bûtka wê bizarî ye, Alınast pir kefxweş e.

Bizin bizin e, berê cilié xwe pêkol dike dû re inexel tê.

Divê şûna mirovan paqij û têkûz be. *Min çend caran ji te re got, hema qet nebe, dora qûna xwe paqij bike. Bizin bizin e, berê cihê xwe pêkol dike dû re mexel tê.

Bizin firot bi lieftan, bezê wê kirî bi lıeştan.

Hesabê xwe nizanibûn. *Kuro ew efterekî Xwedêye, bizin firot bi lieftan, bezê wê kirî bi lıeştaıı

Bizin ketiye derdê serê xwe, şivan ketiye derdê bezê bizinê.

Her kes di haya xwe de û li pey berjewendiyên xwe ye. *Her Ices di heyra xwe de ye. Bizin ketiye derdê serê xwe, şivıuı ketiye derdê bezê bizinê.

Bizin mir, gir damirî.

bnr. Bizin mir, gir vernir.

Bizin mir, gir vernir.

Ew bûyer qewimî, her tişt li cihê xwe edilî. Jixwe pirsgirêk ji bo wê bû, ew jî qediya.

*Doz hemû li ser wê erseyê bû, kalikê min jî ew firot, her tişt qediya. Bizin mir, gir vernir.

Bizina kol elimiye danûkan.

Her dem û lier car tiştân xweş nabin. * Bizina kol elimiye danûkan. Te hew dizanibû dîsa

wekî berê ye ?

Bizina kol, lıîıı bûye daniyên şor.

bnr. Bizina kol elimiye danûkan.

Bizina pep l^şîn e, pepikan neweşîne, dîsa relime li ya pêşîn e.

Bi gelemperi dîsa yên pâşîn baştir in. *Zahîdê li kirinên bûka xwe ya piçûk mêze kir û got: “Bizina pep Iwşîn e, pepikan neweşîııe, dîsa rehine li ya peşîn e. ”

Bizina rcş e, lier roj nexweş e.

bnr. Mirîşka reş e, her roj nexweş e.

Bizina xwe bi miyê guhertin

Ji bo kesên çavbel û sextekar tê gotin. *Ew çi zana ye, lıeta bizina xwe bi miyê ııegııİtere,

nasekine.

Bizina xwe şerjö kiı iye, posté xwe bi dar de kiriye.

Karê xwe qedandiye, êdî dema wî derbas bûye. *Dev ji wî benlin lo, wî bizina xwe şerjê kiriye, posté xwe bi dar de kiriye.

Bizinên (yekî) dîsa çûne çolê.

Mêzîna xwe winda kirin. Hêrs bûn. Din bûn. *Wa ye dîsa bizinên Sefkan çûne çolê. Qet

nizane çi dipeyive.

Bizot bûn

1. Pır yeman, dir û rezîl bûn. 2. Pekhatî bûn. *Jînik nîn e bizotek e, eman bidin û jé birevin. *Rézan nîn e, bizotek e, dikeve nav kîjan kari wek bizoté lé diqelibe û di dawiyé de jî bi ser dikeve.

Bizré killiye bûn

Zehf zéde bûn. *Di kolané de zarok wekí bizré killiye bûn. Li her deré dixuyan.

Bîjé li ber tendûraıı bûn

Beşerî, beberî û béesil bûn. *Kııro ew kî ye ku xwe dixe hempáyé min? Ew bîje li ber tendfırmı e.

Bîr birin

Ketin bîre, hatin hiş. * “Wî qet bîr nedibir ku bapíré wî nehveş bikeve û kes di malé de li halé wî pirs neke yan jî wî nebe cem doktor. ” Mehemed Dehsiwar

Bira béav, kese bénav

Ev her du jî tişteıı neyînî ne. *Nav û deng giring e ezbeııî. Bîrcı béav, kesé bénav.

Bîst û yeké aclaré, ıııilyaket hatin xwaré, hela kirin li bilıare.

Bîst û yeké adaré édí destpéka biharé ye. *Éclí qet mereqan meke, va ye bihar hat. Bîst û yeké adaré, ıııilyaket hatin xwaré, hela kirin li biharé. ,

Biter kirin

Bidestxistin, dîtin, peyde kirin. *Kingé ku ez ji méré xwe tiştekî bixwazim, çi dike dike, lé daxwaza min bíter dike.

Biz jé kirin    , « • ,    ’    '    .

bııı: Bîz lé rûneniştin

Biz jé çûn

bnr. Bîz lé rûneniştin    .

Bîz kişandin

Dil, xwarinek an jî tiştek xwestin. * Rize nıin kişâııd ku ez çend kevçiyan tevî Sercan bixwim, lé nıin fedî kir. ,    ■

Bîz lé rûneniştin

Xwarin, xuyang an jî kesek lé xweş nehatin. *Né di desté inin de ye, dikim nakim bize ıniıı rûııane.    .

* •*'

Bîz lé nehatin

bnr. Bîz lé rûneniştin

Bîz li lıev ketiıı    «    ,    .

bııı: Bîz lé rûneniştin

Bobelat hatiıı seré (yekî)

Li rastî bela û qotikan hatin. *Jixwe bobelat batiye seré wî, tu çi jé dixwazí?

Boçika (yekî) bernedaıı

Şopandin. Bi daxwazeke yek alî zéde xwe nézíki kesekî kirin. *Ez bi ve û wé nizaniın, le ev keçik boçika wi lawiki zît bi zû berııade.

Boçika (yekî) ketin qüné

Tekçûn, bi şerıniye ketin. *Piştî ew qas ked û xebaté, boçika Filît kete qüné û seré wî berjér bû.

Boçik li ba kirin

bnr. Çimik li hev dan

Boçik di bin lingén (yekî) de bûn

Di bin bandor û mineté de bûn. * Boçika wî di bin Ungen Misto de ye. loma wisa xeber dide.

Boçik ketin ııav tingan

bnr. Boçik ketin qüné

Boçik kirin gustîl

Mirin. Ketin rewşek dijwar. *Şivan çawa gide berdayé, sixuré $eré Girídaxé Mírzeyé Ecem, boçika xwe kire gustîl. (argo)

Boçik kil in siııg

bnr. Boçik kirin gustîl

Boçik lé lıejîıı

Li ber mirine bûn an jî di rewşeke pir xerab de bûn. * Boçika Heyder lé diheje, kes bawer nalce ku derkeve biharé. (argo)

Boçik lé ricifîn

bnr. Boçik le hej'ın

Boçik lé xiirín

1. Ji bo bela û qotikan zemîn amade kirin. 2. Dil tékiliya cinsî xwestin. *Dîsa va ye boçik /<? dixure, Uso lıeya zompe nexwe relıet nabe. * Boçika Eyşa Nado lé dixure, dîsa ji pey Seyadé Kemal naqete.

Boçik pé ve giré dan

1. Kemasî û qisúr jé re dîtin. Bi tişten nekirî tawanbar kirin. 2. Lé zéde kirin. *Almast ku boçikekî pé ve giré nede, wé bibehece. *Çîleya Qünsepet wé deh boçikaıı jî pé ve giré

bide wisa bibéje.

Boçika deveye gilıîştiıı erde

Ji bo tişten béguncav té gotin. * Boçika deveye bigihîje erde jî ev dewlet tiştekî pak ji bo ıııe pék nayîne.

Boçika gıır qctiya, pire ma li wî aliyê avê.

Hernû tişt tevlihev bûn û rewş guherîn. * Boçika gıır qetiyci, pire ma li wî aliyê avê. Êdî

kes nizane wê çawa bibe.

Boçika nıişk di malê de biarvan ııebûn

Ji bo malên xizan û bâeşya tê gotin. * Maşelalı maleke wê wisa heye ku boçika nıişk di malê de biarvan nabe.

Boçika xwe li (ber) ba kirin

1. Xwe li ber şîrîn kirin. 2. Xwe nazandin. *Van rojan ji ber ku hewcedariya Mehemed heye, li ber Piling boçika xwe li ba dike. *Dîsa qîza Kemalê Çîpxwar boçika xwe li ba dikir ù liemû xortên taxé bi pey xwe dixistin.

Boçika xwe bilind girtin

bnr. Boçika xwe dayîn ser milê xwe

Boçika xwe dayîn ser mile xwe

Li ber çewisandin û zorê bi awayekî mêrxasî sekinîn. *Li wê rawestgeha texsiyan çiqas şofer Iıebûn, li ser serê Gebar kom bûn, lê wî wekî şerait boçika xwe da ser milê xwe û serê xwe li ber wan netewand.

Boçika xwe ra kirin

1. Bitrî bûn. 2. Di hêla zayendî de daxwazkar bûn. *Piştîku dewlemend bû, Reşo boçika xwe rakir. *Ew leu wisa boçika xwe rake, helbet mêrjî dê wisa li pey rêz bibin, (argo)

Boçika xwe tê de rast kirin

Di hêla aborî yan jî derbareke din de rewşa xwe xweş kirin. *Xelefê Músa boçika xwe di wî karê Mitahîtê Çerkez de rast kir. (argo)

Bombebaran kirin

Lê bombe reşandin. *Di wî şerî de herîzêde komandoyên taybet, gnnd bombebaran kirin. Borebor kirin

Gef xwarin. Qelebalixî û teşqele derxistin. *Gelo dîsa diranê wî di kê de çikiyaye ku ew qas borebor dike?

Bu çala bi dcrziye vedayî.

Ji bo karên zor û zehmet tê gotin. *Ew serkeftin, wekî çala bi derziyê vedayî, bi kedê pêk hat.

Bû gur, lieft golik jî xwarin.

Ji bo zû gihandin û pâşveçûna ne asahî tê gotm. *Weleh hema her kespê ecêb ma, mêrikî bû gur lieft golik jî xwarin.

Bû pariyek nan û hilat.

Ji nişka ve winda bûn. *Em liemû ecêb man, Hewê lienta bû pariyek nan û hilat.

Bâ pevek xweş, nebû qîra reş.

Nebûn tiştekî xerab, erênî, baş û xweş bûn. *Qet nekeve tatêla wê, ew bû pevek xweş, nebû qîra reş.

Bû warê mişk û maran, pişta xwe neda neyaran.

Ligel gelek dijwariyan dîsa jî bi mêrxasî li ber xwe dan. * Kesen wisa di dîrokê de zor derdikevin. Bıî warê mişk û maran, pişta xwe neda neyra.

Bû xerinan, nebû derman.

Digel ew qas derfetan, tu xêrek negihiştin kesî. *Qurbana Xwedê ine, nizanim çima der-fetan dide yen wisa? Bû xerinan, nebû derman.

Bûk anî bi lez, da ga û pez, sivika mjıle dîsa ez.

hur. Bûkek anî ji Hezro, té da ga û pezo, dîsa sivika malê ezo.

Bûk bi dilê zavê ye.

Kar baş dimeşe. *Şikirji Xwedé re, bûk bi dilê zavê ye, pirsgirêkên din ne girîng in.

Bûk bi dilê zavê ye, çi hêlehêla mele ye.

A girîng ecibandina xwediyê sikurê ye, yên din ne girîng in. ' Bûk bi dilê zavêye, çi hêlehêla mele ye? Kııro ew çi dike kastekast?

Bûk bi dilê zavê ye, çi kul bi dilê xelkê ye.

bnr. Bûk bi dilê zavê ye, çi hêlehêla mele ye.

Bûk di sorikê de, dergûş di lorikê de

Ji bo jmên bêxem tê bikaranîn. *Va ye bûka we nabe xwedî zarok jî. Bûk di sorikê de, (lergûş di lorikê de.

Bûk liât, dawet liilat.

Pêkhatina rêgeza herî girîng, gelek caran di heman demê de dawiya wê pêvajoyê jî. *Êdî ew pêvajo jî xelas bû, bûk hat, dawet liilat.

Bûk ji yekî tûtik ji yekî bûn

Xwe xapandin. *Karê wê wisa ecêb in. Bûk ji yekî tûtik ji yekî wisa xwe dixapîne.

Bûk siwar kirin

1. Karê xwe qedandin. 2. Bûk birin mala zavê. *Me êdî bûka xwe siwar kiriye. kes bi me nikare. *Heta nıin bûka xwe siwar kir, mehfa min hat.

Bûk şernı dike rû digire, (lê) zik vedike.

Ji bo karên çiloçepî tê bikaranîn. *Maşelah çi avril ye, çi heya ye. bûk şernı dike rû digire lê zik vedike

Bûka apê kete kapê, bûka xalê delaliya malê

Lêzimî û exrebetiyên jinê ji yên mêr girîngtir in. *Erê lawo ez baş dizanim; bûka apê kete kapê, bûka xalê delaliya malê.

Buka bavan li ber çavaıı

Va ye her tişt eşkere li holè ye. *Bûka bavcın li ber çavcın. Ma her tişt ne xuya ye?

Bûka malê rewşa malê

Heke di malekê de bûkek hebe, di wê malê de paqijî, pergal, rêkûpêkî, reng û giyana ciwaniyê ji heye. *Bûka malê rewşcı malê ye. Bi her awayî evyekxwe di mala Seyad de diele der.

Bûka malê stûr e, birîna pîrê pir kûr e.

Heke mirov li rastî kesên nenazik û nedilovan bê, dikeve nav rewşeke nebaş. *Erê bi gelemperî pii' paşverû û c.ezû ne, lê dîsa jî bûka malê stûr e, birîna pîrê kûr e.

Bûka malê xweş xebitî, ker girê da dehş Fililí.

Ji bo kesên bêzereng û pêknehatî tê xebitandin. *Erê lo erê X'wedê bixefrîne, bûka malê xweş xebitî, ker girêcla deş filitî. (qerf)

Bûka malê, qeşnıera malê

Di malê de ya ku tirane lê tê kirin û qehran dikişine, zêdetir bûka malê ye. *Dibêjîn: “Bûka malê, qeşmera malê. " Lê xwezî wisa nebûya.

Bûka me 110 ye, karê wê to ye.

Ji bo kesên dir û rezil lê xebatkar tê bikaranîıı. *Em çawa bikin, ew jî şansi me ye, bûka me no ye, karê wê to ye.

Bûka metê, bêrûinetê

Carinan exrebeyên nêzîk zêdetir bêrûmet dibin. *Çawa ku dibêjin gîhayê hewşâ tal e, ev jî wisa ne. Bûku metê, bêrûmetê.

Bûka metê, lier roj li dawetê

Ji bo kesên lêzimtiyê ji xwe re dikin hincet tê bikaranîn. *Xwedêgiravî exrebe ye, bûka metê, her roj li clciwetê.

Bûka salé dîna malê

bnr. Bûka salé meha nîsanê

Bûka salé melia nîsanê

Çi kar û bar. çı derd û kul çi xirabî û tawanbarî hebe di stuyê bûka nû de ye. *Bûka salé

meha nîsanê. Divê tu heya demekê derdê wan dîn û clêwan bikişînî keça min.

Bûka salé, berda malê. (Bûka salé berdane nav malê.)

Bûka nû divê zêde nexebite. * Bûka salé, berda malê. Ew tor e, piçûk e, parastin hewee ye.

Bûkê ji te re dibêjim, dîvvaro (u fanı bike.

bnr. Deriyo ji te re dibêjim, piştderiyo tıı guh bidiyê.

Bûkê meymûnê, mal kire gola xwînê.

Jı bo kesen ne xweşik ıı fesad te gotin. *Bıike meymûııe, maI kire gola xwuie. Bûka Kereme Ker jî hema tam wekî we gotine ye.

Büke ııe zar û ne ziıııan e, xesûye ne dîn e, ne îman e.

Bi gelemperî bük mexdflr û bindest in, xesû jî serdest in. *Bûke ne zar û ne ziıııan e, xesûye 11e dîn e, 11e îman e. Ve bebave jî qetji mirovalıiye nesîbe xwe lıilnedaye.

Büke pe pepar1*1, şivano dar gopal

Oxir û şanse şivanan û bûkan pir gırîng e. *Bûke pe pepar, şivano dar gopal; Xwede bi ya wî bike, ev şivane ine ye îsal pepara wîpir baş bîı.

Büke pepar, şivan ço û dar

bur. Büke pe pepar, şivano dar gopal

Bııke texine rcşiye, pîı e texine xweşive.

Li gorî hawir û derfetan carinan en nexweşik xweşik dibin, yen bedew jî bed ten xuyan.

* Gotine: “Bûkeke texine reşiye, pîreke texine xweşiye.” Mala feleke bişewite, ma ez wiha bıîın, xwezî te di çaxa inin da ez bidîtama.

Büke pişta xwe da kulîne.

Ji bo kesen bi ınt û bi eks te gotin. * Weleh büke pişta xwe daye kulîne, kare we zehfzor e.

Büke t ıı ne zar ziıııan, xesuye tune dîn îman. (Bııke ziıııan tune, xwesûye îman tune.)

bur. Büke ne zar û ne ziman e, xesûye ne dîn e, ne îman e

Büke xelî avet, rfı ma beşerili û filıet.

Ji bo rewşa eletewş û çewt te gotin. *Ew bfıka Reseye Çele çi eceb bîı lo? Bııke xelî avet, rıı nıa beşerin ıı filıet.

Büke xeniqandiye lıeft xesî (xesû), ji bulqiniva cer ditirsî.

Ji bo helwesta berevajî û demborî te bikaranîn. *Heyran nıin jî tiştek ji ve fem nekir. Büke xeniqandiye lıeft xesî,ji bulqiniya cer ditirsî.

Bûkck anî ji Hezro, te da ga û pezo, dîsa sivika male ezo.

Di mal de zede karkirina xesûyan diyar dike. *Min got ez bûkeke bînim belki hiııekî rehet bibim, le inin bîıkek anî ji Ilezro, te da ga pezo, dîsa sivika male ezo.

Bûıııe bfık, bûnıc pepûk.

Bûk reben, qelıirkeş û bindest in. *Ji dıîr ve li nıin gelekî xweş dihat, le ya rastî dema kıı bîı ine bûk, bıiıııe pepûk.

' Pepar: Di wateya şans, qird. oxir û rozgare de te bikaranîn. Di çanda kurdan de bi taybetî pepara büke ya zarokan û ya şivanen we sale pir girîııg e. Ji bo lıizûr û arama malbate, ji bo aborî û peşeıoje, ji bo bext û miraz û lıvvd. pepar girîng te ditin. Bi taybetî ji bo herenıen kıı bi ajalvaniye re mijûl dibin pepara şivan girîng e.

Di pcvajoya ku bûkeke nû were malbate de. şivane we sale ku batiye girtin, an jî zaroka ku nû çebûye peşveçûn û berexer-bûıı an jî bûyeren ııeyînî çebûn bi kurtasî her tişten girîng gelek caran bi pepara wan te giredan. Ji bo we jî li gorî encame gelek caran dua yan jî nifır jî li wan te kirin.

Bû me dîkê sor.

Kifş û navdar bûn. *Nizaııiııı ev çi bû hat serê min? Li vî welatî biline dîkê sor.

Bûn agir û bi cane xwe ketin

Bi destê xwe, ziyan gihandin xwe. *Bi rastî sedema wê jî ne xuya ye, lê ev keçik bûye agir û bi xwe cııne xwe ketiye.

Bûıı agiré qurinan

Qewîn û demdirêj bûn. *Debara me ya îsal bûye agirê qurinan, xelas nabe.

Bûn agirê sor

Pir dir, yeman û bizot bûn. *“Êdî min dît, tu nebînî. Gula gewr bû agirekî sor. Selman Dilovan    .

Bûıı açiqê guhdirêj

Ji ber girêdan û evina tiştekî bi çavan dinya nedîtin. Xwe winda kirin. *Bahadîn bûye Mjiqê guhdirêj. tu çi bibêjî nakeve serê wî.

Bûıı av û dêlav

Zehf zêde bûn. *Maşelah îsal mêweÿên baxçeyê me bûne av û dêlav.

Bûn avrûya mêran

Ji bo jinên ku bi mêran re zêde dikevin têkiliyên zayendî tê gotin. *Xatûna çi ye, heina bûye avrûya mêrêtt taxa me.

Bûn bazara gayê eceni

Ji bo rewşa tevlihev û sergêjiyê tê bikaranîn. *Ev karê xwe bû bazara gayê ecem, ez bi xwe nikarim ji nav derkevim.

Bûıı benîşt, pê ve zeliqîn

Ji bo kesên bêar tê bikaranîn. *Heyran nizanim ew ji ku derket, hem a bûye benîşt, bi min ve zeliqiye û dev ji pêsîra min bernacle.

Bûn bereta li ser beretayan

Winda bûn. Tafûmar bûn. *Me got bila qet nebe birayê piçûk wer nebe, lê mixabin ew jî bû bereta li ser bereteyan.

Bûn berkê şitreı^

Ketin nav rewşeke zor û neyînî. * “Kî xein û derdê me dizanî, keçê ez bûm berkê şitrencé di destê wan de. ” Enwer Mehemed Tahir

Bûn bilûra ber guhê ga

Ji bo tiştân vala û bêkêr tê bikaranîn. *Maşelalı gotina Kerem wisa giran e, hema bûye bilûra ber guhê gê.

Bûıı birayê tehlo    .

Wekî nnrovê xerab xuya kirin. *Ew reben jî bûye birayê telilo.

Bıîn bııka barane

Pir qels, piçûk û jar bûn. *Rebena bııka Seyacl di deste xesûya xwe de bûye bııka barane.

Bun cewrike (kûçik) Şedadaıı

Ji bo kar û rewşa berevajî yan jî eletewş te gotin. *Rewşa zaroken we jî bûye ya kûçiken Şedadaıı, çiqas nıezirı dibin, ew qas bemerîfet dibin, (bnr. çîrok)

Bûn çernı û lıestî

Zehf jar û lawaz bûn. *Qirika Hefze ji bo lawe xweye çiye, bû çernı û lıestî.

Bûn çıraya her koran

Ji bo hewldana vala te gotin. *Ew keda inin henıû bıı çıraya ber koran.

Bûıı çîranok (çîrok, çîronek, çîrvanok)

Ji bo dûvdirejbûna gelemşeyeke ku zehf direj dibe û zû bi zû bi dawî nabe te gotin. *Ev ıııeseleya te û ve jitıike jî hema bûye çîranok.

Bûn çîroka deync qiyamete

Zehf zede direj bûn. *Kuro lawo, ev ıııeseleya we bû çîroka deyne qiyaıııete.

Bûn çîroka li bcr teııdûran

Ji bo gotinen vala û pııç te gotin. *Li miıı biboriııe, le ew tişten ku tu dibejî, henıû çîroken li ber teııdûran iıı.

Bûn çîroka qulinge

bnr. Bûn çîranok

Bûn çîroka şûjine

bnr. Bûn çîranok

Bûn çîroka viviroke

bnr. Bûııa çîranok

Bûn darike hewedele (Bûn darike hewedele û tevdan)

Fesadı kirin. *Kare wî betıanıûsî jî wekî darika hewedele tevdan e.

Bûn darike miradan

Ji bo kesen alîkariya mirovan dikin te gotin. *Wesîle bûye darika miradan.

Bûn darike ııav tirafe

Fesadî û şeytanî kirin. *Ew jî bûye darike ııav tirafe ¡i günde ine.

“Bûn cewrike (kûçik) Şedaîfan”

Şcdadan eşîreke koçeran e. Kûçiken wan dema ku piçûk in, pir jîr in, gelek caran guran dikujin, le deına ku mezin dibin, ji reveçüna xwe aciz dibin. Gelek caran dema koç bar dikin, nikaıin bi re ve herin. Xwediyen wan, wan didin ser baren keran û wer wan digihînin waran.

Bûıı dasiyê nıasiyaıı

bnr. Bûye destiyê dasê

Bûn dehşika dest gavanan

Ji bo jinên bi rojê bi yekî re radizên tê gotin. *Xêra wê lune, her kes dizane ku ew bûye delışika dest gavaııaıı. (argo)

Bûn destínala ser destan

Birûmet bûn.

Bûıı destínala ser destê xortan

1. Ji bo keçik an jî jinên gelekî bi mêran re têkildar in tê gotin. 2. Ji bo kesên zêde kaw, kubar, bedew û bijare jî tê gotin. *Heyran keça Riza yeke wisa bêar e ku bûye destínala ser destê xortan. *Zîne keçeke wer délai e ku bûye destínala ser destê xortan.

Bûn destiyê dasê

Bûn navgîna hincetan. *Jixwe arınanca wî ne baş bu, ew lielwesta Zînê jî bû destiyê dasê. Bûn dizê sola xwe

Di dawiya dawî de bi xwe sûcdar derketin. * Helal be welehî ew qas tişt liatin serê min, di dawiyê de jî ez bi xwe bûme dizê sola xwe.

Bûıı efendiyê tûtikan

Ji bo yên ku xwe tiştekî zêde dihesibînin tê bikaranîn. *Erê bavo, ez çi bikini, ew jî ji min re bûye efendiyê tûtikan. (qerf)

Bûn filehê Kovarî (Kawarî)

Ji bo kesên zordest û bêînsaf tê bikaranîn. *Kuro ev Baro jî li ser serê me bûye filehê Kovarî lo.

Bûn filehê sor

bnr. Bûn filehê Kovarî (Kawarî)

Bûıı gayê nav golikan

Ji bo kesên ku bi xwe mezin in, lê dikevin nava yên piçûk û bi wan re mîjûl dibin tê gotin.

*Rebenê Huso bûye gayê nav golikan, heya êvarê bi wan re inijûl e.

Bûıı gola req û beqan

Ji bo cihên pir bideng, hêwirze, xirecir û qerebalix tê gotin. *Mala Sofî Mûsa eynî bûye gala req û beqan, ji dengê zarokan mirov ker dibe.

Bûıı gola xwînê

Xwîn zehf herikîn. Zêdetir ji bo şerân giran tê bikaranîn. *Dibêjin ji ber şere lier du eşîran ew qad bûye gola xwînê.

Bûıı goşt û neynok

Zêde nêzîkî hev bûn, bi hev ve kelijîn. *Mixabin tim em dibêjin eut bûne goşt û neynok,

lê xuya ye ku pêdiviyek û armanceke serdestan a wisa nîn e.

Bûn goşte ga

Ji bo xwarina ku zû nakele te gotin. *Ev xwarina te jî bûye goşte ga, nakele.

Bûn heska lıemû giraran

Pewîst an jî ne pewîst bi her kari re tekildar bûn. *Malxirabe Geylatıî hema dibe heska hentû ginıraıı

Bûn lıevalbeııde (yekî)

Dost û yar bûn. Alîlcar bûn. *“Ka nivîsare çi qasî ez kişandime nava xwe û ez bîınıe lıevalbeııde ruh û derûniya nivîsker?” Dilawer Zeraq

Bûn lıcvaltiya birakosa

Ji bo hevaltiya nebaş te bikaranîn. *Hevaltiya wan jî bıı ya birakosa lo!

Bûn lıevva îde

Ji bo kesen ku zede li benda kesekî disekinin te gotin. *Ferzendeye Cango bıı heyva îde,

le ew dîsajî ne ha t.

Bûn lıeka (teyrc) Neman

Gelekî hesas û nazik bûn; hema bi mehneyeke pır piçûk şikestin û xeyîdîn. *Qet qala wî mekin, hema bûye lıeka teyre Neman û ji her tiştî dile xwe digire.

Bûn lıelckana li ser ave

Heıs bûn, di xwe de qicqicîn. *Li ser wan gotinan Elî bıı helekana li ser ave.

Bûn lıîıııe Gurdemîr

hur. Him hînıe Gurdemîr bûn

Bûn lıîva bin ewr

1. Zede derneketiıı derve. 2. Winda bûn. *Kuro lawo tu bûyî hîva bin ewr? Ev çend roj in ku em li te diğerin le em nikarin te bibînin. *“Keçen ku çûn, edî ne li dereke xuya kirin îı ne jı bi şılıı ve hatin... Heyhat! Bûııe heyva bin ewr. " Talip Kaim

Bûn îsola alman

Pir tûj bûn. *Tıt dihejî bûye îsota alınan, hesirji çavan anî.

Bûn îşe Ape Ûs

Ji bo kaıen eceb te bikaranîn. ‘Kare te jî bûye îşe Ape Ûs, qet naqede, niha em e bibîııiıı ka de çi di binî de derkeve. (bnr. çîrok)

“Bftn îşe Ape Ûs”

Li M ezgi re bi nav'e Ape Ûs mirovekî navsere le azep hebûye. Ape Ûs tim ji hole winda dibe, çend rojan dixuye. dîsa winda dibe. Kî ku je dipirse û dibeje: "Tu hi ku de diçî û kare te çi ye?" Ew hema ji wan re dibeje: "îşe miti heye. " Te dîsa winda dibe, dîsa je dipirsin ew jî hema dibeje: "işe min heye." Û hew...

Pişlî demeke direj Ape Ûs ji xwe re jinebiyeke pîr dibîne û tîne. Te femkirin ku Ape Ûs ji bo zewace û we jinebiya pîr geriyaye. (Li Kurdistane bi gelemperî li gelek cihan bi jinebiyan re zewicîn zede wekî helwestek erenî naye dîtin.)

(I.v biwej li hela Dersime li herema Mezgire te bikaranîn.)

Bûıı kare kerxesan

Ji bo karen vala û beker te bikaranîn. *Maşelah çi kar e, çi kar e, bi rastîjî tam bûye kare kerxesan.

Bûıı kavire beş

bıır. Ez golika beş im herime ku kifş im

Bûıı kevire sere re

Li ber lingan çıın. Berûmet û bexwedi bûn. * “Wekî dibejin, eııı bûue kevire sere re; em

bi kîjan aliyî de diçin, dikevin ber piyan. Linge Ice ji kîjan aliyî ve 1i me ket, em bi wir de gilol dibin. " Rizaliye Reşît

Bûıı keferehman

Ji hole winda bûn. *Enı çıın le bisewirin, le ine nıeze kir ku ew otel bûye keferehman.

Bûıı kere çole

hin: Bûn kere qiyamete

Bûn kere qiyamete

Pir bedcure û beteşe bûn. *Te digot bûye kere qiyamete, mirov nedixwest li rûye wî binere.

Bûıı kevçiyek xwîn, ketin peşiya (yekî)

Belaya xwe li yekî dan. *Ecele Felat pe girtiye, bûye kevçiyek xwîıı ketiye peşiya inin

Bûn kevire li kevir ketî

Xerabtirin bûn. *We wisa bawer nedikir, le ye nil ji we re bû kevire li kevir ketî.

Bûn kevire takeşe'*’

Dilovan û dirist bûn û ji yen hewcedar re alîkarî kirin. *Ew tim bû kevire takeşe û tim

alîkariya ketiyan dikir

Bûıı kefa guran

Ji bo ıewşa xweş û geş te bikaranîn. * Le bele aş careke hînî herîııe bûbiı iı çeqçeqok jî bekemasî werdigeriya. Di demen weha de kefa diya wî dibû kefa guran. Dilawer Zeraq

Bûıı kûra viran

Gelekî derew kirin. * Ere gelek mirov derewan dikin, le kes ne wekî Edoye Zıırbe ye, ew taın bûye kûra viran

Bûn lîstoka zarokan

1. Pir hesan bûn. 2. Berûmet bûn, tim heman tişt kirin. *Ma ew jî karek e, ji bo inin lîstoka zarokan e. * Ev nivîsar jî ji wan re bûye lîstoka zarokan.

' ’Kevire takeşe: Wekî ku te zanîn, baren ku li ker, ga yan jî ii hespan dikin, ji du felqan pek ten. .li her felqeke (beşeke) “cem” te gotin.

Dema dı re de lı ser pişta barbiran cemek lıinekî ji ye din siviktir be, bar takeş dibe, ango xwar dibe û dikeve. Gelek caran jı bo ku bar rast bibe, keviıekî dixin ser ceme sivik da ku bar tıekeve û rast bibe. Ji wî kevire ku bar rast dike re "kevire takeşe " te gotin.

Bun maniye nane (yekî)

Ji bo debar û jiyana yekî astengî derxistin. * Binere ji te re dibejim, nebe maniya nane wî

rebeııî, ji bo te qet baş nabe.

Bûn mare di bin şinbele de

bnr. Büna mare di tür de

Bûıı mare di qûçe de

bnr. Bûn mare dı tûr de

Bûn mare di tûr de

Bi xinisî û konevanî tevgerîn. *Seyad bilye ınare di tiır de, we kinge bi ine vede em nizanin.

Bûn mare nîvkuştî

1. Karek pir direj kirin, dawî le nehanîn. 2. Bihers û bikîn bûn. *Ew karen te wekî nıare nîvkuştî ye, ne diqede, ne jî tu dev je berdidî. *Xaltiya MexpCile wekî mare nîvkuştî, kete pesîra wan leşkeran.

Bûn meseleya teke ev peze ke ye?!

Ji bo rewşa lı gorî şert û mercan te guherandin te gotin. * Meseleya vî xwarziye inin jî eynî bııye meseleya teke ev peze ke ye? (bnr. çîrok)

Bûn mîza şeyten ketin riya (yekî)

Belaya xwe ji mirov venekirin. *Ez çi bikini ji vî serxweşe heranı? Va ye li ber dere inin bûıye mîza şeyten Cı ketiye riya ıııin.

Bûn motika (yekî)

Je neqetin, tim li dû yekî bûn. * "Ji nıin re bııye nıotik, dıîve nıin benıade. ” Musa Vazgali Bûn ileriye tov

Ji bo kesen di zewace de dereng mane te gotin. *Lawo helbet dive tu jî bizewici, ma tu bûyî ııeriye tov?

Bûn paleye pûş

Bi karen vala û beker re mijûl bûn. *Me gelekî hewl da, le dû re fne fem kir ku em bi tene bûıte paleye pûş.

“Hân meseleya (eke ev peze kî ye”

Dema ku çere nû şîn dibe, heyvvan ji deve zivistana reş a giran derten, jîndar zingirî dibin. hewa xweş dibe û zozanvan pez dibin zozanan. Dema ku keriye pez bi re dikeve. tekeyekî (neıî) ciwan jî daye peşiya pez û bi eşq bi coş û bi serbilindî dimeşe. Ji teke dipirsin û d i bej i n:

"Tekepeze ke ye?" Teke ji hez û heyecana xwe dike birmebirm, bi awayekî geş û coş û bi dengekî pir berz wan diber-

sivîne:

"Ma him nahînin ev peze nıin e." Dû re dem derbas dibe. Dema ku dibe payîza dereng, hewa sar dibe, çere tune dibe, koçer male xwe ber bi bajer ve dadigerînin. ve caıe keriye pez ber bi deşte ve, teke ve care li pey pez dihujlıuje û nikare xwe bigi-hîııe keriye xwe. dîsa je dipirsin û dibejin:

"Teke ev pez peze kî ye?" Teke bi avvayekî ji cane xwe bezar û westiyayî û bi hers dibeje:

"Ez çi zanim, ez go ra have xwediye pez hi gem. Ka ez d i kari m xwe higihînim ku hizanihim peze kî ye jî."

Bun pelewané Us Us

Hundir vala bûn. *Me jî got qet nebe ew é jî ji xwe re karekî bike, le tu nebejî li metropole bûye pelewane fısfıs.

Bıın peşkenivé xelké

Ji ber kémasiyan bûn nişana tirane û henekan. *He/ce di rûye te de ez neketama nav we tirholké, nedibûnı peşkeııiye xelké jî.

Bûn pincara lıeıııû giraran

bnr. Bûn xwéya hemû giraran

Bûn pira paşiya koçe

Ji bo revvşa gelek derengmayî té gotin. *Dev ji waıı berde lo,jixwe ew bûııe pira paşiya koçe.

Bûn qijika perbelek

Ketin revvşek xeter. *Inşelalı ew bibe qijika perbelek

Bûıı qíra qivameté

Bi awayeki kelijî û béar pé ve zeliqín. *Heyran ez é ji dest vé jiniké bi ku de herim? Bûye qíra qiyameté û bi min ve zeliqiye.

Bûıı qíra sír

bnr. Bûn qíra qiyameté

Bûıı risas

Şaş û metel bûn. * " Wexta ser milé xwe vegeriyam, di cih de bûıııe risas. Babayé Keleş

Bûıı riva mala mirine

Karekî pir xeter bûn. *Kuro ew qasî cañé xwe zer nelıe. Ma tu bûyî riya mala mirine?

/

Bûıı rûreşka (yekî)

Li pâş hinekén din xwe tawanbar nîşan dan. *Hela tu bi Xwedé! Ez jî bûıııe rûreşka wî. Bi xwe dike û bi xwe jî dike nave min.

Bûn selika ser kîran

Ji bo jinén bi her mérí re dikevin tékiliya zayendî té gotin. *Jinika çi ye hema bûye selika ser kîran. (argo)

Bûn seriyekî keran

Ma gelekı mezın û bi qiymet bûye? *Çi ye hûn ew qas wî mezin dikin? Ma ew bûye seriyekî keran? (qeı f)

Bûn sotika agir

Pir germ bûn. *Şev ez lıişyar bûtn ku Lawiké inin bûye sotika eğir.

Bûıı şadike şivaııan

Rezil bûn. peşkenî bûn. * "Ez bûın şadike şivaıt, gavan û bérívanén çöle... " Zinar Soran

Bûıı şe\vaşa şevereşan

Ji bo helwest û hewldana vala û nefermî té bikaranîn. *Lawo ya ku te kir mixabin hemû şewaşa şevareşaıt.

Bûn ta û derzî

Gelekî jar bûn. * "Kela girî kete qiriké. Rilı cliréj kir. Xew le bû hesret, bû ta û derzi. ” Helîm Yûsiv

Bûıı tajiya nava kuçeyan

Jı bo kesen beşerî û bekar û arode arode diğerin té gotııı. *Xenıbar lıirıgîzanîngeh xelas kiriye, heına bûye wekî tajiyâ kııçeyan û li van deran diğere.

Bûn teniya bidon

bnr. Bûn qíra sîr

Bûn tifa li ser hevrazan

1. Ji bo karen çiloçepî û nerast té gotin. 2. Pirsgirékek bixeter û bégare bûn. *Ya ku diki, heıııa terté tifa ser hevrazan e. *Ez çawa bikini? Tifa li ser lıevraz e, tû dikim, tifa min disa té ser çave min.

Bûn tirba deriş

Şepirze û perişan bûn. *Rebene ji dest wé bñka xwe bû tirba deriş.

Bûn tole cendirıneyan

Beredayî û serseri bûn. *Belé Şiyar ew qas sal jî xwend, lé ji kengî ve ye heıtıa bûye tole cendirıneyan li li van derdoran diğere.

Bûn werisé şixre

Bi awayeki beteşe li ser hev diréj bûn. *Ew dolaba we jî bûye werisé şixre, parçe parçe li pey hev diréj dibe.

Bûn xana xerabe

Ketin rewşa békériyé. *Edîxéra wé nemaye, henıa bûye xana xerabe.

Bûn xesfiya segan

Ji bo rewşa xerab té bikaranîn. *Qet li halé wé nepirse, ew bûye xesítya segan.

Bûıı xwedí lıeq

Gihiştin asta mafekî. * “Gelén ku li gorî .'¡ertén dinyayé hereket nekirin, li ser navé nija-da xwe nebim xwediyé tu heqî. ” Süleyman Çevik

Bûn xwelí

1. Békér, nuxs û berûmet bûn. 2. Zehf zéde bûn. 3. Zehf erzan bûn. *Lawe min di navî-na saleké ele di desté wé jiña xwe de bû xwelí. *Li bal me, zebeş bíine xwelí, kes li rüyé wan nanére. *Di denia vé hukumeté de ajal búne xwelí.

Bûıı xwéya hemû giraran (Ji hemû giraran re bûn xwé)

Li nav her karen li stû neferz be jî tekildar bûn. Tevlî her karî bûn. *Maşelah Gide, çi belayek reş e, lıeıııa hewcedar be, nebe, dibe xweya lıenııi giraran.

Bûn zengile şeran

Bi şer re gelekî mijûl bûn. Ji pevçûne re her dem amade bûn. *Şefîq, zeııgile şeran e,

hema li bende ye ku şer derxe.

Bûne dîk û mirîşk, li ber lıev sekinîııe.

Tim bi hev û din re şer kirin. Tim bi hev û din re aliqîn. *DeIal û Riqyete bûne dîk û ıııirîşk, li ber hev sekiııîne.

Bfıtik fetiqîıı

Ji bo derbûn, bijiqîn û vebûne te bikaı anîn. *Bûtika xwendekaren ine yen piçûk nû fetiqî.

Buxz buxza deveyan bûn

Zede kîndar bûn. *Xwede kesî li ber çave Şex Mehemed reş neke, buxza wî buxza deve ye.

Bııye ıııîza şeyten, dipeke her dere.

Xeterî û bela li her dere weşandin. *Huseyîne Bawa bıîye ıııîza şeyten, dipeke her dere,

roje bi yekî re şer dike.

Bûye al, ketive mal.

Ji bo rewşa xweş û erenî te gotin. *Edî tu ji we zedetir çi dixwazî, bûye al, ketiye mal.

Bûye berane qemer.    .

1. Ji bo meren xurt û pekhatî te bikaranîn. 2. Ji bo kesen bi karen zayendî re zede mijûl dibin jî te bikaranîn. *Weysî bûbû wekî berane c/eıııer, kete nav wan û ew mirov gişt ji lıev belav kirin. *Biroye Xidir bûye berane qemer, heya evare li pey jirıan diğere.

Bûye berboq û dipeqe.

Ji bo kese bihers û besebir te gotin. *Piştî ku ji hezkiriya xweya dawîn jî qetiya, Ordixan bû berboq û dipeqe.

Bûye biıîna Heydo.(*’

Ji bo derd û pirsgireken hesan te bikaranîn. * Ere, ere birîna te jî bûye birîna Heydo.

Bûye cil, ketiye mil.

Edî ji begavî û neçariye ketin binbariya vatinî û karekî. * “Veca emfıkirîn, me got hebe tune be ye ku bikaribe nıe ji ve tengasiye derxîne bi tene we Mihemed Efendî be. A wele ııiha em li te tifıqîne. ” Çi bikini? Bûye cil ketiye mil. Wele rabûını çûm Îngilîstane... ” Rojen Barnas

Bûye cirm, ketiye mil.

Ji bo hineken din bar û asteng bûn. *Xwede qebulnekiro, ev e sist hema bûye cirm, ketiye mil

'Bûye birîııa Heydo: Ev biwej bi taybetî li hela Farqîne te bikaranîn.

Rojen Barnas

Büye cirm, ketiye mil.

Ji bo hinekén din bar ü asteng bün. *Xwedé qebülnekiro, ev é sist heina büye cirm, ketiye mil.

Büye i;éleka sor, §iré xwe dide, di dawiyé de lingé xwe lédixe u diréje.

Ji bo karén berevaji ü ne li cih té gotin. *Karé ve kegika ruin ji wekiyé géleka sor e, §iré xwe dicle, di dawiyé de ji lingé xwe lédixe ü diréje.

Büye ^erxa li nav malan.

bnr. Büye tajiya li nav kutjeyan.

Bíiye dyayé Sipané, seré xwe danaxe (natewine).

1. Xwe zéde hesibandin. Xwe nepixandin. 2. Pir biinyad bün. *Hingí Celil zaningeha Stenbolé be$a tibe ji qezenc kiriye. büye fiyayé Sipané, seré xwe danaxe. *Em gi$t yek bi yek ¡i ber geriyan lé ew bü qiyayé Sipané ñ seré xwe netewand.

Büye diké qoqo.

Xwe nepixandin, xwe qure kirin. * Tu dibéji Oro diké qoqo ye, xwe wer di ser me re dinepixine.

Büye edaleta rovi ü §ér.

Ji bo bédadiyé, ango béedaletiyé té gotin. *Ma$elah a ku tu dibéji ji tam dibe edaleta §ér ü rovi.

Büye Eliyé xemxwar.

Ji bo kesén zéde xemxwar té gotin. *Ev keqika min ji büye Eliyé xemxwar, hema her ti$ti ji xwe re dike derd. (bnr. firok)

Büye ílndiqa li ser nérgizé.

Pir birümet bün. *Na lo, ya te ji büye findiqa li ser nergizé. (qerf)

Büye gayé cot, ne ki§í mé§én li ser xwe dike ne ji yé ciranan.

Teral, linggiran ü kérnehati bün. *Ev lawiké min ipiQÜk, büye gayé cot, ne ki§i mé$én li ser xwe dike, ne ji y é ciranan.

Büye girara gavanan.

“Bûye Eliye xemxwar. ”

Li gündeki bi nave Eli, mirovekî pir xemxwar û dilweswase hebûye. Eli, tim li cibe tune her tişî ji xwe re dike xem û keder. Wisa dibe ku, edi malbata wi ji ji dest we cira wi ahûzar dike. Di dawiye de Eli soz dide maibata xwe ku earek din her tişti ji xwe re neke xem. Hema eyni we roje dema ku xwarin te ber wan. Eli he nû çend kevçiyan li savare dixe, lawe wi dikeve hundir û bi tatel dibeje:

"Bavo tu dizanî çi Ini ye?" Eli dibeje:

"Çi bûye lawo?" Law dibeje:

'Kara eîrane me zcı ye û dehşeke beterije re çebûıyeBi ve gotine re Elî hinekî difikire, dû re hema kevçiye xwe di nav savare de diçikîne. Bi awayeki xemgin û pozîde ji ser şifre vedikişe û dibeje:

"De veca were ve keratiye bixwe! Niha be ew delışik de hibe ker û xwediye we* de kurt an bide ser û hibe ezingan, le gava ku ew ker di bin ezingan de biçerixe ûı bikeve; ka xwediye we de rah el e ku de ra we ku ji erde rake? ”

Bûye gola gameşan.

bur. Bûye girara qereçiyan

Bûye guié di ber (bera) segan de mirî.

Di nav helwesteke çewt de bûn. *Kera wî ne gihîşt neteweya wî m jîya dijminé wî, her hû gnré di her segan de mirî.

Bûye hirça deve geliyaıı.

Perişan û pejmürde bûn. *Gulşah bûye hirça deve geliyaıı. Wer batiye gulıerandin ku gunehé gawiran pé ti. (bnr. çîrok)

Bûye kaniya Xizir, xelas nabe.

Bibehn û bereket bûn. *Maşelah ev komira me ya îsal, bûye kaniya Xizir xelas nabe.

Bûye keı e bûte, yek salî bû du kél hilgirtin, du salî bû kelek lıilgirt.

Ji bo karen berevajî û bédenge té gotin. *Ew xwarziyé Bariyé Etmanîke jî bûye wekî kere bûte, yek salî bû du kel hilgirtin, dit salî bû kelek lıilgirt

Bûye kevir, xwín jé nayé.

1. Xwîn sar, qecer û beînsaf bûn. 2. Timahkarî kirin. 3. Alîkarî nekirin. *Xwedégiraví, apé wé ye, lé bûye kevir, xwín jé nayé, ew rojeké Ji mala xwe de XM’edí nekir. *Me ji bo wíyé seqet úfeqír pere top dikilin, Hecî Silhedîn bû kevir xwín, jé nehat. *Me gelek tişt ji wî lıevî dikirin, lé maşelah bû kevir, xwín jé nehat.

Bûye kirkirka (kirkirké) ézídiya.n

Ji bo rewşa vebirî û béfita té gotin. *“Ey bajaro! Bila veger bi inin bibe kirkirkén ezîdiyaıt. " Musa Vazgali (Qerf)

Bûye meseleya mérga çi ji miıı re?!

Karé xwe li héviya hinekén din hiştin. * Meseleya paqijkirina vé meydana mezin bûye meseleya mérga çî nıi ra?! (bnr. çîıok)

“Bûye hirça devê geliyaıı. ”

Li zozanan inal bar dikin. Ji wan malan malek. beri ku koça xwe bar bike, goşt dipêjin û dixwin. Lê bûka malê ya ku hemîle ye kes tîkeyek goşt nadiyê. Ji ber ku hemîle ye. dilê wê zehf goşt dikişine. Bêhna goşte pehtî ji pozê wê demayê. Dilê wê wisa dibije goşt ku hemû bedena wê pê diheje. Demekê bi şûn de wexta ku endamên malê beşekî malê li tarisan (li ga û keran) dikin û dibin, ew tenê dimine.

Ji dibijiya goşt li ber xwe nade û di vê navbera ku kes li wir tune ye de, tûleyê piçûk digire, diavêje nav agirê sêlê ku bip-ije û goşte wî bixwe. Lê lié goştâ tüle nepijiye xezûrê wê tê malê, ji bo ku cixareya xwe vêxe nêzîkî agir dibe û tûle dibîne, lê wekî ku qet nedîtiye û fêm nekiriye eynî xwe nayne.

Bûk dizane ku xezûrê wê tögihîşt ku wê xwestiye tûle bipêje ku goştâ wî bixwe. Gelekî fedî dike û di dilê xwe de dibêje: "Ma ez ô ça w a li rftyê xezûrê xwe bini herim? Ya rein tu min bikî hirça devô geliyan ku careke din ez li rûyê xezûrê xwe nekeviin!.. "

Wisa ji dil dixwaze ku Xwedê daxwaza wê dipejirîne û hema di wê demê de dibe hirç û bi çol û geliyan dikeve...

“Bûye meseleya ittêrga çi ji min re”

Di navbera lieft gundan de mêrgeke pir mezin. berhemdar û xweş hebûye. Ew gund hemû jî wê mêrgê ji xwe re bi kar tînin û hewcedariyên xwe pê dibinin. Salekê koça gündeki xerîb tê li wê mêrgê datine. Ew her heft gund jî li bendî hev diminin ku yek ji wan ên din li hemberî wan ên xerîb derkeve û wan biqewirîne, lê mixabin ji wan heft gundan lier heft jî li benda hev û din diminin û qet yek jî dengê xwe nake. Her gund dibêje:

"Ç> ji «nin re!..”

Tu kes li wê inêrga xweşik, berhemdar û mezin xwedî dernakeve. Bi vî awayî çend sal derbas dibin. Di dawiya dawî de ew gundê xerîb dibe xwediyê wê mêrgê.

Bûye pisîka gûye xwe veşaı tî.

Xwe tiştekî zede hesab kirin. *Çiına di dibistane de hitıekî bi ser ket, hû pisîka gûye xwe veşartî.

Bûye riya kadize.

Ji bo tişten kifş û xuya te gotin. *Jixwe ew der bûye riya kadize, ma kîpe nizane?

Bûye roviye mirîşk ji xwe re meziıı kirî.

Pir fenok û jîr bûn. *Hay lo ¡o! Tu hay ji wî nîn î, ew tam bûye roviye nıirîşk ji xwe re meziıı kirî.

Bûye şivane nıirîşkan.

Ji bo kesen bekar û beemel te bikaranîn. *Çeto we çi bike? Ev çend meh in ku bûye şivane nıirîşkaıı

Bûye tirba derise.'*’

Bebandor, behez Cı perişan bûn. *Na lo! Ew qas jî na, ma bûye tirba derise?

Bûye werise Gazoyaıı.(**1

Ji bo karûbaren direj te gotin. *Keça ıniıı ev nıeseleya te bûye werise Gazoyan, qet xelas

nabe.

Bûye xweliya ergûn

1. Tune bûn, beerk û bebandor bûn. 2. Pir lawaz ûjar bûn. *Di mal de Aran bûye xweliya ergûn, gotiııa geziye derbas dibe, ya wı derbas nabe. *Şîlan wisa çilnıisiye ku bûye xweliya ergûn.

’Rûye tirba derise: Ji bo ınerzelen ku tene xweiî li ser e. bi xweşikaye nebatine nixamtin û çekirin û ji demeke bi şûn de ji hole winda dibin te gotin.

'“’Gaza: Nave gündeki ku giredayî Çermûga Amede ye. (Werisen vî gundî pir direj in.)

c

Ca'*’ bihelin ez jî anaxazeke,**) biherim.

Ka dore bide min, ez jî çend gotinan bibejim. *Qurbarı hema bi tene hûn dipeyîvin, ca bilıeliıı ez jî anaxazeke biherim.

Ca tu jî şekirekî bişkene.

Ka tu jî hinekî biaxive. *Xemgîn, te îşev qet tiştek negot, ca tu jî şekirekî bişkene.

Camerî je hatin

Mirovatî û merdî kirin. *Rast e, hinekî bihers e, le ya rastî, camerî jî je te.

Camerî kirin

bnr. Camerî je hatin

Camiye, ji te ye, ne ji min e. (Camiye ji te bû, ne ji min bû.)

Ne sûce min e, min binbariya xwe bi cih aniye, edî sûce te ye.    *Wekî kıı    dibejiıı: “Camiye

ji te bû, ııe ji inin bû. ” Min dora xwe kir, sûc ji stııye min derket.ji ve deme    bi şûn    de biıı-

barî ya te ye.

Can cane çivîke bûn

Pir lawaz, jar û piçûk bûn. *Ma tu nabînî can caııe çivîke ye, lawo tu çi ji we dixwazî?

Can cane segan bûn

bnr. Cane xwe ji segan deyn kirin.

‘‘’Ca: Ka

(**’ Anaxaz: Ji bo genime hindik te bikaranîn. Genime di derbeke de te heran. Dema ku di eş de genim diherin e ku genime wî hindik be dibeje: "Genime min anaxaz ke; hema we ew gav xelas hibe. Heke hım destur bidin, ez ji navbere deıkevim."

"Camiye ji te ye, ne ji nıin e!"    ,    <

Mirovekî ku di jiyana xwe de qet nimej nekiriye û neçûye camiye; ji ber gelek rexne û gazinen mezinan, rojeke sere xwe hildide û diçe camiye kıı nimej bike yan jî ew çi dikin ew jî we bike, le ji ber ku ew dem ne dema nimeje bûye, dibîne ku dere camiye kilîtkirî ye. Li vî alî wî alî meze dike, dibîne ku tu kes tune ye.

Ew bi xwe nizane ku roje penc caran û ji bo her care jî saetek an jî demeke nimeje heye. Ji bo we jî bi we watre ku wî bi xwe binbariya xwe bi cih aniye, le camiye ew derfet nedaye ku nimej bike û binbariya xwe bîne cih.

Bi kilîtbûna ıııizgefte dilşad dibe, çawa lıebe ew hat i ye û sûc ji stûye xwe derxistiye. Heke binbarî û tawanek hebe ew jî ya camiye ye. Bi dilekî germ û bi xwe bavver dibeje:

"Camiye ji te ye, ne ji min e!"

*Ev bivvej bi awaye "Camiye ji te bû, ne ji min bû." jî te gotin.

Can dan

bnr. Canê xwe teslîmî rehma Xwedê kirin

Can (yekî) derketin

Pır eşîn, zor û zerp ditin. *Heta min ew bar biı: canê min derket.

Can jê çûn

bnr. Canê xwe teslîmî rehma Xwedê kirin

Can jê kişîn

bnr. Canê xwe teslîmî rehma Xwedê kirin

Can spartin Xwedê

bnr. Canê xwe teslîmî rehma Xwedê kirin

Canbazî kirin

Dı kar û barê xwe de dirust nebûn. Li seré mirovan dek û dolab vekirin. *Heyran min ji te re got, êdî van canbaziyan neke.

Canbêzar bûn

Aciz bûn. *Ji destê vî cînarê xwe yê şerxweş êdî ein canbêzar bûn.

Cançûyî bûn

Ji bo her tiştî gelek ked dan an ji girîng girtin. * Almast, jineke gelekî cançûyî ye, hema ji bo qerpalekê jî li ber xwe dikeve.

Canezatî kirin

bnı: Canê xwe zer kirin

Canê (yekî) derxistin

Zilm û zext li yekî kirin. * Wî bêbavî di navîna du salan de canê bûka xwe derxist.

Canê xwe bi ser de danîn (Canê xwe danîn ser)

Di doza derbarekê de ji canê xwe jî bûn. *Me got bi wî karê xeter re mijûl nebe, guh neda me, heta ku canê xwe jî di ser de danî.

Canê canê bûn

Pir ji hev û din hez kirin. *Heya èvarê canê canêya wan e, hela ka çiqasî berdewam dike.

Canê xwe danîn ber çavê xwe

Ji bo kesekî yan jî ji bo tiştekî ji fedekariyeke mezin re amade bûn. *Cûma ji bo serokê xwe canê xwe danîbû ber çavê xwe, lê pişti fermana wî vegeriya.

Canê xwe di ber de danîn

bnr. Canê xwe danîn ber çavê xwe

Canê xwe di oxirê de danîn

bnr. Canê xwe danîn ber çavê xwe

Cañé xwe ji segan deyıı kirin

Li hemberí her régezén jiyané qewín bún. *Tu dibéji caite xwe ji segan deyn kiriye, piştî

ew qas eş û işkenceye, dîsajî wekî gameşan zingirî ye.

Cañé xwe li erdé ditin

Tenduristiya xwe girîng negiı tin. *Malşewitî tu dibejî cañé xwe li erdé dîtiye, rojé çar paketin cixareyé dikişine.

Cañé xwe teslîııı kirin

bnr. Cañé xwe teslîmî rehma Xwedé kirin

Cañé xwe teslîmî relıma Xwedé kirin

Mirin. *Hi gelekî ciwan bil, lé di wé qezayé de cañé xwe teslînıî rehma Xwede kir.

Cañé xwe zer kirin

Ji bo xebaté yan jî kirina fişteki aciz bûn. *Ne yekî din bavé wí jí ji Féris ískanek av bixwaze, cañé xwe zer dike.

Cangiraıı (bún)

Ji bo deyndaré ku deyné xwe giran dike té gotin. *Eré, ez dizanim ku Egît ınirovekî can-giran e, li disa jí ew eşyayin ku piwíst in min dani.

Cano min tu daní, kesí tu hilneaní.

Her kes ancax bi xwe cañé xwe xwedi derdikeve. *Kes nakeve gora kesí, loma jí gotine: “Cano min tu daní, kesí tu liilneaní. ”

Canpola bún

bnr. Cegerpola bún

Cansivik bíin

Dest sivik, çapik û çeleng bûn. *Gulçîn qízeke cansivik e paqijiya wi mala giran, di

rojeki de diqedíne.

Caré xwe berdan

Derew û lafekî kirin. * Wa ye Eli dîsa caré xwe benlide, yin ku wí nas nakin jîjé bawer dikin.

Careké bi kuwareké'*1

Bila carek be, lé bila xweşik be. *Ez jîzelıf zéde naxwazim. Heıııa careké, bi kuwareké.

Carinan dibe kûra kirécé, caı iııa dibe díwaré buzé.

Di nav helwestén berevajî de bûn. *Min ji Yekta tu tişt fem nekir. Carinan dibe kûra kirécé, carina dibe díwaré buzé.

Carinan dimisrún e, carina qetilxwín e.

bnr. Carina dibe kûra kirécé, carina dibe díwaré búzé

Kuwar: Şaneya (peteg) hingiv, ya meşan

Carinan mirov ji mecburî goşte kewan jî dixwe.

Carinan bi rasthatinan tişten xweş jî ten seré mirov. *Hema her dem tişten xirab nabin, cari na n mirov ji mecburî goştâ kewan jî dixwe.

Carinan mirov ji yare diya xwe re dibeje: “bavo”

Di hinek demén zor de mirov ji bégavítiyé tavîz jí dide. *Ev dinyayeke wilo ye hevalo, carinan mirov ji yare diya xwe re dibeje: “bavo ”

Caw cawé we ye, cawbir cawbire we ye.

Her du hél jí yé we ne, hûn çawa dixwazin wer bikin. *Mqfe kesekí tune ye ku tiştekî bibé-je. caw cawé we ye, cawbir cawbire we ye.

Caw gemar kirin

bnr. Çerm gemar kirin

Cawen şil firotiıı

Çewtiyek an jî sııcek kirin. *Ez baş dizanim ku wî cawén şilfirotîne, ew îşev nayé mali. C'eger kirin

Cesaret kirin. * “Eré di desté min de gelekpirtúkén bi kurdî hebûn, ¡é min ceger nekir ku ez li Tirkiye wan biweşîninı. "Jîr Dilovan

Ceger le şewitîn (Ceger şewitîn)

bnr. Kezeb peritîn

Cegerpola bun

Pir wérek, qewím û berk bûn. *Kendal cegerpola ye. li hemberî ew qas hez ıı gotinan, wekî zinaran li ber xwe da.

Ceger qııl kirin

Di nav rewşeke pir xerab de bûn. * Wî ceger qul kir ¡é ııebû tiştek.

Ceger sotiıı

bnr. Kezeb peritîn

Cegeré bémeferé bira kuştin (miré) neçû seré.

Ewled jî birayan jî peşdetir û şîrîntir in. *Helbet bira jî pir şîrîn in, lé çi gotine: “Cegeré bémeferé bira kııştiıı neçıî seré. ”

Celi dayîn, genim standin

Ji bo kesén çavbel, zexel û sextekar té gotin. *Ma tu nizaníew çi caııbaz e, lıeta ceh nede û genini nestîne qet dibe?

Ceh û garis tevlilıev kirin

Ya baş û xirab tevlilıev kirin. *We celi û genim tevlilıev kirine, lewre ew bi xwe ziyané dibîne.

Celı û genim li lıev xistin

bnr. Ceh û garis tevlihev kirin

Cehenem li ser serî gerin

Bela li pey gerîn. *Eınan bela xwe ji wî segî vekin, jixwe va ye celıenem li ser serî diğere.

Cehenem tevî gor

Çi dibe yan jî çiqas xerabî û ziyan hebe jî tev de danîn ber çavan. * Cehenem tevî gor. Me

soz daye eni ê têkevine nav.

Cehenema li rûyê diııe bûn

Pir xeter û xerab bûn. *Dikarim bibêjim ku ew der cehenema li rûyê dinê bû.

Cehê (yekî) kêm bûn

Ji bo têkiliya zayendî daxwazkar bûn. *Zeydan dîsa bi kuçeyan ketiye, tê xuyan ku cehê wî kêm bûye.

Çelmem û cirik kirin

bnr. Bûkê pişta xwe da kulînê

Cendek li aliyekî, serî li aliyekî man

Serî jê bûn. *Celad çawa şûr avêt stûyê mêrik, serî li aliyekî, cendek li aliyekî ma.

Cendek li axa sar ketin

Mirin. (Wekî nifır jî tê bi kar anîn.) *înşelah cendekê wî li axa sar bikeve.

Cendek li ber xwînê çûn

Şerekî giran. *Di wî şeı î de cendek li ber xwînê çûn. lê telaşa Hecî Cindî nîn bû.

Cendek li erde ketin

bnr. Cendek li axa sar ketin

Cendek sêla reş bûn

Zehf lêdan xwarin. * Wisa li Kendal dabûn ku cendekê wî bûbû sêla reş.

Cerd lê xistin

Talan kirin. *Sidîq heta cerda xwe li wan nexe, qet bela xwe ji wan vedike?

Cerg di dev re hatin

*"Inşeleh cerga te di devê te de hé. Qahir Bateyî (nifir)

Cewa avê, av hate birîn, ma li ber tavê.

Ji bo kesên ku berê biderfet û zengîn in. lê dû re dikevin tunebûnê tê bikaranîn. *Cewa avê, av hate birîn, ma li ber tavê. Li rewşa wê ya berê binêre, li ya niha binêre.

Cewaba xerab anîn

Nûçeyek, xeberek an jî agahiyeke neyînî ragihandin. *Heyder her tim cewabên xerab tîne.

Cewaba (yekî) xistin dest

Li hemberî helwest an jî gotineke neyînî bersiveke çak dan. *Canxwas tam di dema wê de cewaba Simko wisa xiste dest ku Simko reş-heşîn bû.

C'ewaba xwe dan

1. Ji bin binbariya xwe derketin. 2. Lı hemberî mezinan derketin û beyî hevotin kirin. 3. Bersivandin. *Tu qet ııekeve tatela we, ew çi bike dikare bi relıetî cewaba xwe bide. *Bav û diya wî tu terbiye nedane ku lıeya cewaba xwe nede, we bibehece. * Welat pûanek bilind hâvi dike, çimkî bi tene cewaba dıı pirsaıt nedaye.

Cewaba xwe girtin

Li hemberî helwesta neyînî, bersiva heqkirî dîtin. *Nûredîn dixwest wî bi şerme bixe, le nizanibû we wisa cewaba xwe baş bigire.

Cezaye xwe dîtiıı

Lı hemberî xeta û tawana xwe li rastî bela û qotikeke hatin. *We gelekzilm li Kazim kir, le di. dawiye de we jî cezaye xwe dit.

Cezaye xwe girtin (hildan)

bur. Cezaye xwe dîtin

Cezaye xwe kişandiıı

Li hemberî tewaneke bedel dayîn. *Ere Mexpitle mere xwe kuşt, le cezaye xwe jî kişand.

Cezaye zimane xwe kişandiıı

.1 i ber axaftinen xwe yen neyînî bedel dan. * We ew gilî kirin, dû re jî cezaye zimane xwe kişand.

Cezûtî kirin

bnr. Pel fiştik kirin

Cih dan

1. Rûmet û giramî pe nişandan. 2. Xistin dereke, te de edilandin. *Me cih daye le ew ne

layîq bû ku li ser hurmeta xwe nesekinî. * “Ji bilî nivîsaraıı, kovar gelek caran cih dide rexnegiriye jî. ” Selman Dilovan

Cilıe (yekî) di beriya (yekî) de hebûn

.Te pir zedetir, xweşiktir û baştir bûn. “Tu Menaf ııas nakî, cilıe Hesen di beriya Menaf de heye. "Zana Farqînî

Cih girtin

Di dereke de xwe edilandin. *Heke bavo ew cih jî ji we re negirta, gelo hale me de çawa hû ya?

Cih le teng bûn

Ketin rewşeke xerab. *Piştî waıı çewtiyen inin, ıniıı hew dît ku cilı li inin teng bîıye.

Cih le teng kirin

Xistin nav zerp û zore. Asteng kirin. *Leşkeran cilt li qaqaxan teng kiribû.

Cilı li tu dere tuııe bûn

bnr. Cih ne li erde ne li esman hebûn

Cilı û war lê teng bun

bnr. Cih ne li erdê ne li esman hebûn

Cilı û war li vê dinyayê tune bun

1. Feqîr û xizan bûn. 2. Gunehkar bûn. * Ruşen feqîrekî belengaz e, tu cilı û warê wî li vê dinyayê tune ye. * Wî ew qas xirabî kiriye ku ci h û warê wî li vê dinyayê tune ye.

Cilié bûn

Ji bo mala xwe jı mala bavé qetandina lawan tê gotin. *Mixabin li Kurdistanê law, bi hêsanî nikarin cilié bibin.

Cilié delil û dê?a

Cilié destpêneketî, cihê bakîr. *Cihê ku wî biriye, cihekî dehl û dêsa ye.

Cihê jinan xera kiriye, hîn ava ye.

Jin fesad û afat in. *Erê, navê mêran derketiye, lê cihê ku jina xera kiriye, hîn ava ye.

Cihê ku mirin lê heye, tirs çi ye.

Ma ji mirinê bi wê de jî çi xerabî û dijwarî heye? *Çi ye, tu ew qasî ditirsî? Cihê ku mirin lê heye, tirs çi ye?

Cihê ku tu diçiyê, ez jê têm.    ,

Ez ji te baştir dizanim. *Zêde pesnê xwe nede, cihê ku tu diçiyê, ez jê têm.

Cihê (yekî) ne li erdê ne li esman hebûn

Xerabiyeke mezin kirin. * Ya ku dibêjin heke rast be, cihê Sercanê Zerîfeyê ne li erdê, ne jî li esmên heye.

Cihê ku pakî lê heye, xirabî çi ye?!

Divê tim pakî bê kirin. *Ji xerabiyê xerabî tê, ciyê ku pakî lê heye, xirabî çi ye?

Cihê piyên xwe kirin

Xwe li cihekî yan jî di karekî de edilandin. *Li dora wan çû hat, heya ku cihê piyên xwe kir. Cihê (yekî) girtin

1. Derfetên yekî jı dest girtin. 2. Bi zerengî û hunera xwe wekî yê berê kar pêk anîn.

'A'Çawa ku ez nexweş ketim, wê cihê min girt. * "Li hemberî vê pirsê ez ê îtirafekê bikini. Mixabin he ta niha kesê ku dê bikaribe cihê min bigire, min peyda nekiriye. "Sabah Kara

Cihê (yekî) şehitandin

Kai û baiê yekî xera kirin. *Ew çû wi welatê dur, lê li wir jî nesekinî û cihê yekî Polon şehitand.

Cihê xwe dîtin

Lı ıastî îadeya layiqî xwe hatin. *Qet destê xwe medinê, şuna wî ew der e, wî cihê xwe dîtiye.

Cihê xwe lê bi keys kirin

Xwe tê de edilandin. *Candilê cihê xwe lê bi keys kiriye, êdîji vir naçe.

Cilıe xwe xweş kirin

bıır. Qûna xwe germ kirin

Cilıe (yekî) tijî nebfın (vala man)

Li şûna yekî tu kesî negirtin. *Bi vé meşe ez bawer nakinı ku cihé Ordixan tijî hibe.

Cilıe (yekî) xuya bûn

Tunebûna kesekî xuya kirin. *Ev bûn dıı roj ku Meni çûye, le binere, cilıe wî çiqasî xitya ye?

Cihû, (ka) te bibim bihişte. Got: “Na îro şemî ye bi ker nayé.”

Carinan hinek derfetén mezin dertén, lé hin kes ji dest xwe direvînin. *Xwedé dide hinekan, nikarin bixwin. Got: “Cihû te bibim bihişte. ” Got: “Na îro şemî ye bi kér nayé. ”

Cil û kıılav ji lıev pişkivandin (pişkavtin)

Cııdayetî kirin nav kesan. * Arınanca nıin lıeya dawí weklieví bıı, lé wisa té xuya ku bavé keqiké cil û kulavji lıev dipişkeve.

Cila şil bûn

Teral, sist û bézereng bûn. *Fazilé çi ye, hema cila şil e.

Cila şil e, ketiye mil e.

Li stüyé hineken din bûn bar û astengî. *Ez çawa bikini nizanim. Ev lawé inin cila şil e, ketiye inil e.

Cila xwe ji ave derxistin

Bı xwe çaıeya seré xwe dîtin. *Tika dikim, desté xwe mediyé, bila hín bibe, ew bi xwe bilíı cila xwe ji ave derxe.

Cilén cañé min, kulén seré min

1. Ez mirovekî bâşans im. 2. Mirovén min yén herí nézík ji min re astengiyan derdixin. *Ew jí qenciya nıin û rozgara min e, cilén cañé min, kulén seré nıin. * Cilén cañé min, kulén seré nıin. Ez alîkariye jî ji wan naxwazim, lé mixabin ew li min nasekinin.

Cilén xwe beriya barané şil kirin

Di nav helwestek berevajî de bûn. *Ew jí ew çeııd xurt e, cilén xwe beriya barané şil dike.

Cilika (yekî) xwar bûn

Rewş xera bûn. Kar baş nemeşîn. *Rewşa Akif ne wekí ya beréye, édí cilika wî jíxwar bûye.

Cilika xwe li cehcnemé raxistin

Çewtiyeke mezin kirin. *Bele hım wer dibéjin, lé divé em baş bifıkirin. Dıı re eın cilika xwe li cehenemé ranexin?

Cin ji doré çûn

Sakin ıı biaram bûn. * Va ye cin ji dora Zahídeyé çûne, tu ye çi bibejî nilıa jé re bibeje. Cin lé ta.^té kirin

Tirsandin. Pir âşandin. *Xwezî çend sîle lê xista, lê ew wisa tirsandiye ku cin li lawik taşte kiriye.

Cinan di ser re baz dan

Gelekî jar û lawaz bûn. *Perwer wisa jar bûye ku tu dibêjî cinan di ser re baz daye.

Cinan pê girtin

bnr. Bi cinan ketin

Cine mala Cin Tahar lê xistin

Ketin ıewşek xerab. *Ma cine mala Ciıı Tahar li wê xistiye?

Cinobet gerin

1. Di nav helwesteke neyînî de bûn. 2. Ji bo kesên ku dikevin têkiliya zayendî, lê ava xuslê bi ser xwe de nakin tê gotin. *Kuro, lawo min ji te regot.ji vîyê ku sibê heta êvarê cinobet diğere tıı xêr nayê. *Lawo qet ji bîr nıeke, mirov ku cinobet bigere, bed û bereke-1a mala wî ııamîne.

Cira (yekî) xweş bûn (Cirxweş bûn)

1. Ehlaq û xislet xweş bûn. 2. Moral geş bûn. *Cira qîza Seyranê xn>eş e, dikim ku ji lawê xwe re bixwazim. *Van rojan cira Seydo xweş dixuyê.

Cira kaniyê ji pûngê ne xvveş bû, çû di çariya kaniyê de I^şîn bû.

Carinan hin rasthatin bi awayekî eks û balkâş pêk tên *Cira kaniyê ji pûngê ite x>veş bû, çû di çariya kaniyê de hêÿîn bû. Carinan tiştâıı wer ecêb jî dibin.

Cirecir kirin

Gelekî axaftin. *Heya êvarê cirecir dike. Ev xisletê wî ruhê min distîne.

Cirnia (yekî) kişandin

Ji ber tawana yekî din bedel dan. *Zagrosê bêsûc û bêguneh, cirma wî birayê xwe yê serserîjî dikişine.

Cirma stû bûn

Bûn barê yekî yê olamî û aciz kirin. *Derdê min hindik bû, ew jî bû cirma stûyê min û kete stûyê min.

Civat li mala pîrê, pîrê li mala xelkê ye?!

Ji bo helwesta berevajî tê bikaranîn. *Ev tiştekî ecêb e. civat li mala pîrê, pîrê li mala xelkê ye

Ciwan bun nezan bûn, pîr bûn kislan bûn; ez poşrnan bûm?!

Mirov dema ku kal û pîr dibe, pê poşman jî bibe, lê di pêvajoya jiyanê de bi xwezayî gelek çewtî û nezanî jî pêk tên. *Ciwan bûn nezan bûn, pîr bun kislan bûn; ez poşman

bûm. Lê dîsa jî clivé ew bibûna.

Ciwanekî biavêjin reşiyan, pîrekê biavêjin xweçiyan.

Li gorî hawir û derfetan rewş jî tê guherandin. Yên baş û xweş di derfetên neyînî de xirab, yên xirab jî di derfetên erênî de baş û xweşik dibin. *Ciwanekî biavêjin reşiyan pîrekê biavêjin xweşiycııı, dibînî Meta Hacê li Evrûpayê çawa bedew û zingirî bûye.

Ciwanî bizaniya, pîrî bikariya

Ciwan zana û bıtecrûbe bûna, kal û pîr jî bihêz bûna. Wê demê mirov wê mukemel bûna.

* Ciwanî bizaniya, pîrî bikariya. Te wê demê bidîta rewşa dinyayê.

Cizo mizo nêzana. (çîzo mîzo nizaniin)

Ji min re li sedem û hincetan negerin. *Qet xwe nexapînin, hûn ê wêpirtûkê bînin; ez cizo mizo nêzana.

Cîgera (yekî) bi pêne pere nekirin

Ji bo mirovên nebaş tê gotin. *Xwedê dizane cîgera Xelef bi pêne pereyan nake.

Cîgera xwe petin

Dil pir qewîm bûn. Xemsar bûn. * Vê qîzxaltiya min cîgera xwepetiye, ev salek e qîza wê çûye gund, hê jî jê re telefonek venekiriye.

Coté (yekî) çar ga bûn

Dewlemend û zengîn bûn. *Hingî coté Selîm çar ga bûye, pozê wî jî bilind bûye.

Cotar li ber bi mal e, kebanî nû ber bi kar e.

Ji bo teralî û bêbinbariya jinan tê gotin. *Erê erê, maşelah gelekî xurt e (!), cotar li bervî mai e, kebanî nû bervî kar e.

Coté xwe dayîn kevir

Di gotina xwe de İsrar kirin. *Dewriş coté xwe daye kevir, dibêje: “îleli ew xelat wê bê. ”

Coté xwe kutan erilê

bnr. Ling dayîn erdê

Coté xwe li kevir asê kirin

bnr. Coté xwe dayîn kevir

Cotek dirán di dev de tune bûn

Kal û pîr bûn. *Cotek dirait tune di dev de, batiye dewa qîza çardeh salî dike.

Cotyaro ew çi ye tu diçînî? Got: “Dema höşîıı bû tê bibînî.”

Her tişt demeke wê heye. *Hê ew hay ji rewçê nîn e. Got: “Cotyaro ew çi ye tu diçînî? Got: “Dema hğşîn bû te oibînî.

Cûmîcelat bûn. (Cûm û celât bûn.)

Ji nişka ve winda bûn. *Nizanim çawa biî lê her nıin mêze kir kit qiz û dê cûmîcelat bûn.

Cûne dixwe lieft libé sabûnê, lê cûna nayê qanûnê.

Ji bo kesên ku rastbûn û duristbûna wan ne guncan be tê bikaranîn. *Min ji te re got

ezbenî, ev nabe mirov û însan. Cûne dixwe heft libé sabûnê, lê cûna nayê qanûnê.

ç

Ça (çawa) saw e, gur e, le law e.

Ev çito dubendî ye, qet tirs û dilovanî li ba hev dibe? *Heyran min tiştekji we fern nehir. Ça saw e, gur e, le law e.

Çakûçe (yekî) bedew bûn

Şikil û şemala yekî xweşik bûn. * Çakûçe ve keç'ıke bedew e ku mezin bitre, wé gelek dilan bişewitîne.

Çala (yekî) kolan

Ji bo xirabí gihandina kesekî di nav hewldané de bûıı. *Reso çiqasî ji bo xéra wî hew! dida xwe jî wî tim di pişt de çala tvî dikola.

Çalinı firotin

Fors kirin. *Tu dibîııî, lawé Hecî Xosrof di nava çarşiye de çalimeke çawa difroşe? Çapik û çeleng bûn

Pir çalak ıı pekhatî bûn. *Maşelah Rénasé Bedir wer çapik û çeleng e ku hewesa mirov

jé re té.

Çar çav hilkirin

Li ser tiştekî geleki baldar bûn. *Heta ku ew ji wir çûn xwediyé dikané çar çav hilkirin. Çar kein, çar zéde

Di hela tıbab (çendanî) de nezîlcî hev bûn. *Çar kem, çar zéde idî em é li hev bikin. Çarçav(î) bûn

1. Xwe şaş kirin, di nav bebiryarî û dubendıye de bûn. 2. Li ser tiştekî gelekî baldar bûn.

*Dema ku polés ketine hundiré mala wî, Filît çarçavî bit, nizaııibû çi bike û çi bibéje. *Zubet bi çar çavî li bendi riya lıezkiriya xwe bû.

Çaı çive (çarçove) le teng kirin

Dor le birîn, xistin rewşek dijwar. * “Pa^é di encama zordestiya rejîma Iraqé de, denıa çarçive li wan hate tengkirin, destur ji Icare wan re nehat dayîn û qedexe kirin. ' Mela Silêman Şoreş

Çareya seré xwe dîtin

Bi xwe derdê xwe derman kirin. *Dayê, tu qet meraqa wê meke, ew dikare çareya seré xwe bibine.

Çargopal lê xistin

Bi lez û çapik pêk anîn. *Zerîfe çargopalî lê dixe, lê bawer im ku dîsa jî xwe bi Tahar re nagihîne.

Çargurçikî (bûn)

Pir bicesaret û wêrek bûn. * “Mêrxasên şerâ Agiriyê çêr û pilingên kurdan, di wan çiyayan de bi çi karî li ber xwe dane û bi çi tehrîjiyan e gelo? Esan Nûriyê zana û cen-gawer, Biroyê çargurçikî? ” Veysel Çamlıbel

Çav berdan nanê (yekî)

Daxwaza bidestxistina debara yekî kirin. *Wîkûçikîçav berdaye nanê min, înşelalı destê min bi xwînê nade.

Çav beredan (berdan)

Ecibandin. * “Ne axir, beri ji lıev dûrketinê Temo tiştelc texmîn kiribû ku gelek xortên di ser wî re çav berdane wê, lê ew tenê wî dixwaze bibine. ” Temûrê Xelîl

Çav berî namûsa (yekî) dan

Li pey namûsa yekî gerîn. *Wîyê bîj çav berî namûsa Silto daye, lê bawer im ku dê vê

carê belaya xwe bibine.

Çav bi sere (yekî) ve liebûn

Bifêm û feraset bûn. *Çav bi serê wait ve jî Iteye lawo. Tu nekeve tatèlê, helbet ew ê jî tiştân ku pêwîst in dê bikin.

Çav çirisîn

bnr. Çav birbisîn

Çav çun ser serî

bıır. Çavên (yekî) çûn nava serî

Çav dan (yekî)

Weld hinekên din kirin. *Ne bi xêr, lawê min jî çav da apê xwe, wer bû cixarekêç.

Çav dan lıev

1. Mirin. 2. Xwezî bi hev anîn. Wekî hev ango heman tişt kirin. *Dema ku rehmetiyêxalo çavên xwe dan lıev, neviyekî wî jî li jiyanê çavên xwe vekirin. * Wan jî çav dane hev, her yekî erebeyeke Ewropî kirin.

Çav derketin ser serî

bnr. Çavên (yekî) çûn nava serî

Çav di (yekî) ílrandin

Ne bi awayekî rasterast, lê bi peyam û îşaretan yek şiyar kirin. *Xalit çav di Hesen

firaııd, rewş da fêm kirin.

Çav di serê kerê de jî hene.

Her hebûn nayê eynı wateyê. *Çav di serê kerê de jî hene, lê fêm û tâgilıîştina wê tune ye.

Çav je birîn

1. Ecibandin. 2. Ji pêkanîna xwe bawer bûn. *Ew qas qîzên zanîngeha wan hebûn, çavê Rêzdar her ji Biııevşe biri. *Çavê Diyar wisa jê birîbû ku hew dizanibû bi çeqamekê wî li erdê dirêj bike.

Çav jê girtin

bnr. Çav jê birîn

Çav jê re girtin (Çavên xwe jê re girtin)

Ji bo kesên ku bi zanetî naxwazin hınek tiştan bibinin tê bikaranîn. *Heke Zeynebê çav jê re negirta, wî jî ew qas cesaret nedikir.

Çav ji çavan şerm kirin

Dema ku mirov rû bi rû dimine, bandor hê zêdetir dibe. *Çav ji çavan şerm dikin, heke ew bi xwe nehatana bal wê, bawer nakim ku bipejiranda.

Çav ji serî derketin

bnr Çav ji dewsê derketin

Çav ji xwe borandın (bihurandin)

Ji bo ku nezerî nekin, xwe bi awayekî din nişan dan. *Na keçê, tu li gotinên wê menêre, ew çavan ji xwe diborîne.

Çav kil e, dawî şil e.

Her çiqas dîmen xweş bê xuyan jî bingeh ne wisa ye. *Erê xuyang xweşik e, lê çav kil e, dawî şil e.

Çav kirin (yekî)

1. Bi dizî ji yekî re îşaret kirin. 2. Yek ecibandin, jê hez kirin. *Çawa ku çav kire Razdarê, hema wê gavé derkete derve. * Yezdan çav kiriye qîza Sîncarê Metê, tim li pey e.

Çav kirin ...

Tiştek ecibandin. *Wî çav kiriye wê erebeyê, heta nestîne, rehet nabe.

Çav kutan destê (yekî)

Ji bo pêdiviya hewcedariyan li benda dayîna hinekên din bûn. *Bi xwe rojekê naxebite, hema çav dikute destê xelkê.

Çav kutan hev

Li bendî hev û din bûn, hev û din texlît kirin. * Wan çav kutane hev, yek çi dike, yê din jî eynî tiştî dike.

Çav le hadan (Çav hadan)

Di daxwaza tékiliyé de nebún. * "Avrüyén çep avétin. Zilamé li ber tişten xwe rûniştî, çav batían tí bi san got... ” Nizar Mehemed Seíd

Çav lé bun (Çave (vekî) le bun)

1. Daxwaz kirin. 2. Lı kesekî yan jî li tiştekî miqate bûn. * Cevdet çav lé bû ku bibe réve-biré saziyé. *Şirîne got, çavi min de li be, lé İıeta ku ez hatim, zarokan baxçeye inin tarumar kiri bûn.

Çav lé gerandin

Déhna xwe dan, çav pe xistin. * “Gava pişti heft-hep salen weşana Nûdeme. Min çavek li çîroken Nûdenıe gerand, min dît ku tibabek çîrok Iıatine weşandin. ” Firat Cewerí *Min hinekî li we pirtûke çav e xwe gerand, lé bi min xweş iıehat.

Çav lé gewr kirin

Zilm û zext lé kirin. *Xesû û qizan çav li we bûka qirik gewr kirin.

Çav lé qıırş (quriş, qurîşk)<*) bûn

1. Pir temahkar û çîkûs bûn. 2. Ji bo demeke diréj li benda tiştekî man. *Emanji bo we merşa piçûk ji çaveıı Emine le (jurîşk bûıı *Şikak wisa li benda Simko bû ku çav lé qurş bûn.

Çav lé reş bûıı

Ji ber nexweşî yan jî kar û barekî pir eziyet û tadeyî dîtin. *Ji ber kar û harén mala axé, çav ¡i Fexredin reş bûn.

Çav lé reş kirin

Li yekî xistin. *Hé tiştek negotî, çav reş kirin, lé gelo bigota wé çawa bûya?

Çav lé sor bûn

Di hela zayendî de, pir peş de çûn. *.Jı çil salí bi şfın de çav li meran sor dibin û tıizanin xwe biavéjin kulîna ké.

Çav lé tarî bûıı

Gelekî hérs bûn. * Çav li /lavé Bérivané tari bûbûn, der û cînaran jiña wî bi zoré ji destén wî xelas kirin.

Çav lé tér ııcbûıı

Çavçilî kirin, qanix nebûn. *Ji mehîre çiqas xwarjí lé çav lé tér nelnın.

Çav lé tirsandiıı

Cesaret şikandin. *Heke min çav li wi netirsanda, niha emana ıııe di dest wí de neınabû. Çav lé xistin

Tesele kirin. Seh kirin. *Min ji te re negot, ka çavi xwe léxe, binére qet rewşa wan çawa ne?

1 ’Qıırş: Nave stérkeké ye. Nézíkí bcrbange liilté. Tené payízé ú biharé té xuyan. Taybetiya wé ew e ku stérka herí dereng ilcrdikcve ew e.

Çav le zer bun

Eziyeteke mezin ditin. * Wisa xebitî ku çav lê zer bûn.

Çav li her ... delîn

Ji ber xweşikayî û spehîbûnê çav teyisın, biriqîn. *Çavêit gutıdiyan li ber bedewiya bûkıı Silêmanê Şeıııe delin.

Çav li bere venebûn

Zehf xweşik û bedew bûn. *Maşelah qîzeke Rênas heye çav li berê venabin.

Çav li der bûn

Ji bo mêrên ku zewicî ne lê li pey jinên din diğerin tê bikaranîn. *Pişiyan rast gotine: "Mêr çav li der e, jinik xwelî li ser e. ”

Çav li dû ınaıı

bnr. Çav li pey man

Çav li (yekî) ketin

Yek ditin. *Husoyê Çavqelîşî, kengê ku çav li wê keçikê dikeve, firofeşî dibe.

Çav li pey (yekî) bûn

Ji bo bidestxistinê li dû tiştekî bûn. * “Çav li pey inin in, ku bibinin ez dibabetê de bi te re diaxivim û raporta xwe hildin û li ber navê min binivısînin “Kıırdîwê hêviya min a dawî bimire. " Fewaz Ebdê

Çav li pişt inan

Di fikar û heyra tiştekî yan jî kesekî de bûn. *Erê min dikana xwe hişt li hêviya wî, lê tu bawer bike çavên min li pişt min man

Çav li rê qerimîn

bnr. Çavên (yekî) li rê req bûn

Çav li savarê kir, silav ji bîr kir.

Tenê li berjewendiyên xwe fikirîn. *Xêr ji rûyê wî nayê, ew ê çavçil çav li savarê kir, silav ji bîr kir.

Çav li serê (yekî) fireh bun

Ecêb û şaşwazî man. * “Serê xwe nenn rakir û ferman da kesên li dora xwe. 'Serê min jê bikin û di biné Wezuf de çal bikin! ' Çav li serê wan fireh bûn ” Talip Kalın

Çav li xwe clan

Ji bo xapandinê hewl dan. *Cemîl çav li xwe dabû ji bo wê keçikê, lê rewş wekî ku wî hêvî dikir nebñ.

Çav mişt (bûn)

Çav tijî bûn. Girîn. * “Bi çavên inişi pirs li dewsa guhê windayî nêrî. ” Helîm Yûsiv Çav pê neketin

Xuya nebûn. *Ev çend roj in ez çav bi Sertîf neketim, gelo bi ku de çûye?

Çav pê xistin

Bala xwe dayîn, lê mêze kirin. *Min ç.iqas çavên xwe bi rojnameyên rojane xistin jî ez

li rastî nûçeyeke wisa nehatim.

Çav qirpandin

1. Bi hev û din re erê kirin. 2. Henek kirin. 3. Ji bo daxwaza zayendî dilxweziya xwe kifş kirin. *Wî ji min re çav qirpand, ez dizanim ku ew ê dikanê bide min. *Qet çavên xwe neqirpîne, min armanca te fêm kir. *Li ber çavên min Evînê ji mêrik re çavên xwe diqir-pand û işaret dikir.

Çav rijîn

1. Di bin zor û zextê de man. 2. Kor bûn. *Xezala belengaz heta ew yekpék anî çavên wê rijîn. *Inşelah çavên wê birijin ku aqil bê sêrî. (nifir)

Çav tê de man

bnr. Çav li pey man

Çav tirsandin

bnr. Çavtirsî kirin

Çav tiştek nedîtin

1. Ji hêrsan, mêzîna xwe winda kirin. 2. Merd û destvekirî bûn. 3. Ji bilî mijarekê yan jî kesekî li tiştekî din ne fi kirin. *Çavên Demdar tiştek nedidît, çi dikete dest dişkinand. *Mirov ku têketa tepûşa wî, çavê wî tiştek nedidît. çiqas pere xerc bikira nedihate ber çavên wî. *Çavên Delavê ji bilí Kazinı tiştekî nabîne.

Çav û birûyên (yekî) bi qelemê kişandin

Pir bedew û sipehî bûn. *Keçika Faris wer bedew e ku tu dibêjî çav ıı birûyên wê bi qele-man batine kişandin.

Çav û rûyê (yekî) neman

1. Bêrûmet bûn. 2. Bêar û bêfedî bûn. *Erê tu dibêjî bila Ûsiv here,    lê    li    bal    wan çav    û

rûyê wî jî nemaye. *Ka çav    û rû pê re nemaye ku şerm bike.

Çavaıı çav nedîtin

Pir tarî bûn. Şeva reş bûn. *    “Ji ber bager û tîpiyê çav çavan nabîne. Dengê berf û ba    û

bahozê wekî dengê loriyê tê    guhê mirovan. ” Mehmed Serhedî

Çavaıı jê girtin

1. Nezerî kirin. 2. Ecibandin. *Çavan ji hespcı ıııe ya lıeşînboz girt, loma lingê wê şikest. *Çavê min ji wê dolabê girtiye, çi dibe bila bibe, ez ê ji xwe re bikirim.

Çavan lê vedan

Nezerî kirin, çavînoki kirin. *Li wî gundî çavan li keçika min veda.

Çavan ji serî baz dan

Şaşwazî man. *Çaxa ku Tahar ew di wê rewşâ de dit, çavan ji serî baz dan.

Çavan şemal dan

bnr. Çav birbisîn

Çavbcl bûn

bnr. Çav vekirî bûn    .

Çavçil bûn

Çav têr nebûn. *A rastî Dîlan keçeke pir çavçil e. Ji ber vê rewşi ez fedî dikim.

Çavçilî kirin

Ji pêdiviyê zêdetir daxwaz kirin. *Heke ew dîsa çavçiliyê neke, em ê zû ji wir derbas bibin.

Çavdêrî kirin

bnr. Di bin çavan de girtin

Çavek kor be, mirov destê xwe dide ber ê din

Divê mirov li yê heyî xwedî derkeve. *Lawo em çawa    bikin? Ji yê    çûyî    re    çare nîn    e.

Çavek kor be, mirov destê xwe dide ber ê din.

Çavekî seriyan bûn

Pir kêrhatî, xurt û baş bûn. *Serhatê çi ye, çavekî seriyan e, tu çi bibêjî nabêje na.

Çavê (yekî) derxistin

1. Dexesî û çavnebarî kirin. 2. Zilm û tadeyî kirin. *Ji çavreşiyan heke ji destê bê, wê çavê Sutê derxe. *Ciwannaz dema ku li mala meta xwe bû, metê çavê wê derdixist.

Çavê dê û bavan li ewladan, ê ewladan li Çiyayê Qaf

Dilê dê û bavan tim li ser ewledan e, lê ewled ne wisan    in. *Rewşa dinyayê    wisa ye,    çavê

dê û bavait li ewladan, ê ewladan li Çiyayê Qaf.

Çavê (yekî) jê av vexwarin

Bi pêkanîn û serketina xwe bawer bûn. *Ji ber ku çavê wî gelekî ji min av vedixwar,

hema bêyî navber erîşî min kir.

Çavê (yekî) li destê (yekî) bûn

Hewcedarî yekî bûn. *Çawa bike, rebenê çavê wê jî li destê wî ye.

Çavê (yekî) lê man

1. Daxwaza xwedîbûnê di dil de sêwirîn. 2. Li benda tiştekî bûn. *Bi rastî çavê min li wê televîzyonê ma. * “Xwe di nava cilikan de ker kir û dasekî tûj ji destê xwe de girt û çavê wê ma li dêrî. Ma li benda dizê xwe. " İsa Eskin

Çavê (yekî) pê keti»

i. Nezerî kirin. 2. Dı demeke pir kurt tiştek an jî kesek dîtin. *Çawa ku çavê wîpê ket, aqil jî ji serê wî derket. * "Kelogirî çavê wî li rê bû, gelo dibe ku diya wî di wê re derbas hibe, çavê wî bi dayîka wî bikeve û wê têr bibîne û ramûse. ” Tîtal Mûradov

Çavê (yekî) pê ranebùn

Dexesî pê kirin. *Çavê Zeynebê pê ranabe kıt bere Fazîla qîzxaltiya xwê pîroz bike.

Çavê pisîkê digire, nan dixwe.

.li bo kesên çikus, ango temahkar tê bikaranîn. *Ew mirovekî wisa ye ku çavê pisîkê digire, nan dixwe.

Çavê (yekî) qui bûn

Di derkê de bûn, dîtin. *Heke çavê Tahar hinekî qui bûya, ew nikaribû ew qasîjîderke-

ta ser serê wî.

Çavê (yekî) tê de bûn (hebûn)

1. Ecibandin. 2. Xwedîbûna tiştekî yan jî kesekî daxwaz kirin. *Çavê Rizgar di goşte masiyan de bû, lê tenê tîkeyek xwar. *Çavê Hemîd di keçika tirk de bû, lê qîzxala wî re xwestin.

Çavê xwe ncşikaııdin

Netirsîn, venekişîn. *Her çiqas li hemberï wî ew sê kes bûn jî, Rosto dîsa jî qet çavê xwe n eşik and

Çavên (yekî) bi bijûnê qui kirin

Ji yen naverok û rasteqîniyê fêm nakin û nabînin re tê gotin. *Weyla min çavên wî bi bijûnê qui kirî, ew çi fêm dike ji huner û bedewiyê?

Çavên (yekî) bi xweliyê têr bûn

Ancax piştî mirinê çavçiiî bi dawî dibe. Ji bo kesên zêde çavçii tê gotin. *Xwedê dizane çavên wî ancax bi xweliyê têr bibin

Çavên (yekî) birbisîn

Şad bıın, kefxweş bûn. *Bi hatina Peldayê re çavên Mîrxan birbisîn.

Çavên (yekî) bûn sotika êgir

Pi r hêrs bûn an jî bi baleke kûr mêze kirin. *.// ber w an gotinan çavên Evdilselam bûne sotika êgir.

Çavên (vekî) çûn nava serî

1. Dexesî kirin. 2. Ecêb man. *Wan cînaran deina ku ew erebeya min a xweşik dîtin, çavên wan çını nava serî. * "Tiliyên wî li şûna guhê wî yê çepê vala çûn û hatin. Remo vgciniqî. Çavên wî çûn nava serê wî, diya wî bi her du piyên wî girt. ” Helîm Yûsiv

Çavên (yekî) çıın ser hev

Xew hatin. *Diya min mêze kir ku çavên mêvanan diçin ser hev, ji bo razanê ciyê wan danî.

Çavên (yekî) derxistin

1. Ji kesekî dexesî kirin. 2. Zilm û eziyet li yekî kirin.    *Erê    exrebeyên    hev    in, lê ya rastî,

Fesîh ji ber dewlemendiya wî dixwaze çavên    Balı adîn derxe.    *Di navîna    şeş    mehan de

Zohat Axa çavên wî şîvanî derxistin.

Çavên (yekî) di ava aravê de şûştin

Ji bo kesên ku rastiyê nabînîn an jî tênagihîjin tê gotin. *Ez çavên te di ava aravê de

bişoın, ma te fêm nekir ku ew hewldan ji bo çiye?

Çavên (yekî) di kort de çûn

Jar û lawaz bûn. *Piştî wê bûyerê çavên Nalînê di kort de çûn û bû wekî eciniyekê.

Çavên (yekî) di nav serî de sor bûn

Pir hêrs bûn. *Kengî ku çavên Seydo di nav serî de sor dibiiı, ez direvim derve.

Çavên (yekî) di sêrî de lîstin

Çav bel bûn. * “Çavên wî di nav serê wî de dileyîstin. Tu car li cihê xwe ranediwestî. Tebat û lebat nedihatê. ” Felat Dilgeş

Çavên (yekî) di serî de reqisîn

1. Pir jîr û pêkhatî bûn. 2. Di hêla zayendî de daxwazkar bûn. *Hay lo lo! Çavên \vê wisa di ser serî de direqisin, kî dikare wê bixapîne? * Çavên mêrîk di serî de dîreqisîn, bi wan

gotinên wîjinik ji şernıan sor dibü.

Çavên (yekî) dîtin devê wî nedîtin

Ji bo tiçtên hindik tê gotin. *Kiiulo ew qas qeysî anîbûn ku çavên me dît, devê me nedît.

Çavên (yekî) fireh bûn

Şaşwazî bûn. *Li hember wê dîmenê, çavên Delavê fireh bûn.

Çavên (yekî) giran bûn

Xew hatin. *Çima ku îşev baş ranezatn, çavên min giran dibin.

Çavên (yekî) girê dan

Bi awayekî hunerwer sextekarî kirin. Xapandin. *Nizanim çawa kirin, çavên min wisa girê dan ku min fêm nekir ew yek çawa pêk hat.

Çavên her kesî li ser ... bûn

Bala her kesî lè bûn. *Ji ber ku xwediyê sikurê ew bûn. Çavên her kesî li ser helwesta mala Xalid Begê bû.

Çavên hev derxistin

1. Tim bi hev û din re şer kirin, pevçûn. 2. Ji hev û din dexesî û çavnebarî kirin. *Her sê zarokên min heya êvarê çavên hev û din derdixin. *Jixwe wisa ne, exrebeyên nêzîk çavên hev û din derdixin.

Çavên (yekî) ji dewsê derketin

1. Pir biperoş bûn. Ecêb man. 2. Zêde hêrs bûn. *Bi nûçeya efûya hepsê, çavên Dilînê ji dewsê derketin. * “Lê min dêna xwe dayê, çavên general ji dewsê derketine, agir dibarîne... " Veysel Çamlıbel

Çavên (yekî) ketin hev

1. Ji birîn an jî eşe çav baş venebûn. 2. Di xew re çûn. *Xemgîn wisa xebitîbû ku çavê wî ketibûn hev. * “...çû oda xwe û li ser ciyê xwe vezela. Bêhneke çavên wî ketin hev.Ibrahîm Ehmed

Çavên (yekî) lalijîn

Ji bo çilekiyê çavê xwe gerandm. *Çavê Zeynel hema dilalijin, digere ku li derekê cerdekê lêxe.

Çavên (yekî) lê bar nebûn

Dexesî, hesûdî û pexilî kirin. *Çima ku lawê Sînemê dixwîne, çavên jintiya wê lê bar nabin.

Çavên (yekî) lê fireh bûn

Li hember rewşa hêvînekirî ecêb man. *Li ber wê xuyangê çavên Çîlê lê fireh bûıı.

Çavên (yekî) lê girtin

Ecibandin. *Çavê wan li keçika me girtiye ku xwezgînî şandine.

Çavên (yekî) lê kort bûn

Jar û lawaz bûn. *Piştî wê nexweçiyê çavên wê wisa lê kort bûn.

Çavên (yekî) li benda (yekî) bûn

Li hêviya tiştekî bûn. *Çavên me li benda mêrê wê bû, lê heya nîvê şeve jî nehat.

Çavên (yekî) li derê xelkê bûn

Bi hêviya tiştekdayîna xelkê bûn. Çavçil bûn. *Mal û milkê wî jî heye, lê dîsa jî çavên wî li derê xelkê ye.

Çavên li deriyan, xwelî li seriyan

Yên ku çavên wan tim li destê xelkê ne, jixwe ji belengazî û xizaniyê ji xilas nabin. *Çavên li deriyan, xwelî li seriyan. Ew bi vê meşi tu caran nabe mal û liai.

Çavên (yekî) li destan bûn

1. Hewcedar bûn. 2. Çavçil bûn. *Bavê wê mir, wisa çavên wê zarokê jî li destan ma. *Mixabin çavên wî tim li destan e.

Çavên (yekî) li tlevê (yekî) man

1. Lè mat man. 2. Hewaskarê yekî/ê bûn. *Çavên Dilgeşe bi hewas û hezmekar li (levé wê mabû. * “Çavên liemûyan mane li (levé wî. Celai Mustefa

Çavên (...) li hev ketin

Hev û din dîtin. *Di mîhricana muzîkê de carekê çavên me li hev ket, lê dû re me hev û din winda kir.

Çavên (yekî) li hêviya ilestan bûn

Li benda dayînê bûn. *Dema ku çavên min li hêviya destan bin, bila Xwedê ruhê min bistîne.

Çavên (yekî) li malê dinê bûıı

Qelek rûmet dan malê dinê. *Apê Fêris qet li dinyaya din nafikire, hema bi tenê çavên wî li malê dinê ye.

Çavên (vekî) li nav serî gerîn

Jîr û çavbel bûn. *Hay lo lo! Ew çi koneye, ma nabînî, çavên wî li nav serî diğerin.

Çavên (yekî) li pey ... man

Tiştek an jî kesek pır ecibandin, daxwaz kirin, lê bi dest nexistin. *Ya rastî çavên min li pey wê tabloya xweşik man.

Çavên (yekî) li rê bûn (man)

Li bendê bûn. * “Sibê hetanî êvarê çavên wê li rê bûn, hêsirji çavên wê xalî nedibûn. ” Emerîkê Serdar

Çavên (yekî) li rê req bûn

Demeke dirêj li benda kesekî yan jî tiştekî bûn. Bê navber lê nihêrîn * "Ha! Tu nehatî çavên min li rê req bûn ” Enwer Mehemed Tahir

Çavên (yekî) li ser (yekî) bûıı

Bi çavên xwe ve tim tesele (kontrol) kirin. *"§êxmûs hew xwe girt, bi hinceta destavê çû vagoneke din. Lê jî wî wê ye ku çavên lier kesî li ser wî ne. " Hesen Kaya

Çavên (yekî) li ser serî lîstin (reqisîn)

Pir şeytan û çalak bûn. *Qet aqilê min ji wê keçikê nebirî, çavên wê gelekî li ser serê wê dilîzin.

Çavên (yekî) malê dinê nedîtin

Mal û milk zêde girîng negirtin. Merd û destvekirî bûn. *Na ezbenî, ne wekîgotina wan e, çavên wî qet malê dinê nabînin.

Çavên (yekî) ne li mal û milkê dinê bûn

Mal û milk girîng negirtin. * Çavên wî ne li mal û milkê dinê ye, hema dibêje bila keçi-ka min baş star bibe û hew.

Çavên (yekî) nebirîn

Ji bo pêkanîna tiştekî bi xwe bawer nebûn. *Hema bigire di her derbarê de bi xwe bawer bû. lê di wê derbarê de xuya bû ku çavên wî nebirîn.

Çavên (yekî) ncçûn ser liev

Ranezan. *Ezîzeyê ji bo mêrê xwe ketibû rewşeke wisa ku çavên wê çar rojan ncçûn ser hev.

Çavên (yekî) peqpeqonk bûn

Şaşwazî bûn. *Bi wan gotinèn Yezdan re çavên Ferhat peqpeqonk bûn.

Çavên (yekî) pûç bûn

Çav kor bûn. *Kesî tiştek jê fêm nekir, hema me hew dît ku çavên Mîstefê pûç bûne jî.

Çavên (yekî) qewartin

Eziyet û tadeyî lê kirin. *Çavên wê qewartin, wê dîsa jî rojekê gazinên xwe nekirin.

Çavên (...) rastî hev hatin

Hev û din dîtin. *“Ku çavên nie rastî hev were jî, hêstirên dilgeşiye ji çavên wê diherikin... "R. Karakaya

Çavên (vekî) reşeve hatin

1. Pir hêrs bûn. 2. Serî gêj bûn. *Ji wan gotinên wê bi şıîıı de çavên min reşeve hatin û ez xewirîm. * Çavên Yadê reşeve hatin û hema li ber lingên leşkeran dirêj bû.

Çavên (yekî) rê kişandin

Zur mayîna çavan a li noxteyekê. *Va ye çavên Dildarê rê dikişine, tnêvanê we wê bên.

Çavên (yekî) seli kirin

Baş dîtin û tâgihîştin. *“Evar e û diwîkêl e û çavên wê seh nakin... Di liizrê xwe de xeware bû. ” Serferaz Elî Neqşebendî

Çavên serî lê gir bûn

1. Pir hêrs bûn. 2. Şaşwazî û şoq bûn. * Hema bi wê gotinê re çavên serî lê gir bûn û xwe gihande lawik. * “Pirça wî li wî gij bû / Çavên serî lê gir bûn. Firat Cewerî

Çavên (yekî) sor bûn

Pir hêrs bûn. * Çavên Osman Sebrî sor bûne, îro qet bave xwe jî nas nake.

Çavên (yekî) tari bûn

1. Ji ber birçîbûn an jî nexweşiyâ aciz bûn. 2. Pir hêrs bûn. *Ji ber birçîbûnê, ji nişka ve ça vên wê tarî bûn. * Çavên Mîrşan tarî bûne, tu tiştekî li piş xwe nabîne.

Çavên (yekî) têr kirin

Tiştâ ku jê zêde tê daxwaz klrin an jî hez kirin têra xwe dan kesekî. *Tu çiqas mêweyan bidî Mirado, tu nikarî çavên wî têr bikî.

Çavên (yekî) tijî bûn

Ji ber sedemekê dil xera bûn, ji girînê re amade bûn. Çavên min jî tijî bûn. lê min xwe bi

zorê girt.

Çavên (yekî) tijî xwîn bûıı

Zehf zêde hêrs bûn. *Çavên Veysel tijîxwîit bûn û dest avête tivingê.

Çaveıı (yekî) tu kes nedîtin

1. Rûmet nedaıı. Bı tiştekî nehesibandin. 2. Hêrs bûn. *Erez wisa xwe mezin dihesibîne lai çavên wî tu kesî nabîniıı. * Çavên Kazim tu kes nedi dîtin, kî dikete ber bi çoyê xwe lé dixist.

Çavên (yekî) vebûn

Şiyar bûn. *Heta çavên me vebûn, jixwe her kesî barê xwe girtibûjî.

Çavên (yekî) vekirin

Haya yekî bi rasteqîniyê xistin. *Tu sax bî, heke te çavên min venekira, ez ê têketama nav pirsgirêkeke xeternak.

Çavên (yekî) wekî şekir spî bûn

*Heke min ew telefona we ya destan dîtiye. çavên min wekî şekir spî bin. (Sond)

Çavên (yekî) wekî tasa xwînê bûn

Pir hêrs bûn. * Dénia ku min ew dît, çavên wî wekî tasa xwînê bûn û bi lez diçû.

Çavên xwe bel kirin

Bala xwe bi awayekî kûr dayîn ser tiştekî. *Va ye Medîneyê dîsa çavên xwe bel kirine, kî dizaiie li benda çi ye.

Çavên xwe beliqandin

bnr. Çavên xwe bel kirin

Çavên xwe berdan nav şeqen xwe

Tenè têkiliya zayendî fikirîn. *Weleli Apé Zubêd xurifiye, hema çavên xwe berdane nav çeqên xwe û hew.

Çavên xwe çêrandin

Bi awayekî bêtatêl li dor xwe mêze kirin. *Li ber behrê, xalê min jî çavên xwe hinekî çêrandin

Çavên xwe dan hev

1. Ji bo razanê xwe amade kirin. 2. Mirin. *Hema ew bû ku min çavên xwe dabûn hev, min nihêrî ku li deri dan. *Piştî ew qas eziyetê Xalê Kamûran bi berbanga sibehê re çavên xwe dane hev.

Çavên xwe danegerandin

Çavên xwe jê neqetandin, tim li derekê nihêrîn. *"... lê liîç wî çavên xwe ji ser vê axa çilmisîya li ser erda hemamê ya rût û sur komkirî danedigerandin! Jan Dost

Çavcn xwe daxistin

Fedî kirin. *Dema ku min ew peyv gotin, Tajdîn çavên xwe daxistin.

Çavên xwe gcrandin '

1. Ji bo hewcedariyekê tesele kirin. 2. Bi gelemperî lê nêrîn. *Ji bo lawê xwe çavên xwe digerîne, lê hê qizeke di Imnkufê wî de neditiye. * “Çavên xwe bi ser xwendekarên lievalê me yên dibistanê de bigerîne û bizane ka çend ji wan gihîştine wê dereceyê ku ...” İbrahim Ehmed

Çavên xwe germ kirin

Demeke kurt razan. * “Ez hinekî çavên xwe germ bikini da ku bêm ser xwe. ” Zana Farqînî

Çavên xwe gewr kirin

1. Rûreşî kirin. 2. Gelekî ked û zehmet kişandin. *Rebena Sozdarê ji bo ku wî lawê xwe ıııezin bike, çavên xwe gewr kirin, lê tu li kirinên wî binêre.

Çavên xwe girtin

Daxwaza dîtina tiştekî nekirin. *Ewropa, Emerîka û dewletên din, gelo çıma ji bo tevku-jiya Helepçeyê wisa çavên xwe girtin û xwe ker kirin?

Çavên xwe girtin û destên xwe pelandin

Bi awayekî ne têkûz û bê pergal pêk anîn. * Bi çavên xwe girtin û destên xwe pelandinê

mirov dikare heta ku derê here?

Çavên xwe girtin, devê xwe vekirin

Ji hêrsan çi bê ber dev gotin. Çêr kirin. * "Qîr dikir jina xwe: “Kanî §êxo?... ” “Va ye Hecî va ye” Çavên xwe digirtin û devê xwe vedikir. ” Helîm Yûsiv

Çavên xwe girtin, quna xwe vekirin

bnr. Çavên xwe girtin devê xwe vekirin

Çavên xwe jê neqetandin

bnr. Çav li ser bûn

Çavên xwe jê qetandin

Awirên xwe jê dûr xistin. * “Çavên xwe ji wêneyên xwezayê qetandin û li wêneyê wî mirovî nihêrî. ” Musa Vazgali

Çavên xwe jê re dirandin (qelişandin)

Dexesî û diltengî kirin. *Bûka reben hê çend meh bûn ku hatibû, lê xesû û baltûzên wê çavên xwe jê re diqelişaııdin.

, Çavên xwe ji kulê re nedan hev

Netirsîn, wêrek bûn. *Maşelah, yekî wisan e ku çavên xwe ji kulê re nade hev.

Çavên xwe ji şêr ncniqandin

Netirsîn, mineta xwe ji kesekî negirtin. *Ew mêrekî wisan e ku, qet çavên xwe ji §êr jî naneqîne.

Çavên xwe kirin kurîşk

Çavên xwe miç kirin. * “Çavên xwe kirine kurîşk û serhevraz berê xwe da rêlcê. ” Ibrahim Selman

Çavcn xwe kor kirin

Çewtî û qusûreke mezin kirin. *Axxx! Ez çawa bikini, roja ku min ji xwezgîniyên wê re got "eré ", aha wê rojê min çavên xwe kor kirin.

Çavên xwe kutan ...

1. Bala xwe dan ser tiştekî yan jî kesekî. 2. Teqlît kirin. 3. Dexesî kirin. *Zînê çavê xwe kutabû nexşeyên xalîçeyê ku bi xwe jî hîn bibe. *Silo mînakê wan e, wan tev de çavên xwe kutane mala wî. *Çeto çavê xwe kutaye mata birayê xwe yê piçûk, lê pê re jî nagi-

hîne.

Çavên xwe kutan destên (yekî)

Bi hêviya alîkarîdayîna hinekên din bûn. *Mahar mirovekî bêxîret e, tim çavên xwe dikute destê zavayê xwe.

Çavên xwe kutan hev

1. Ji hev û du dexesî kirin. 2. Bi bandor li hev nihêrîn. *Wan her du malbatan çavên xwe kutane liev, yek çi dike, ya din jî dike ku eynî tiştî ji wan bêhtir bike. *Nizanim di navbera wan de çi hebû, hema çavên xwe kutabûn hev.

Çavên xwe lê gerandin

Bi baldarî lê mêze kirin. * “Kî dizane çend kesan bi wan destên narîn girtin. Çend kesan çavên xwe li bejna bedew gerandin. Çend kesan zebûnî ııeqişand dilê wê û çend kesan ew jijiyanê sar kir. ” Gülay Ersoy

Çavên xwe li dinyayê girtin

Mirin, çûn ber dilovaniya Xwedê. *Roja ku min çavên xwe li dinyayê girtin, ew yek jî

xelas bû.

Çavên xwe li dinyayê vekirin

Ji dayîk bûn. *Jiyana Seyda Cegerxwîn roja ku çavên xwe li dinyayê vekiriye, heya ku girtiye, bi dijwarî derbas bûye.

Çavên xwe miç kirin

Bi baldarî lê mêze kirin. *Pîrê çavên xwe miç kirin ku min nas bike, lê herhal tê derne-

xist.

Çavên xwe nedan ser hev

Qet ranezan. *Ji bo ku tiştek bi hespê wî neyê min heya sibehê çavên xwe nedane ser hev.

Çavên xwe niqandin

Di ber çavên xwe re derbas kirin. * “Çavêt xwe niqandin, mezela wê ya êkane, lîvank, darê meşke, kuçk û doşk, goşke av êli ser berbankî, landika kur kî, kotana berxa û...” Serferaz Elî Neqşebendî

Çavên xwe nîvkcşî (nîvkêskî) kirin

Bi zaneyî xwe xwazî ve kirin. Xwe xewirandin. *Wê jinilcê çavên xwe ııîvkeşkî kirin û

ew zilam kir koleyê xwe.

Çavên xwe pispisandin

Bi baldarî û tund lê nêrîn. * "Hîn berî ku li wan guhdarî bike kire niçeniç, çavên xwe pispisaiulin, leva xwe gezt û da nava diranên kurmî. ” Fevzi Bilge

Çavên xwe qirpaiulin

l. Henek kirin. 2. Ji bo daxwaza zayendî dilxweziya xwe kifş kirin. *Qet çavên xwe neqirpîne, min arınanca te fêm kir. *Li ber çavên min Evînê ji mêrik re çavên xwe diqir-pnnd û işaret dikir.

Çavên xwe qîq kirin

Bi awayekî bê navber û bi bandor lê mêze kirin. *"Hema wek di filmên sînemayê de wî çavên xwe di yê keçikê de qîq kirin, bişirî, destekî xwe avêt porê wê û din avêt pişt stûyê wê û ew ber bi xwe ve kişand, xwest wê ramûse. ” Şahînâ Bekirê Soreklî

Çavên xwe reşeve kirin

Hêrsa xwe anîn. Tehdît kirin. *Qet niyeta Reso tune bû ku gotina xwe ya dadgehê ve-gerîne, lê Emînê cinî çawa ku çavên xwe jê re reşevekir, rewş hate guherandin.

Çavên xwe rcvaiıdin

Di daxwaza têkiliyê de nebûn. *Min çiqas çavên xwe dikutandin çavên wê bêbavê, wê jî ew c/as çavên xwe ji çavên min direvandin.

Çavên xwe rijandin

bnr. Çavên xwe kor kirin

Çavên xwe rikê kirin

Li derekê bi bandor mêze kirin. *Wê wisa çavên xwe rikê kiribûn ku keçik pê aciz bû.

Çavên xwe şikandin

Tirsîn. * “Lê ku piçekî bi pê.f de gav biavêtana. wê çavên xwe neşikanda û nukilê çifteyê bikişanda. " LIarbi Soylu

Çavên xwe veke, li min mêze bike.

Herhal tu min baş nas nakî, baş bizanibe ku ez ne mirovekî wisa hêsan im. *Lawo çavên xwe veke, li min mêze bike û min neşibîne hinekên din.

Çavên xwe vekirin

1. Şiyar bûn. Rastî dîtin. 2. Ji nexweşân ku berexêr dibin re tê gotin. *Heya wan çavên xwe vekirin. hasıl gihaye Mûsilê jî. * Pişti du rojan Pelşîım ku çavên xwe vekirin, dê û

bavé wê ji şabîıne gi riyan.

Çavên xwe zîl kirin

Bala xwe zêde dayîn. * 'Çavên xwe pi tir zîl kirin, kir û nekir neşiya xaniyê xwe bibîne. ” Serferaz Elî Neqşebendî

Çavên xwe zoq kirin

bnr. Çavê xwe bel kirin

Çavên (yekî) zûq bûn

Matmayî man, şoq bûn. * “Jinikê destê xwe avêt newqa Şîrfiroş û berê wî cia odeya razanê... Xortê belenaz devvekirî ma, lier clu çavên wî zûq bûn... Ebdulbaqî Hüseynî

Çavbelck bûıı

Delalî û pir biqiymet bûn. *Ma Robar çavbelek e ku ew bixwe û ein li çavê wî binêrin? Çavbirçî bûn

Zik têr be jî mêjî têr nebûn. *Ne ku zlkê wî birçîye, esas çavên wî birçî ne.

Çavgirtî bûn

Nezan û xerîb bûn. *Ez wê demê mirovekî xerîb û çavgirtî bum, min ne rê dizanibû, ne jî dirb.

Çavgirtî xwe avêtin nav

Bê lêgerîn, bê bername, bê sebir û bê fesal ketin nav karan. *Qafûr qet ji wî kari fêm ne dikir jî lê bi çavgirtî xwe civête nav.

Çavgirtî xwe lê qerase kirin

bnr. Çav girtî xwe avêtina nav

Çavhevdel bûıı

Ji bo kesên ne bedew tê gotin. *Maşela!ı, Leliîjî keçeke çavhevdel e ha. (qerf)

Çavîııokî bûn (Çavokî bûn)

Nezer lê ketin. *Qunclaxa Aliñaste, çcivînokî bûbû, tenê bi ava tnoriya nezerêpak bû.

Çavînokî kirin

Yek nezerî kirin. *Ji ber ku dergûşa ıııe çavînokî kir, êclî me biheclurandiba.

Ça vue barí kirin

Dexesî û hesûdî kirin. *Çîçekê timji keçika min çavnebcirî clikir. îro jî dike.

Çavpelin bûn

Ji bo kesên di hêla namûsê de nepaqij in û bi bênamûsiyê re têkildar in tê gotin. *Heke ne mirovekî çavpelin buya, min jî nieraq nedikir.

Çavqûnek bûıı

Di hêla zayendî de zêde daxwazkar bûn. *Ew çavqûnek clîsa di kuçeyê de digère. Çavqıırîşk bûn

Temahkar û çikûs bûn. *Hûn bi navê Xweclê bikin, qala wî çcıvqurîşkî ji min re nekin. Çavreş bûn

Delalî û xweşik bûn. * Keçika Berzeııcî ya piçûkyeke çavreş e.

Çavrcşî kirin

Dexesî û hesûdî kirin. *Ji ber ku Med çavreşî dikir, tim li xwîşka xwe ya yeksalî dixist.

Çavsorî li (yekî) kirin

Zor û seı destî lê kirin * "Bedo çavsoriyaıı li Xelîl dike. Adar Jiyan

Çavşeytan(î) bûn

Pir jîr û fesad bûn. * Wey lo lo! Wisa bi çavekî li wê menêre, ma tu nabînî ew çi çavşey-taıı e?

Çavşikandî bûn

Nuxs û tirsonek bûn. * “Mirovê ku bi meqamê xwe piçûk e, çavşikinandî dibe. Ew li ku be, xwe kêm dibîne. Loma jî Çêxmûsko bi rûniştina li odeya axê di nav şekalan de dima. ” Bavé Nazê

Çavşor bûn

Ji bo mêrên gelekî li pey jinan digenn tê bikaranîn. *Heşîm mirovekî çavşor e.

Çavteng bûn

Çavbirçî û temahkar bûn. *Ji çavtengiyan, Yezdan têkiliya xwe bi hemû exrebe û lêzimên xwe qetand.

Çavtengî kirin

Temahkarî û xesîsî kirin. *Ronîdar çavtengiyan dike, lewma ji ew qas qeysiyan hinekan nade zarokên birayên xwe ku ew jî bixwin.

Çavtêrnebûyî bûn

Qaneet nekirin. *Xwedê hemû tişt dayê, lê ew mirovekî çavtêrnebûyî ye.

Çavtirsî kirin (Çavtirsandî kirin)

Cesaret şikandin. *Wisa Delîl çavtirsî kiribûn ku newêribû derkeve ber devê derî.

Çavtirsonck (bûn)

Newêrek bûn. *Wî çavtirsonekî di navîna du rojan de lawê me jî tirsek kir.

Çavvekirî bûn

Jîr biaqil û çavbel bûn. * “Şewâş kurê şivanekîye. Ew bi xwe deh salîye, zarok e, lê belê pir çavvekirî ye. Fûad Temo

Çavvekirî çûn

Bi hesreta kesekî yan jî tiştekî mirin. *Ji ber ku lawê xwe nezewicand, Wardek çavvekirî çû.

Çavvekirî inan

Matmayî man. *Li hemberî wê xuyangê ez çavvekirî man.

Çavxezal bûn

Pir bedew bûn. *Ew bûka çavxezal. di taxé de bibû çirayeke rengin.

ÇavxYvîııî bun

Ji bo miroven bihers û cirnexweş te gotin. *Ceıno, wer çavxwînî ye, kes naxwaze pe re hevaltiye bilce.    .

Çavzer bun

Xwediye çaven nezere bûn. *Emîne Xezale yekîpir çavzer e. Ku tiştek eciband, belayeke le dixe.

Çawn kirin stûye (yekî)

Yek kirin bin bandora xwe. *Maryete çawek kiriye stûye inere xwe Cı weki daxwaza xwe wî bi kar tîne.

Çavva be dev wisa gotin

Behesab û bemezîn peyivîn. *Elımed mirovekî belıesab e, lıeına çcıwa te dev wisa dibeje.

Çawa direse, wilo ba dide.

Li gorî reng û rewşe li hev anîn. *Ma hûııjî Zîrek nas nakili? Hûnjî nizaııin ku ew çawa direse, wilo ba dide?

Çawa got kew, zanibû nikule we jî sor e.

He di destpeke de rewş fern kirin. *Camerî ne mirovekî nezan e. Çawa got kew, wî zanibû ııikııle we jî sor e.

Çawa hatin, wisa jî çûn.

Tu guherînek çenebûn, tu encamek negirtin. *Çawa hat wisa jî çû. Ez te negihîştiın ku gelo arınanca wî çi bû?

Çawa ku zirika te hat, niha jî tirika min te.

Te çawa astengî derxistin, ez e jî wisa derxinim. *Her tişt bi dore ye, çawa ku zirika te hat, ııilıa jî tirika inin te. (bnr. çîı ok)

<*>Çaw: Li hinek zozanen ku gîha le te çinîn, ji bo ku gîha belawela nebe wekî gurzan te giredan. Ji bo bene giredana wan jî gîhaye nenn û direj wekî werîsan bi çirçirke te badan. Ji wî gihaye ku wekî werisan hatiye badan û li nîve gürze gîha te giredan re “çaw” te gotin.

“Çawa ku zirika te hat, niha jî tirika min te. ”

Kerek û deveyek zehf zede jar dibin û pîr dibin, xwediye wan meze dike ku kereke (sûd) ji wan nagire, wan diaveje derve. Her dıı heval ango deve û ker, sere xwe hildidin û diçin nav merg û zeviyan. Ji hev û din re dibin alîkar û hev û din diparezin. Li gorî daxwaz û pediviyen xwe dijîn.

Piştî demeke direj bi şûn de û di nav deı feten azad û xwezahî de peşve diçin û bi ser xwe ve ten, qelew dibin û heza wan te cih.

Her du heval bi awayekî azad ji xwe re di merg û zeviyan de diçerin. Jiyaneke pir serfıraz û rehet didomînin. Rojeke dîsa ji xwe re diçerin. Ker ji deveye re dibeje:

"Birake deve, ez e bizirim." Deve dibeje:

"Birake ker va ye em bi serfirazî ji xwe re dijîn. Heke em betedbîriye bikin, sere me de tekeve xerabiyan. Heke tu biziri, denge te bilind e, dibe ku hinek mirov bibihîzin û ben me bibin û me dîsa texin nav we eziyete." Ker we inga xwe ya nav-dar digire û dibeje:

"Na we/eh, ez çawa bikini, ji dile min de te, ez e bizirim."

Deve li ber diğere, tika dike, her çawa dike, bi kere nikare. Ker heya ku denge wî derdikeve dizire.

Hema di we deme de bazirganek jî di wir re derbas dibe. Xwediye bazirgan denge zirîna kere dibihîze û ji miroven xwe re

dibeje:

Ça\va sûk e, gaz piçûk e.

Ji bo kar an jî tişten berevajî û ne layîq te gotin. *Ez teııegîhiştîın, ev çamı sûk e, gaz piçûk e.

Çawa sûk e, vvisa jî bûk e.

Ji bo tişten lihevhatî te bikaranîn. *Ji we rewşe re ev yek hewce ye. Çawa sûk e, wisa jî bûk e

Çaxa ku gııl dibarin ez diçim bal kcran.

Ez mirovekı beşans im. *Bi qurbana Xwede ine, tu roj û rozgar daye miıı. Çaxa gul dibarin ez diçinı bal kertin.

Çaxe ıııaza, Pîvo raza.

Di dema ne di cih de kar kirin. *Ez çi bikini? Ev tişten wer eceb jî rastî miri ten. Çaxe ıııaza, Pîvo raza.

Çaxe ııeçîra ıııiıı te, gûye tejiya min te.

Tam di dema fırsende de astengî derketin. *Kuro ev çi şans e? Tam çaxe ııeçîra ıııiıı te, gûye tejiya ıııiıı te.

Çaxe piçûk bûııı ji nıezinan ditiısiyanı, nıezin bûnı ji piçukan ditirsim.

Di her deme de her tişt li gorî xwe erenî û neyîniyen wan hene. *Heta ku ınirov bi xwe nejî, di derka hin tiştaıı de nabe; çaxe piçûk bııın ji nıezinan ditirsiyanı, nıezin bum ji piçûktuı ditirsim

Çelderen pelderen xeber dan

Vala û ne di cih de axaftin. *Kewo çelderen pelderen xeber da lewma sere nie gej kir.

Çek berdan

1. Teslîm bûn. 2. Agirbes kirin. *Di dawiya dawî de waıı çek berdan û lıatin ketin bin mile dewlete. *Partiye ji bo se mehaıı biryar da ku çekan berde.

Çek li erde nehiştin

Tol girtin, doz berdewam kirin. * "Min soz da li ser cane xwe, heya ku xwîn di deınaren caııe me de bigere û jenen dile me bilebilin, sere xwe qet dayneııinı û ranewestim, kar û xebat û çeka wan li erde neheliııı û tol îı heyfa wan hilînim û arnıanc û daxwaziyen wan bi cih Imıiin. " Diljan

"Denge zilimi kerekî hat, kura hela li piş t wî girî hini herin ew çi ve."

Miroven bazirgan meze dikin ku wa ye kerek û deveyekî bexwedî û bexvvedan ji xwe re diçerin. Hema vvan herduyan jî digirin. tînın bar dikin, didin peşiya xwe û dibin.

Di re de ji ber ku telıma azadiye jî hilgirtiye ker naxwaze bare xwe hilgire û bi vvan re here, xwe diaveje erde. Xwediye bazirgan bare vvî didin ser barbiren din. le ve eare jî ker bı xwe jî naçe. Piştî gelek hevvldane le dinerin ku nabe, kere jî didin ser bare deveye lıevale vvî û re berdevvam dikin.

Deveya ku di bin bare giran de di nav xvvedane de maye, bi giraniya lıevale xwe ker jî lıe dikeve nav zore. Dema ku ten ber geliyekî kıır. deve ji kera li ser pişta xvve re dibeje:

"Birake ker tirika min te!" Ker bi tatel dibeje:

"Tu henekan <likî herhal, ku tu lı vır hidî tirikan ez e hikevim ı'ı parçeyân min namının. " Deve bi biryar dubare dike:

"Çawa hikiın? Çawa here zirika te d i ha t, nihajî tirika min te."

Hema bi vve gut i ne ve deve çirtike diaveje û ker ji ser pişte dişiqite diçe bine geliye kûr.

Çile sar e, cilik ııe qahr e.

bnr. Sar e, cilik sitar e, germ e, cilik şerm e.

Çeııı tim nayê qirş ıı qal li ber nayê.

Dayîk her dem zarokên kuıîn nayînin. *Keça min, rûmeta neviyê min bizanibe. Çem tim nayê qirş û qııt li her nayê.

Çcın û çem çını

Bê veger çûn. *Kaziinê Evdilê Kor, ji ber ku keça wîzikê xwe tijı kiribû, şeveke mala xwe bar kir û çem Cı çem çû.

Çemika (çeıııa) stûyê xwe xurandin

Poşınan û pozîde bûn. *Di dawiyê de Kawayê Mele Farûq nihêrî ku nabe, çemika stûyê xwe xurand, da rê û çû.

Çend hestî avêtin ber (yekî)

Bi hin berjewendiyên piçûk, bêdeng hiştin. Bertîl dan. *Memûrên dewletê ketine rewşek wilo ku tu çernl hestiyan biavêjî ber wan, tiçtê ku nekin namîne.

Çend nîsk ji serî kêm bûn

Ji êqil hinek kêmasî hebûn. *Tu gotinên wî girîng negire, çend nîskji serê wî kêm in

Çend texte ji serî kêm bûn

bnr. Çend nîsk ji serî kêm bûn

Çeneya (yekî) ketin hev

1. Ji ber nexweşiyâ di radeya mirinê de bûn. 2. Gelekî senna kirin. *Heta Medînê gihandin bal doxtor, çeneya wê kete hev jî. *Di wê serma Qersê de çeneya Kezîbanê kete hev.

Çene kutan

Gelekî xeber dan. *Em li mayîna xwe ya li wir poşınan bûn, ji ber ku jinikê heya sibehê çene kutan.

Çene qerimîn

bnr. Çene kutan

Çenge avêtin

Li ber mirinê bûn. Mirin. * Dénia ku wê dê çenge biavêta, lawê wê gihîşte ser.

Çeııgek xwelî bi zêrekî zer bi dest neketin

Ji dil daxwaza mirinê kirin. *‘El eman sed eman.ji derdê? Mubela dilan, çavên wî sor bûıı, xwîn rijiyanê, çeııgek xwelî bi zêrekî bi destê wî itakeve ku li serê xwe ke. ” Celîlê Celîl, Ordîxanê Celîl

Çep çûp avêtin ber ^şiye)

Li hincetan gerîn. *Heyran qet nebe! Ya rastî ji min re bibêje, ji te tika dikim, çep çûpan neavêje ber.

Çcp Ic xistin, rast vegerandin

Di nav rewşeke pir xeternak û zor de hiştin, lêdan. * “Her çiqas eli pâşgotina pirtûkê de, hafiye diyar kirin ku ‘bi Kıırdî nîvîsandin ji bo vî hevalî gaveke baş e ' (Mehmed Uzun) ew ji vê rewşe re nabe hincet ku mirov çep lêbixe, rast vegerîııe... " Kawa Nemir

Çep û rast belav kirin

Pere yan jî malê xwe bi awayekî bê hesab xerc kirin. *Çawa be ne keda wî ye, rûmetê nadiyê hema çep û.rast belav dike.

Çepeçep lê nihêrîn

Bi hêrs û xayînî lê nihêrîn. *Bavê Meryemê wisa çepeçep lê nihêrî ku hundir lê qetand.

Çepilê xwe hejandin (li ba kirin)

Betal gerîn. Tu karek nekirin. *Tu kar û emelê Şikak tune ye, heya êvarê çepilê xwe dilie-

jîne û ¡i van kuçeyan digere.

Çcrkezê simbelboş e, totika dibêje çargoşe, rûn dikire lê nafiroşe.

Ji bo kesên lafek, fortavêj û bêkêr tê gotin. *Ew jîyekî wekî Çerkezê simbâlboş e, totika dibêje çargoşe, rûn dikire lê nafiroşe.

Çernı geınar kirin

Kar xera kirin. *Me hin tişten baş jê hêvî dikilin, lê ew çû, wî çerin gemar kir.

Çerniê (yekî) qalind bûn

1. Pir qelew bûn. 2. Zengîn û dewlemend bûn. *Dilo van rojan zêde dixwe, çennê wî qalind bûye. *Ji erebeya wî ya rind kifş e ku çermê wî qalind bûye.

Çerm tijî ka bûn

Kêmaqil û bêxîret bûn. *Belê ew qas nıezin û gir e, lê tenê çerm tijî ka ye.

Çermê (yekî) tijî ka kirin

Zêde li yekî dan an jî kuştin. *Heya me xwe gihandê, me mêze kir ku çennê îso tijî ka kirine jî.

Çermê rûyê (yekî) qetîn

Bêar û bêheya bûn. *Ji te tika dikim, xwe nexe tayê wî, jixwe çermê rûyê wî qetiyaye.

Çerx çep zivirîn

Kar û bar serrast neçûn, kêmasî û bela li ser hev bi ser de hatin. *Xwedê axiriyê xêr bike, lê îsal mîsala Xweclê çerxa me çep ziviriye.

Çerxa ... di destê (yekî) de bûn

Xwedî erk bûn, bibandor bûn. * “Di demên weha de di bin çavan de diran li min diqir-içandin, lê belê zêde feycle nedikir, çimkî çerxa otêlê di destê min de bû. Felat Dilgeş

Çerxa felekê çep gerîn

Kar baş neçûn. *Ez çawa bikini û çi bibêjim êdî bêfeydeye. îsal çerxa felekê ji bo me çep geriya

Çêj jê stendin

Lê xweş hatin. Tam jê girtin. *Bi rastî jî me ji cîrantiya isal a zozanan çêj ji êla xwe s t end.

Çê kiro bi xwe kiro, xera kiro bi xwe kiro

Qenc an jî xirab bi destê xwe kirin. *Heyran hım çi bibêjin li bejna hespê min tê, çê kiro bi xwe kiro, xera kiro bi xwe kiro.

Çêl û dotiıı, kezwaii û kelotin ne vêk ketî ııe.

Tiştân ku ne layiqi hev bin û li hev neyên bi hev re nabın. *Heyran a ku tu dibêjî nabe. Ma tu nizanî, çêl û dotin, kezwan û kelotin ne vêk ketî ne.

Çêleka ine avis be wê rojekê bizê.

Bingeh ku saxlem be, ji wê bi şûn de ne girîng e. *Heyran hım qet destê xwe nedinê, çêleka me ku avis be wê rojekê bizê.

Çêlekê di doxa bivir de rêx kir.

Kar xera bûn. *Gelekplan û pêçnûmayên me hebûn lê bi vê bûyerê çêlekê di doxa bivir de rêx kir.

Çêlekc didoşe Xatê, to dixwe Fatê.

Hinek dilcin, hinek jî dixwin. *Ev çi bêdadîye, çi qeder e? Çêlekê didoşe Xatê, to dixwe Fatê.

Çêlekê rêx kiriye bi ser destiyê bivir de.

bnr. Çêlekê di doxa bivir de rêx kir.

Çên çênê n^ê ye, deng dengê gamêçê ye.

bnr Bi xwe wekî mâşâ ye, deng dengê şeşö ye.

Çênî çênî kirin

Parçe parçeyî kirin. * Baş zanibû ku bi dest wan bikeve ew ê wî çênî çênî bikin û kûçikên li kuçeyên Mêrgahmedê wê goşti canê wî bixwin. ” Selahattin Bulut

Çêrê dizî, arizî

Dawiya derewan pûç e. (Virelcê virekan bûn.) *Ew qas jî nabe keçêl Çêrê dizî arizî. Çerııı û liestî man

Pir lawaz û jar bûn. *Piştı girtîgehê Mizgîn wisa bû ku bi tenê çêrnt û liestî ma.

Çermê golikê li ber nie, wê xwedî bê ser me.

Di dawiya lcarên xeter de xisar jî çêdibe. * Çermê golikê li ber nie, wê xwedî bê ser me.

Xeterî hê neqediyaye.

Çi bikî hêç bûn

Çi bilcî bi tiştekî hesêb nebûn. *Xwedê dizane ez çi ji vê xwelia xwe re bikini liêç e.

Çi bikini, jêr rû ye, jor simbêl e.

bnr. Hevraz tû dilcim simbêl e, berjêr tû dilcim rih e.

Çi bikini x\vîşka nıin, ne nanek şewitî ne nanek şehitî.

Ji bo kesen çikûs û temahkar te bikaranîn. *Tujî wekî we jinika temahkar dibejî çi bikini xwîşka ıııiıı, ne nanek şewitî ne jî nanek şehitî. (bnr. çîrok)

Çi buyî kundir, çi jî stûye te direj bû?!

Ji bo yen ku di demeke kin de bı awayekî ne asahî ten guherandin te gotin. *Kuro min fim nekir, tu çi buyî kundir, çi jî stûye te direj bû?!

Çi giriya ku çi jî beiıecî?!

bnr. Çi xwar ku çi jî pe vereşî?!

Çi înıan e, çi wîjdan e, bazara serbest e, kilîte x\ve cizdan e.

Ji bo sextekarî, bûjenî û bedadiya bazirganiye ango kapitalizme te gotin. *Ve piyaseya serbest rewş he aloztir kir. Çi îman e, çi wîjdan e, bazara serbest e, kilîti xwe cizdaıı e.

Çi ji dest te texsîr ııekirin (Ya ji dest te texsîr nekirin)

Tişte guncav bi kar anîn. *Ez diçim, de fıenıa çi ji desti te jî ti, tu biXwedi texsîr ıııeke.

Çi ji nıin re dixwazî bila bikeve kodika te.

Bila her kes wekî daxwaz û niyeta xwe encame bigire. *Ez çi ji te re bibejim, tu çi ji inin re dixwaz,î, bila bikeve kodika te.

Çi xcma quling e ku Mûrad rabûye.

Yen ku ji bo wan ew yek hesan e, xeme nakişînîn. *Bila yen ku ne xwedî erebe ne, bifikirin, çi xeına quling e ku Mûrad rabûye.

Çi xwar ku çi jî pe vereşî (vereşe)?!

Ka çi qewimî, çi pek hat ku çi encam jî bide? *Ka çi xwar ku çi jî pi vereşe?! Tu ew

qas mezin diki, le tu tiştek li ıııeydane tune ye ku em pe ınijûl bibin.

Çi xwclî li sere xwe kirin

Tu çareserî peyda kirin. *Dibejin zinıane kıırdî we be serbest kirin, le me amadekariyeke baş ııekiriye, ka em e çi xweliyi li seri xwe bikin?

Çiye feqîran, derge mîran

Her kes li gor hempaye xwe. *Kalike nıin digot lıede xwe bizanibe. Çiye feqîran li dergi ınîran?

Çi zû bûyî kundir, te çi zû şax veda?!

bnr. Çi bûyî kundir, çi jî stûye te direj bû?!

“Çi bikini xn'î.)ka min, ne nanek şewitî, ne nanek şehitî”

Du heb xwîşk hebûne. Yek xizan bûye, yek jî devvlemend. Her yek li gundekî dimîne. Rojeke xwîşka xizan diçe mala ya devvlemend. Her du li mala ya devvlemend nan dipejin. Xwîşka xizan birçî bûye û dixwaze nanekî bixwe le fedî dike ku ji xwîşka xwe bixwaze. Ya devvlemend tedigihîje ku xweha we birçî ye û çaven we li nanxwarine ye, le ji çikûsî nabeje ku "Ha ji te re nan hixwe." Pehtina nen diqede. Ya dewlemend ji xvvîşka xwe re dibeje:

"Çi bikini xwî.şka min, ne nanek .şewitî, ne nanek .şehitî."

Çiçike ıliya xwe je kirin

Ji bo kesen tolaz û serseri te bikaranîn. *Heçiya ew Iawe Berces e, henıa bûyeyekî çiçike diya xwe jekirî û kefiye kuçeyan.

Çil kor bi gopalekî

Bı hezaran kes bi reveberî û serokatiya kesekî ten îdare kirin. *Helbet her kes ne wekî lıev e, çil kor bi gopalekî.

Çil sal kul û qotik li gtınd bû, ecel hat hîna mir.

Her tişt dikişine dema xwe. *Her tişt radeyek û demeke we heye. Çil sal kul û qotik li guııd hû, ecel hat hîna mir.

Çilka we, silka \ve

Tene li nefsa xwe fıkirîn. *Maji bilî xwarin û vexwaıine Şenyar çi difıkire? Henıa çilka M'â ye, silka we ye.

Çilkek, tnilkck

Her tişt hindik hindik zede dibe. *Hinekî sebir bike, sebir; çilkek, mitkek.

Çiloçepî bıın

Tevlihev û berevajî bıın. * Karen vî inere nıin henıa wi!ıa gelek caraıı çiloçepî ne.

Çiıııa bidim bi tetikan, çima li pey bigeı im bi pepikaıı?!

bnr. Bi tetikan dayîn, bi pepikan li pey gerin

Çima dan û dûyen me ji hev û din ten xwestin?!

Ma çi tişte me ye ku bi hev du neye parvekirin heye? *Eme ji bo çi deve hev û din tal bıkın? Ma dan û dûyen nıe ji hev û din ten xwestin?l

Çima, (ma) deste nıin pîvazan hûr dike?!

Çima ez e jî vala bisekinim? Ma ez seqet im? *Helbet nün jî le xist. Çima deste nıin pîvazan hûr dike?!

Çiıııa erş û kıırş dizanî, çima goşte bin birine nizanî?!

Çima tişten mezin û dûr dizanî û dibînî, çima ye li ber çaven xwe nabînî û nizanî? *Madeın tu tişten ew qas girîng dizanî, çima yen piçûık nizanî? Çinıa erş û kurş dizanî, çiıııa goşte bin birine nizanî?! (bnr. çîrok)

“Çima erş fi kıırş dizanî, çinuı goşte bin birine nizanî?"

Rojcke melayckî misliman dibe mêvanê axayekî êzidiyan. Li mala axê şexekî êzidiyan jî rûniştiye. Axa berî ku xwarin û vexwarinê bîne ji wan dipirse:

Hım her du jî zanuyê nıe ne û der harê olê jî de pispor in. Hân qet çi dibinin, ge/o rewş çawct ye?" Şexe êzidiyan pitepit dike, pifînî dike, geh li esmanan dinere ü geh li pirtûka peş xwe dinere. Di dawiyê de dibêje:

IVıi ye li esnıanan nıilyuketan dane ker û i/enum Cı bi hev ketine, şer dikin." Axa bi van gotinan sehm digire û vê carê jî d izi vire ser melayê misliman û ji wî dipirse:

"Mela hım qet çi dibinin?"

Mela li hevraz Cı berjer dinere, li Qurana dest xwe dinêre. lê mixabin tu tiştî serederî nake û di dawiyê de dibêje :

"Welehî axaye nıin ez qet tu tiştî nabînim " Axa tiştekî nabeje û diçe ji xulam û xizmetkarê xwe re fermana xwarinanînê

Çirna, (ma) ev tira henekan e?!

bnr. Ma ev gûye henekan e?!

Çiıııa, (ma) ez küme sor im, li ser sere her kesî bi dor im?!

Ma her kes giredayî min e? Hûn çi jı min dixwazin, ma beyî min nabe? *Heyran çi ye, lıeıııa çave her kesî li min e? Çiıııa ez küme sor im, li ser sere her kesî bi dor im?!

Çiıııa, (ma) filehan daye pey te?!

Ji ye zede ecele dikin re te gotin. *Mala te neşewitiyo, ew qasjî nelezîne, ma fılelıan daye pey te?!

Çiıııa, (ma) kevir avetiye, mil eşiyaye?!

Ji bo bidestxistinen beked te bikaranîn. *Lawo şikiriya xwe ji Xwede re bîne. Çiıııa te kevir avetiye mile te eşiyaye?!

Çiıııa, (ma) ıııe destmala sorgevez şandiye pey?!

Ma me jî gelekî hez dikir ku ew be? *Naye bila neye, çiıııa ıııe desıııala sorgevez şandiye pey?! (qerf)

Çiıııa, (ma) me seva sor şandiye pey?!

bnı\ Çima, (ma) me destmala sorgevez şandiye pey?!

Çiıııa, (ma) min sere x\ve daniye?!

Çima, ma ez mirime? Çima, ma ez ji bo kîjan roje me? * Çiıııa, ma inin sere xwe daniye

ku ew ben ronîvro keçike ji vir bibin?!

Çiıııa razem li newala kûr, çima bibînim xewna dûr?!

bnr. Çima razem li cihe kaş, çima bibînim xewnen şaş?!

Çima razem li cilıe kaş, çima bibînim xewnen şaş?!

Ji bo astengiyan nekişîne, dive mirov xwe ji tişten xeter bipareze. *Dive mirov hinekîjî hay ji xwe lıebe. Çima razem li cihe kaş, çiıııa bibînim xewnen şaş.

Çima, (111a) seyek ııikare, cendedekî bi deve xwe bigire?!

Ma merek nikare zike jina xwe ter bike? *Tu ııekeve tatela wan. Çima ma seyek ııikare, cendedekî bi deve xwe bigire?!

Çiıııik li lıev dan

Li ber kesekî şelavî kirin. * Te bidîta li berjiııike çawa çiıııik li lıev didaıı. (argo)

d ide. Le dibêje:

"Goşte melayê m is liman bidin ser birine, lê yê şöx têxin bin birine ku bila qet neyê xuyan." Dema ku sifıe tê, şex li rewş€ dinêre ku li ber melayê misliman goşt ti jî ye lê li ber wî qet tîkeyek jî goşt tune ye, tenê birine xistine tasê. Ev yek gelekî lê zor tê û pir ditengije. Nikare li ber xwe bide, ji axê re dibêje:

"Ev çi ye, tu melayê misliman ji min zêdetir digirî? Te goşt tijî her wî kir iye, lê qet tîkeyek jî nexistiye tasa min?" Axa bi hers şêx dibersivîne:

"Şcxe min, çima tu er.ş û kıtr.? d izanı, çima goşte hin birine nizanî?"

Çineçin kirin

bnr. Pitpit kirin (Pitepit kirin)

Çînek li ser mil xistin

Madalya û xelatek dan. *Wî hew dizanibû ku piştî îxanetkirina wî wê çînekî    li    ser    milan

bixin, lê karê wan pê xelas bû, guleyek jî berî serê wî dan. (qerf)

Çiqas dinya li hev dikeve, tiştek ji me re bi ser dikeve.

Tevlihevî carinan ji bo hinekan encamên erênî jî dertîne. *Jixwe tiştekî ku em winda bikin nemaye, çiqas dinya li hev dikeve, tiştek ji me re bi ser dikeve.

Çiqas dur c, bigul û nûr e.

bnr. Dûro bigul û nûro

Çiqasî li ser erdê ye, ew qasî jî li bin erdê ye.

Ji bo yên bejnkinik û pirzane tê gotin. *Tu wisa li bejna wî ya kin menihêre,    ew çiqasî    li

ser erdê ye, ew qasî jî li bin erdê ye.

Çira (yekî) birin

Yek têk birin, mexlûb kirin. *Wî çi kir kir, di dawiyê de çira Cimlî Begê bir.

Çira çavan bûn

Zehf hindik bûn. *Xwedê jê razîbûyê, te digot çira çavan e, nedixwest hinekî bide destê zarokan.

Çira (yekî) tefandin

1. Hêvî şikandin. 2. Xerabiyeke mezin li yekî kirin. *Hêlîn berê zehf hêvîdar bû, lê Narînê çira wê tefand. *Min ew qas jî jê hêvî nedikir, ew ê matoçqeyê çira bavé xwêyê reben tanı tefand.

Çira li ber koran, tembûra (defa) li ber keran

Ji bo ked û hewldana bêlcêr tê gotin. *Hevalo, ma tu tênagihîjî? Ev kirina te çira li ber koran, tembûra li ber keran e.

Çiı a li koran çi bike, şîret li pîran çi bike?!

Ji bo hewldanên bêkêr tê gotin. *Qet xwe newestîne. Çira li koran çi bike, şîret li pîran çi bike?!

Çira xizanî ji nezanî

Sedema feqîriyê, zêdetir nezanî ye. *Min evyek başfêm kir ku çira xizanî ji nezaniyê ye. Çirax kirin

Parastin, pêk anîn. *Tu meraqan meke. Rehmanî dikare wî karî çirax bike.

Çirik lê badan

Xistin rewşek dijwar. * “Tirsê li vî bajarî çirik li min bada. Ez xistime nav pencên xwe, dike ku min mina dêwekî hûfbi/œ. ” Musa Vazgali

Çirî ye û çirî ye, mal teyr û tajî ye.

Di meha çiriye de, rewşa hewayé zor e. *Ma te nebihîstiye ku dibéjin: “Çirî ye û çirî ye, mal teyr iı ta jî ye. ”

Çirîseve serî girtin

Agir pé ketin, dil şewitîn. * “Çirîseye seren ine girtin û em mendehoş kirin û tekşilqandin. " Sidqí Hirorî

Çirpîıı bi dile (yekî) ketin

Pir bıxaşok û heyecan bûn. * “...kûr û dür li Asé temaşe bû. Çirpîıı bi dilé Ase ket û çûka dile wé lé da. ” Talip Kalın

Çirteçirt lé xistin

Zor lé xistin. *Zoro di wé gulaşe de çirteçirt li Seydo xist.

Çirteçirt bi paşiye ketin

Ketin rewşeke teng û dijwar. *Her sé xortan wisa kirine ku çirteçirt bi paşiya Arda xistine.

Çiı teke bi peş de neçfın

Zéde bi peş de neçûn. *Wan ew qas hewl dan, lé mixabin çirteke jî bi peş de neçûn. (qerf)

Çirtik avetiıı

Şad bûn, kefxweş bûn. *Çiıııa ku dergistiyé wé ji metropole batiye, Kewo çirtikan diavâje.

Çirtik avetiıı (yekî)

Jé aciz bûn, nexwestin. *Keııgî mérik zengin bû, çirtik avetiıı jina xwe.

Çiı tovirto (pirtoyî) kirin

Hewlogewloyí kirin, bépergal pék anîn. *Kevok tim karen çirtovirto dike, (argo)

Çiv dan xwe

1. Xwe vedizîn, veşartin. 2. Ji vatinî û binbariyé revîn. *Tam di denıa kar de Miraz çivek da xwe û ji holé winda bû.

Çivîk çivîk e, ave vedixwe, li ser xwe re li Xwedé dinere.

Hinek be jî wíjdan û însaf divé. *Kuro, hinek bi merhemet bike. Çivîk çivîk e, ave vedixwe, /i ser xwe re li Xwedé dinere.

Çivîka wíhvílaní ez kor bûııı ıııin nezaııî, te (çiıııa) mala xwe xera kir, koné nıiıı jî pé re daııî.

Ji bo karén béwext û ne li ré té gotin. Ango, te ziyan hem da xwe, hem jî da min. *Ma ji vé kirina te ké kérek dit? Wekî got: “Çivîka wílwílaní ez kor bûnı min nezaııî, te ıııala xwe xera kir koné min jî pé re daııî! (bnr. çîrok)

“Çivîka n’îhrîlanî ez kor bfım min nezanî, te (çiıııa) mala .r>rc xera kir, korte min jî pe re danî. ”

Mirovckî xvvcdî pez ji bo ku derkeve zozanan li benda denge pepûke ye. Çimkî dema ku pepûk dikin kûkekûk (pûkepûk), her kes dizaııe ku dema derketina zozanan e. Saleke dem he tam ne dema derketina pez e. le mirov meze dike ku denge pepûke

Çivîka Xwede rûçikandin

Tawanek an jî karekî xerab kirin. *Çiıııa, ma inin çivîka Xwede rûçikandibû ku ew qas

xirabi hatiıı peşiya inin?

Çivîkan le vvîq negotin

Ji cihe xalî ango kes le tune re te gotin. *Mala wî li cilıekî wisa ye ku, çivîkan le wîq negotiye.

Çiva dan mile xwe

Fedakarı û keda besînor dan. *Ji bo ku debara zaoken xwe bike, Feris çiya didan mile xwe.

Çiya dayîn pişta xwe

bur. Çiya dana mile xwe

Çiya golik anîn

Je heviyek û hezelce mezin kirin, le encamelce pir piçûlc derlcetin. *Me heviyekepir mezin je dikir, le di dawiye de çiya golik anî.

Çizînî ji dile (yekî) çûn

Gelelcî xemgîn bûn. * "Deste sibehe Meliha bi eşa stûye xwe hişyar bû. Deına ku çav bi inere xwe û neviye xwe ye razayî xist, çizînî ji dile we çû. " Mehmet Dicle

Çizinî bi dile (yekî) ketin

bnr. Çizînî ji dile (yekî) çûn

Çizînî li kezebe ketin

hm: Çizînî ji dile (yekî) çûn

Çîk je \veşîn

Pir hers bûn. *Ape îsınet wer bûbû ku çîk je diweşîn.

Çîrîııî û pirîııî (tirînî) ji hev û din kifş bûn

bnr.• Heyfa dereye te ye daye, neqelişîne, çîrînî û pirîııî ji hev û din kifş e. (*bnr. çîrok)

Çok danîn erde

Welidîn, zarolc anîn. *Diyarî ji bo wan dayîkan ku ev ziınane şîrîn parastine, çok dane enle îı ev miroven çe anîne... ” Zana Farqînî

te. Deıdikeve li ber derî bi çaven xvve dibîne ku pepfıkeke meloınestoyî bi rastı jî dike kûkekûk. Merik her çiqas hinekî eceb-ınayî jî diınîne, le dizane ku rewşa xwezaye çûk û şevval baştir dizanin. Diçe hıındir û ji jina xvve re dibeje:

"Jinik wa ye pepıık dike kûkekûk, edî de ma derketina zozanan katiye. Ra be em haziriya xwe bikin." Merik tevî malbata xwe amadekariya xwe dike, keriye peze xvve dibe zozanan û kone xwe vedigire. Le ji ber ku he ne dema derketina zozanan bûye, hevva ji nişke ve xera dibe û di demeke kurt de peze vvîji ber hevvaya sar, sir û seqeme dicemide, vvinda dibe, dibe xwere gur û çeqelan û bi vî avvayî nîve keriye wî telef dibe. Ji ber baye zexm kone wî dikeve, stûnen wî dişikin û tevî malbata xwe peıîşan dibe. Piştî İlinek kembûna ba û bagere merik derdikeve ku li revvşe meze bike, le dinere ku vva ye ew pepûka ku li ber dere vvî kûkekeûk dikir û bûbû sedema zûderketina wî. ji ber sir û sermaye miriye û li ber hebinen kon direj bûye. Xwediye pez te ser İaşe pepûke, bi hers û xemgînî dibeje:

"Çivîka wîlwîlanî, ez kor bûm nün nezanî, te çima) mala xwe xera kir, kone minjî pe re danî. "

Çok kutan erdê

Inyat kirin. *Wan kir û nehir Kindo çok kuta erdê û dev ji gotina xwe berneda.

Çok lê lerizîn

1. Tirsîn, xof girtin. 2. Ketin nav xiroş û heyecanê. *Çawa ku çav bi wî ket, ji tirsan çokên wê lerizîn. *Ez ku wê keçikê dibinim, çokên min dilerizin.

Çok lê sist bûn

1. Westin, betilin. 2. Hêvî şikestin, moral xerab bûn. *Piştî ew qas riyê, çokên min sist bûn û ez di cih de ketim. *Wî çawa ku ew nûçe bilıîst, çok lê sist bûn.

Çok (çong) lê şikestin

1. Moral xerab bûn. 2. Bêhêz man. *Denıa kıı jinikê mêrê xwe di nülê wê jinika çûr de dit, çok lê şikestin. * “Dilê wê bi xurtî lê da, çong lê şikestin û kete rewşeke wiha ku nema karibû gavên xwe biavêje. ” Bavé Nazê

Çok şidandin

Lezandin, bi lez meşîn. *Heke me çok neşidaııdina, em ê bimana nîvê şevâ.

Çoka (çonga) xwe kutan

Poşman bûn. * Pişti ku keçika wî revi, çoka xwe kuta lê mixabin ku çivîk ji hêlînê qetiyabû.

Çoka xwe dayîn ber zikê xwe

Li hember birçîbûnê li ber xwe dan. *Helbet tu çiqas çoka xwe bidî ber zikê xwe jî tu ji

birçîbûnê xelas nabî.

Çoka xwe dayîn erdê

Pir biinyat bûn *Me kir û nekir, wê çoka xwe danî erdê û bi gotina xwe kir.

Çokên (yekî) nesekinîn

Bêhêz bûn, xwe şipâ negirtin. *Ez dibêjim çokên wî nasekinin, tu qala çi dikî.

Çokên xwe nerm kirin

Xwe rehet kirin. (Ji lîstinê têr bûn.) *Daweta Delîlxweş bû, me çokên xwe baş nenn kirin.

Çol û hol kirin

Belawela kirin. *Moxolan bi erişen xwe yen hov her der çol û hol kirine.

Çolbir lê xistin

Kurt birin. Di riya heri kurt de çûn. * Wan gelekî dirêj kir lê Kamer hema çolbir lê xist û dawî lê anî.

Çomax kirin quia mozan

bnr. Tiliya xwe xistina quia mâşan

Çoinaxê xwe bi ser (yekî) de hejandin

Gef xwarin, tehdît kirin. *Belgînê wisa çoinaxê xwe bi ser mêrê xwe de liejand ku ez jê

tirsiyam.

Çonıaxe xwe li defa (yekî) xistin

Bi karen hineken din re tekildar bûn. Xwe li stûye hineken din ferz kirin. *Heyran tu çima çonıaxe xwe li defa wan dixî, berde bila ew bi xwe kare xwe binıeşînin.

Çov di ser çov re kirin

Gelekî İsrar kirin. * Wan ew qas çov di ser çov re kirin ku di dawiye de nıe jîpejirand.

Çov li kewe neket, kew li çov ket.

bnr. Kevir li kewe neket, kew li kevir ket.

Çov nagihandin xwe

Xetayeke nake ku kes zirareke bidiye yan jî rexne bike. * “Se kere nün hene û niha li xane giredayî ne. Yek ji wan gelekî xurt e, çov nagihîne xwe. Zinar Soran

Çove (yekî) giran bûn

Bi